{"id":3769,"date":"2023-02-15T17:00:20","date_gmt":"2023-02-15T16:00:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/ibarlucea-unchalo-ibarluzea-untxalo-dionisio-antonio-699-eu\/"},"modified":"2023-02-15T17:00:20","modified_gmt":"2023-02-15T16:00:20","slug":"ibarlucea-unchalo-ibarluzea-untxalo-dionisio-antonio-699-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ibarlucea-unchalo-ibarluzea-untxalo-dionisio-antonio-699-eu\/","title":{"rendered":"IBARLUCEA UNCHALO [IBARLUZEA UNTXALO], Dionisio Antonio (Lizarra, Nafarroa, 1831 – Bilbo, 1903)."},"content":{"rendered":"

XIX<\/span>. mendearen erdialdetik aurrera hainbat hiritan
\nirakasle aritu ondoren, 1883an Logro\u00f1oko Eskola Normalean sartu zen, eta bi
\nurte geroago Nafarroakoan. Bilboko Eskola Normalean amaitu zuen Irakaskuntza. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Eskolako argitalpenen esparruan
\negindako ekarpenengatik nabarmendu zen, baita Nafarroan egindakoen artean
\noparoena izateagatik ere, 36 lan baino gehiago ezagutzen baitira. Horien artean
\noso gai zabaleko eskuliburuak, atlasak, metodoak eta abar daude, eta horietako
\nbatzuk askotan berrinprimatu ziren. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Obra geografikoen artean, Atlas
\nde la provincia de Navarra acompa\u00f1ado de una breve descripci\u00f3n geogr\u00e1fica <\/i>nabarmentzen
\nda, 1886an argitaratua. Nafarroako Geografiari eskainitako lehen eskola-liburu
\nezaguna da, eta zerrenda eta deskribapen izaera du, mapa multzo batetik
\nabiatuta. Nafarroa osoko korografiko batekin hasten da, haranetan banatutako
\nbeste batekin jarraitzen du, eta baita Erribera eta mendigunearen beste batekin
\nere, ingurune fisikoari eta giza inguruneari buruzko dagozkion azalpenekin.
\nKartografia horren ondoren, probintzia banatzen hasten da, lehenik, mendiaren
\nmapa batekin; bigarrenik, Erriberako beste mapa batekin; eta, hirugarrenik,
\nbost barruti judizialetako beste batekin. Atlasaren amaierara arte, serieak
\nbarruti judizial bakoitzaren mapa batekin, buru bakoitzaren plano batekin eta
\nbakoitzaren deskribapen luze batekin jarraitzen du. Prozesu horretan, giza
\nkokaleku txikienetaraino jaisten da, horiek lotzen zituzten komunikazio-bideei
\njarraituz. Arreta berezia jarri zuen herri guztietako biztanleak, hango
\ngertaera historikoak eta datu sozioekonomikoak emateko orduan. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Azken batean, argitalpen hau,
\nneurri handi batean, izendegi gisa kalifika daiteke. Informazioa, testuaren
\nhasieran Ibarluceak berak adierazten duen bezala, hainbat egileren lanetatik
\nhartu zen, Madoz, Ramirez Arcas, Ochoa eta Yanguas, besteak beste. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

1890. urtean, Compendio de
\nHistoria de Espa\u00f1a <\/i>argitaratu zuen. Egitura klasikoena du: Historia
\nzaharra, Erdi Arokoa eta modernoa, baina, horren amaieran, 1814az ondoko
\ngertaerak Historia garaikide gisa aurkezten ditu. Amaieran, \u00abCompendio de la
\nHistoria del Reino de Navarra\u00bb jasotzen du. Ondoren, \u00abBreve rese\u00f1a del Reino de
\nArag\u00f3n\u00bb, \u00abOrigen del Condado de Barcelona\u00bb, \u00abOrigen del Reino de Portugal\u00bb eta
\n\u00abOrigen del Condado de Castilla\u00bb daude. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Erdi Arotik aurrera, erregeak
\ndira historia guztiaren haria, denak gerra gertaera nagusiekin eta bere
\nerregealdiaren zenbait gertaera instituzionalekin zerrendaturik. Egilearen
\nustez, Espainiako historiaren gorputza, aro modernora arte, Leongo eta Gaztelako
\nerreinuen bilakaeraren inguruan egituratzen da. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Ibarlucearen irakasle lanbidea
\nzela eta, irakurketa estentsiboa izeneko genero didaktikoa erabili zuen:
\nGaztela, Leon, Nafarroa eta Aragoiko errege bakoitzaren gertaerak eta
\npasadizoak kontatu zituen behin eta berriz eta xehetasunez josita; hori dela
\neta, 238 orrialdera iritsi zen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Historia \u00abbizitzaren maisu\u00bb
\ngisa aurkeztea da bere helburua. Gazteek jakin beharko lukete \u00abmaiz etorkizuna
\nirudika dezakegula iraganari buruz Historiak ematen digun\u00bb ezagutzari esker.
\nTestu osoak bere kristau-sinesmenen eragin nabaria du, haren lan guztiek
\nbezalaxe. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Aurreko lanaren urte berean,
\n1890ean, Compendio de la Historia de Navarra, destinado a las escuelas de la
\nmisma <\/i>argitaratu zuen. Lana, haur-irakaskuntzari zuzendua, irakurketaren
\ngeneroan sartuko litzateke, hala adierazi baitzuen egileak berak hitzaurrean. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Argitalpenaren egitura
\nNafarroako errege-erreginen harremanaren inguruan dago egituratua, narrazioaren
\namaieran Gaztelak Nafarroa anexionatu zuenekoa aipatuz, nahiz eta amaieran
\nerrege-zerrenda gehitzen duen, eta, ondoren, erregeorde guztiak. Aurreko lanean
\nadierazi bezala, Historia \u00abbizitzaren maisua\u00bb da, eta bere helburuak
\naberri-maitasuna garatzea, bertuteak mirestea eta bizioetatik ihes egitea dira.
\nNabarmentzekoa da Nafarroako Erresuma Baskoiek sortu zutela aipatu zuela, eta
\nbaita 716. urtean Nafarroako erregea, Garcia Jimenez, tronuratzeko egin zen
\nekintzaren deskribapena ere. Gertakari hori agertu zen lehen aldia izan zen,
\neta, handik aurrera, Nafarroako historiari buruzko eskola-liburuetan betiko
\ngeratu zen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

XIX. mendearen erdialdetik aurrera hainbat hiritan irakasle aritu ondoren, 1883an Logro\u00f1oko Eskola Normalean sartu zen, eta bi urte geroago Nafarroakoan. Bilboko Eskola Normalean amaitu zuen Irakaskuntza. Eskolako argitalpenen esparruan egindako ekarpenengatik nabarmendu zen, baita Nafarroan egindakoen artean oparoena izateagatik ere, 36 lan baino gehiago ezagutzen baitira. Horien artean oso gai zabaleko eskuliburuak, atlasak, metodoak eta […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[335],"class_list":["post-3769","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nIBARLUCEA UNCHALO [IBARLUZEA UNTXALO], Dionisio Antonio (Lizarra, Nafarroa, 1831 - Bilbo, 1903). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ibarlucea-unchalo-ibarluzea-untxalo-dionisio-antonio-699-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"IBARLUCEA UNCHALO [IBARLUZEA UNTXALO], Dionisio Antonio (Lizarra, Nafarroa, 1831 - Bilbo, 1903). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"XIX. mendearen erdialdetik aurrera hainbat hiritan irakasle aritu ondoren, 1883an Logro\u00f1oko Eskola Normalean sartu zen, eta bi urte geroago Nafarroakoan. Bilboko Eskola Normalean amaitu zuen Irakaskuntza. Eskolako argitalpenen esparruan egindako ekarpenengatik nabarmendu zen, baita Nafarroan egindakoen artean oparoena izateagatik ere, 36 lan baino gehiago ezagutzen baitira. Horien artean oso gai zabaleko eskuliburuak, atlasak, metodoak eta […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ibarlucea-unchalo-ibarluzea-untxalo-dionisio-antonio-699-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ibarlucea-unchalo-ibarluzea-untxalo-dionisio-antonio-699-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ibarlucea-unchalo-ibarluzea-untxalo-dionisio-antonio-699-eu\\\/\",\"name\":\"IBARLUCEA UNCHALO [IBARLUZEA UNTXALO], Dionisio Antonio (Lizarra, Nafarroa, 1831 - Bilbo, 1903). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-02-15T16:00:20+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ibarlucea-unchalo-ibarluzea-untxalo-dionisio-antonio-699-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ibarlucea-unchalo-ibarluzea-untxalo-dionisio-antonio-699-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ibarlucea-unchalo-ibarluzea-untxalo-dionisio-antonio-699-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"IBARLUCEA UNCHALO [IBARLUZEA UNTXALO], Dionisio Antonio (Lizarra, Nafarroa, 1831 – Bilbo, 1903).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"IBARLUCEA UNCHALO [IBARLUZEA UNTXALO], Dionisio Antonio (Lizarra, Nafarroa, 1831 - Bilbo, 1903). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ibarlucea-unchalo-ibarluzea-untxalo-dionisio-antonio-699-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"IBARLUCEA UNCHALO [IBARLUZEA UNTXALO], Dionisio Antonio (Lizarra, Nafarroa, 1831 - Bilbo, 1903). - Iura Vasconiae","og_description":"XIX. mendearen erdialdetik aurrera hainbat hiritan irakasle aritu ondoren, 1883an Logro\u00f1oko Eskola Normalean sartu zen, eta bi urte geroago Nafarroakoan. Bilboko Eskola Normalean amaitu zuen Irakaskuntza. Eskolako argitalpenen esparruan egindako ekarpenengatik nabarmendu zen, baita Nafarroan egindakoen artean oparoena izateagatik ere, 36 lan baino gehiago ezagutzen baitira. Horien artean oso gai zabaleko eskuliburuak, atlasak, metodoak eta […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ibarlucea-unchalo-ibarluzea-untxalo-dionisio-antonio-699-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ibarlucea-unchalo-ibarluzea-untxalo-dionisio-antonio-699-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ibarlucea-unchalo-ibarluzea-untxalo-dionisio-antonio-699-eu\/","name":"IBARLUCEA UNCHALO [IBARLUZEA UNTXALO], Dionisio Antonio (Lizarra, Nafarroa, 1831 - Bilbo, 1903). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2023-02-15T16:00:20+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ibarlucea-unchalo-ibarluzea-untxalo-dionisio-antonio-699-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ibarlucea-unchalo-ibarluzea-untxalo-dionisio-antonio-699-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ibarlucea-unchalo-ibarluzea-untxalo-dionisio-antonio-699-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"IBARLUCEA UNCHALO [IBARLUZEA UNTXALO], Dionisio Antonio (Lizarra, Nafarroa, 1831 – Bilbo, 1903)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3769","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3769\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3769"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=3769"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}