{"id":3785,"date":"2023-02-15T17:07:09","date_gmt":"2023-02-15T16:07:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/larumbe-perez-de-muniain-larunbe-perez-de-muniain-juan-onofre-707-eu\/"},"modified":"2023-02-15T17:07:09","modified_gmt":"2023-02-15T16:07:09","slug":"larumbe-perez-de-muniain-larunbe-perez-de-muniain-juan-onofre-707-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/larumbe-perez-de-muniain-larunbe-perez-de-muniain-juan-onofre-707-eu\/","title":{"rendered":"LARUMBE PEREZ DE MUNIAIN [LARUNBE PEREZ DE MUNIAIN], Juan Onofre (Iru\u00f1ea, 1881eko ekainak 12 – Orreaga, Nafarroa, 1942ko abenduak 12)."},"content":{"rendered":"

Iru\u00f1eko apaizgaitegian egin zituen ikasketak, eta
\napaiztu egin zuten 1906an. 1920an Iru\u00f1eko katedraleko kanonigo onuraduna,
\n1925az geroztik Historiako Errege Akademiako akademiko eta 1926az geroztik
\nNafarroako Monumentu Historiko eta Artistikoen Batzordeko lehendakari izan zen,
\nhura desegin arte. Iru\u00f1eko apezpikuaren ordezkaria ere izan zen, hiru monumentu
\nnagusiak zaharberritzeko lanetan eta horietan eman zuen bere bizitzaren zati
\nhandi bat: Olivan, Orreagan eta Iru\u00f1eko Seon. Ez dakigu prestakuntza akademiko
\nespezifikoki artistikorik edo historikorik izan zuenik; prestakuntza hori
\nautodidakta eta erabat librea izan behar zuen, Nafarroan zehar egindako bidaiek
\naberastua, eta agian, baita Madrilera edo Bartzelonara egindako bidaiek ere.
\nIrakaskuntzan aritu zen hil zen arte, Arkeologia Sakratuko katedraren titular
\ngisa, Iru\u00f1eko Apaizgaitegi Kontziliarrean. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

XX<\/span>. mendearen lehen erdiko Nafarroako pertsona intelektual batzuek
\nbaldintzatu zuten, oso edo ez hain esplizituki, haren formazioa eta haiekin
\nharreman estua izan zuen, Monumentuen Batzordearen inguruan bilduta; horien
\nartean, Florencio de Ansoleaga, Julio Altadill, Arturo Campion, Hermilio de
\nOloriz, aipa ditzakegu, aurreko belaunaldikoak; eta berekoak Jose Maria de
\nHuarte, Francisco Javier Arraiza edo Jose Esteban Uranga. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Haren idatzietatik (bereziki,
\nNafarroako Gida argitaratugabetik, Jesus M.\u00aa Ome\u00f1acak aipatua) argi eta garbi
\nondoriozta dezakegu haren interesa Nafarroako historian (eta, harekin batera,
\nharen testigantzetan) besterik ez dela oinarritzen, beste edozein gogoetaren
\ngainetik. Nafarroako erresuma, bere alderdi indibidual eta pribatiboan, hau da,
\nErdi Aroko Nafarroa eta Erdi Aroko estiloak, zeini, oso garaiko irizpideekin,
\narreta hori eskaintzen baitio eta bestelako guztiei ez die jaramonik egiten.
\nBestalde, urte horietan oso ohikoa zen jarrera hori, erromantizismoaren seme
\nberantiarrak izaki, non, Madrazoren hitzak errepikatuz, Irantzu aipatzean
\nhonakoa baitzioen: \u00abaurriak maite dituen huntza jaun eta jabe egiten da\u00bb. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Onofre Larumberen aipamen
\netengabea, erakarpen historiografikoaren muina Nafarroa da, eta zehazki,
\nNafarroako erresuma zaharra. Ideia hori, itxuraz unibokoa, argitu genezake
\nbaldin eta 1920an Iru\u00f1eko katedralean egindako Atzera Begirako Arte
\nErakusketa <\/i>(Exposici\u00f3n de Arte Retrospectivo<\/i>) handian parte hartu
\nizanaren testigantzei erreparatzen badiegu \u2014adibide argigarria aipatzearren\u2014,
\nEusko Ikaskuntzen II. Kongresuaren barnean, zeinaren antolaketa batzordeko kide
\naktiboa izan baitzen. Bertan, aho batez eta aipamen politikorik gabe, Nafarroa
\neuskal kultura-komunitate bateko kide izatearen ideia azpimarratzen zen,
\n\u00abnazio\u00bb edo \u00abherrialde\u00bb terminoarekin adierazi ohi dena, eta Nafarroa euskal
\nfamilia osatzen dutenen artean ahizpa zaharrena dela dioen metafora erabilita. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Bere garaiaren seme izan zen,
\nNafarroako ondarea zaintzeko gogo bizia sentitu baitzuen. <\/span>XIX<\/span>. mendearen
\nazken hamarkadetan jaio zen, eta oso ongi ezagutu zuen urte haietan Nafarroako
\nmonumentuen egoeraren ikuskizun lazgarria, eta, oro har, kultura-ondarearena;
\ndesamortizazioek, axolagabekeriak eta liskar belikoek eragindako egoera
\ntamalgarria zen. Eta bere lurrarekiko maitasun handiarekin eta bere izaera
\nadoretsu eta gogotsuarekin talka egiten zuen, ekintzarako joera baitzuen, eta,
\nbere garaikideek esaten duten bezala, sutu egiten zen hura deskribatu eta
\ndefendatzean. Literatura-estilo handikarian garatu zuen, gero eta ozenagoan eta
\naskotan autokonplazientean. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Zaharberritzearen Erdi
\nArokoaren aldeko jarrera, Erdi Aroko elementuak kosta ahala kosta
\nberreskuratzearekin obsesionatuta zegoena, bere jardunetan, garaiko aurreiritzi
\nargiaren eraginez, haiek ikustea zailtzen zuen guztia kentzen zuen. Ondorioz,
\nerretaulak, koroak, burdin sareak eta bestelako apaingarriak erretiratu
\nzituzten. Berreskuratze hori ezinezkoa zenean, ezabatutako elementuak birsortu
\negiten ziren Viollet-le-Duc-en teoriek proposatutako prozedura zaharkituari
\njarraiki. Jarduteko modu eztabaidagarri horren ondorioz, ondorengo
\nesku-hartzeek don Onofre-ren esku-hartzeak ezabatu edo berrantolatu egin
\ndituzte. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Esku-hartzeetan erabilitako
\nprozedura horiei egindako kritika ez da beti aho batekoa izan, eta, orain dela
\ngutxi arte iraun du. Erabilitako baliabide teknikoei egindakoa, ordea, bai,
\nzementua asko erabili baitzuen eraikinetan harria ordezkatzeko, eta zalantzazko
\ngustuko diseinu historizistak erabili ziren. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Hala eta guztiz ere, oso
\npertsonaia baliotsua izan da ondarea kontserbatzeko konpromisoari dagokionez,
\nbere indar guztiak jarri baitzituen horren zerbitzuan. Esan daiteke, bere
\nlurreko ondarea hobekien ezagutzen zuen moduan kontserbatzen eman zuela bere bizitza,
\ninstantzia ofizial eta pribatuetatik lortu ahal izan zituen baliabideak
\nerabiliz eta, seguruenik, baita bereak ere. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

XX<\/span>. mendeko monumentu-zaharberritzearen lerroek, oro har, Erdi Aroko norabideari
\njarraitu diote, besteak beste, Larumbek trazatuari, eta beste garai batzuen
\ninguruko gogoetak egin ahala zabaldu dira. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Iru\u00f1eko apaizgaitegian egin zituen ikasketak, eta apaiztu egin zuten 1906an. 1920an Iru\u00f1eko katedraleko kanonigo onuraduna, 1925az geroztik Historiako Errege Akademiako akademiko eta 1926az geroztik Nafarroako Monumentu Historiko eta Artistikoen Batzordeko lehendakari izan zen, hura desegin arte. Iru\u00f1eko apezpikuaren ordezkaria ere izan zen, hiru monumentu nagusiak zaharberritzeko lanetan eta horietan eman zuen bere bizitzaren zati handi […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[335],"class_list":["post-3785","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nLARUMBE PEREZ DE MUNIAIN [LARUNBE PEREZ DE MUNIAIN], Juan Onofre (Iru\u00f1ea, 1881eko ekainak 12 - Orreaga, Nafarroa, 1942ko abenduak 12). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/larumbe-perez-de-muniain-larunbe-perez-de-muniain-juan-onofre-707-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"LARUMBE PEREZ DE MUNIAIN [LARUNBE PEREZ DE MUNIAIN], Juan Onofre (Iru\u00f1ea, 1881eko ekainak 12 - Orreaga, Nafarroa, 1942ko abenduak 12). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Iru\u00f1eko apaizgaitegian egin zituen ikasketak, eta apaiztu egin zuten 1906an. 1920an Iru\u00f1eko katedraleko kanonigo onuraduna, 1925az geroztik Historiako Errege Akademiako akademiko eta 1926az geroztik Nafarroako Monumentu Historiko eta Artistikoen Batzordeko lehendakari izan zen, hura desegin arte. Iru\u00f1eko apezpikuaren ordezkaria ere izan zen, hiru monumentu nagusiak zaharberritzeko lanetan eta horietan eman zuen bere bizitzaren zati handi […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/larumbe-perez-de-muniain-larunbe-perez-de-muniain-juan-onofre-707-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/larumbe-perez-de-muniain-larunbe-perez-de-muniain-juan-onofre-707-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/larumbe-perez-de-muniain-larunbe-perez-de-muniain-juan-onofre-707-eu\\\/\",\"name\":\"LARUMBE PEREZ DE MUNIAIN [LARUNBE PEREZ DE MUNIAIN], Juan Onofre (Iru\u00f1ea, 1881eko ekainak 12 - Orreaga, Nafarroa, 1942ko abenduak 12). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-02-15T16:07:09+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/larumbe-perez-de-muniain-larunbe-perez-de-muniain-juan-onofre-707-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/larumbe-perez-de-muniain-larunbe-perez-de-muniain-juan-onofre-707-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/larumbe-perez-de-muniain-larunbe-perez-de-muniain-juan-onofre-707-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"LARUMBE PEREZ DE MUNIAIN [LARUNBE PEREZ DE MUNIAIN], Juan Onofre (Iru\u00f1ea, 1881eko ekainak 12 – Orreaga, Nafarroa, 1942ko abenduak 12).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"LARUMBE PEREZ DE MUNIAIN [LARUNBE PEREZ DE MUNIAIN], Juan Onofre (Iru\u00f1ea, 1881eko ekainak 12 - Orreaga, Nafarroa, 1942ko abenduak 12). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/larumbe-perez-de-muniain-larunbe-perez-de-muniain-juan-onofre-707-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"LARUMBE PEREZ DE MUNIAIN [LARUNBE PEREZ DE MUNIAIN], Juan Onofre (Iru\u00f1ea, 1881eko ekainak 12 - Orreaga, Nafarroa, 1942ko abenduak 12). - Iura Vasconiae","og_description":"Iru\u00f1eko apaizgaitegian egin zituen ikasketak, eta apaiztu egin zuten 1906an. 1920an Iru\u00f1eko katedraleko kanonigo onuraduna, 1925az geroztik Historiako Errege Akademiako akademiko eta 1926az geroztik Nafarroako Monumentu Historiko eta Artistikoen Batzordeko lehendakari izan zen, hura desegin arte. Iru\u00f1eko apezpikuaren ordezkaria ere izan zen, hiru monumentu nagusiak zaharberritzeko lanetan eta horietan eman zuen bere bizitzaren zati handi […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/larumbe-perez-de-muniain-larunbe-perez-de-muniain-juan-onofre-707-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/larumbe-perez-de-muniain-larunbe-perez-de-muniain-juan-onofre-707-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/larumbe-perez-de-muniain-larunbe-perez-de-muniain-juan-onofre-707-eu\/","name":"LARUMBE PEREZ DE MUNIAIN [LARUNBE PEREZ DE MUNIAIN], Juan Onofre (Iru\u00f1ea, 1881eko ekainak 12 - Orreaga, Nafarroa, 1942ko abenduak 12). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2023-02-15T16:07:09+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/larumbe-perez-de-muniain-larunbe-perez-de-muniain-juan-onofre-707-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/larumbe-perez-de-muniain-larunbe-perez-de-muniain-juan-onofre-707-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/larumbe-perez-de-muniain-larunbe-perez-de-muniain-juan-onofre-707-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"LARUMBE PEREZ DE MUNIAIN [LARUNBE PEREZ DE MUNIAIN], Juan Onofre (Iru\u00f1ea, 1881eko ekainak 12 – Orreaga, Nafarroa, 1942ko abenduak 12)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3785","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3785\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3785"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=3785"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}