{"id":3767,"date":"2023-02-15T16:59:37","date_gmt":"2023-02-15T15:59:37","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/huici-navaz-huitzi-nabatz-matilde-698-eu\/"},"modified":"2023-02-15T16:59:37","modified_gmt":"2023-02-15T15:59:37","slug":"huici-navaz-huitzi-nabatz-matilde-698-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/huici-navaz-huitzi-nabatz-matilde-698-eu\/","title":{"rendered":"HUICI NAVAZ [HUITZI NABATZ], Matilde (Iru\u00f1ea, 1890eko abuztuak 3 – Santiago, Txile, 1965eko apirilak 13)."},"content":{"rendered":"

Iru\u00f1eko leinu liberaleko
\nfamilia batean jaio zen, bi adarretatik gainera. Haren aita, Juan Huici Lacunza
\n(Agoitz, 1841-Iru\u00f1ea, 1905), askatasunaren, Errepublikaren eta Milizia
\nNazionalaren boluntarioa, \u00abdemokrata errepublikano kontsekuentea\u00bb izan zen beti.
\nBere osaba Candido Huici Lacunza (Iru\u00f1ea, 1845, Madril, 1899), Nafarroako
\nBatzorde Demokratikoaren idazkaria (1865), Iru\u00f1eko La Monta\u00f1a <\/i>astekari
\nerrepublikano federalaren idazlea eta hiri bereko batzorde errepublikar
\nfederaleko (1873) presidentea izan zen, eta La Paz <\/i>egunkari
\nforuzalearekin lankidetzan jardun zuen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Amaren familian bere osaba
\nTeodoro Navaz Huici nabarmendu zen (Iru\u00f1ea, 1858-1932), lur-neurtzailea, Maria
\nAna Sanz Huarterekin ezkondua, pedagogiako irakasle numerarioa eta Iru\u00f1eko
\nmaisu-maistren Eskola Normaleko zuzendaria. Azken horretatik emakumeen hezkuntza
\nsustatu zuen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Irakasle-ikasketak egin zituen
\nDonostian eta Bilbon, eta, 1916an, Madrilgo goi-mailako irakasle-eskolan sartu
\nzen. Han, Maria de Maeztu ezagutu zuen, andere\u00f1oen egoitzan sartu zen eta
\nikasketa-zabalkuntzaren batzordeko irakaslea izan zen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

1923an eta 1924an, Estatu
\nBatuetan haur babesgabeen eta delitugileen tratamenduan espezializatu zen, eta,
\nondoren, gauza bera egin zuen Bruselan eta Parisen. 1926an Zuzenbidean
\nlizentziatu zen, eta, beraz, Espainiako lehen abokatuetako bat izan zen. Ordurako,
\nEl Esp\u00edritu de la Leyes <\/i>eta Montesquieuren beste lan bat itzuli zituen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

XX<\/span>. mendeko hirugarren hamarkadatik aurrera, adore handiz defendatu
\nzituen emakumeen eta haurren eskubideak, prostituzioa indargabetzeko lan egin
\nzuen eta emakumeen sufragioaren eta dibortziorako eskubidearen alde egin zuen.
\nHorretarako, hitzaldiak, prentsarako artikuluak eta helburu berak zituzten
\nhainbat erakunde baliatu zituen. Unibertsitateko Emakume Gazteriaren (Juventud
\nUniversitaria Femenina) buru izan zen (gero Emakume Unibertsitarioen Espainiako
\nElkartea \u2014Asociaci\u00f3n Espa\u00f1ola de Mujeres Universitarias\u2014), eta Lyceum Clubeko
\nzuzendaritza-batzordeko kide izan zen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

1928an, Clara Campoamorrekin
\nbatera, Elkarte Liberal Sozialistaren sorreran parte hartu zuen, eta 1931n
\nPSOEn sartu zen. Handik bi urtera, hurrengo hauteskundeetan hiru hautagaitik
\nbat gutxienez emakumea izan zedin eskatu zion Madrilgo elkarte sozialistari.
\n1929an eta 1932an, emakumezkoen polizia sortzea proposatu zuen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

1931ko konstituzio eraketaren
\naurreproiektua aztertu zuen aholku-batzorde juridikoko Zuzenbide Penaleko
\nazpibatzordeko emakume bakarra izan zen, eta horrek erantzukizun handia eman
\nzion feministen artean. Batzordeko presidente Angel Osorio y Gallardori gutun
\nbat bidali zion, kide \u00ablaguntzaile\u00bb izenda zezan eskatzeko, emakumeen eskubide
\nzibil eta politikoei buruzko bileretara joan ahal izateko. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

1933an,
\nadingabeak babesteko kontseilu goreneko kidea zen, tutoretza-auzitegietako
\nikuskari pedagogikoa, emakumea babesteko patronatuko presidenteordea eta lehen
\nhezkuntzako ikuskatzailea eszedentzian, eta ezohiko pentsioa lortu zuen SESBen
\nadingabeak babesteko metodo berriak behatzeko. 1934ko martxoan bidaiari buruzko
\nartikulu bat argitaratu zuen El Socialista <\/i>egunkarian, eta bizitza
\nsobietarraren alderdi positibo batzuk nabarmendu zituen; esate baterako,
\nfamiliarik gabeko haurrez estatua arduratzea.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

1933az geroztik, Gerraren eta
\nFaxismoaren aurkako Emakumeen Elkarteko (Asociaci\u00f3n de Mujeres contra la Guerra
\ny el Fascismo) kide izan zen, eta 1936an, gainerako batzordekideekin (Victoria
\nKent, Dolores Ibarruri, Margarita Nelken, Teresa Leon, etab.) \u00abEmakume guztiei.
\nAma guztiei\u00bb (\u00abA todas las mujeres. A todas las madres\u00bb) manifestua sinatu
\nzuen. Bertan, atxikimenduak eskatzen zituzten \u00aberreakzioaren aurka, emakumeen
\neskubideen eta aldarrikapenen defentsaren alde!\u00bb borrokatzeko. Errepublikan
\nzehar, mitin askotan parte hartu zuen, batez ere hauteskunde-kanpainetan bere
\nalderdiko buruzagiekin, eta komunistarenekin 1936koan. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

1935ean, Democracia <\/i>egunkari
\nbesteiristaren kolaboratzaileen artean agertu zen, nahiz eta alderdiaren
\nbarruan jarrera erradikalagoetan kokatu izan duten. Urte horretan eta
\nhurrengoan, baita gerra zibilean ere, Gobernuaren ordezkaria izan zen Nazioen
\nelkartearen aurrean, haurren eta gazteen babesarekin lotutako gaietarako. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Gerrak iraun bitartean,
\nEspainiako Emakume Antifaxisten Elkarteko kide izan zen, eta
\ngenero-harremanetan estereotipo tradizionalek jarraitzea deitoratu zuen, une
\nhartan propaganda formala berdintasunaren aldekoa izan arren. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Frantziara erbesteratu zen, eta
\nParisen errefuxiatuei laguntzeko batzordearekin lankidetzan aritu zen. Hil
\naurretik Aza\u00f1ak jaso zuen azken bisitetako bat izan zen.\u00a0<\/span><\/p>\n

1940an Txilera joan zen, eta
\nhaur-hezitzaileak prestatzen aritu zen hil arte. Arlo horretan egin zuen lan
\nhandia goraipatu egin dute Andetar herri honetako hezkuntza-historialariek.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

<\/span><\/p>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Iru\u00f1eko leinu liberaleko familia batean jaio zen, bi adarretatik gainera. Haren aita, Juan Huici Lacunza (Agoitz, 1841-Iru\u00f1ea, 1905), askatasunaren, Errepublikaren eta Milizia Nazionalaren boluntarioa, \u00abdemokrata errepublikano kontsekuentea\u00bb izan zen beti. Bere osaba Candido Huici Lacunza (Iru\u00f1ea, 1845, Madril, 1899), Nafarroako Batzorde Demokratikoaren idazkaria (1865), Iru\u00f1eko La Monta\u00f1a astekari errepublikano federalaren idazlea eta hiri bereko batzorde […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[335],"class_list":["post-3767","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nHUICI NAVAZ [HUITZI NABATZ], Matilde (Iru\u00f1ea, 1890eko abuztuak 3 - Santiago, Txile, 1965eko apirilak 13). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/huici-navaz-huitzi-nabatz-matilde-698-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"HUICI NAVAZ [HUITZI NABATZ], Matilde (Iru\u00f1ea, 1890eko abuztuak 3 - Santiago, Txile, 1965eko apirilak 13). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Iru\u00f1eko leinu liberaleko familia batean jaio zen, bi adarretatik gainera. Haren aita, Juan Huici Lacunza (Agoitz, 1841-Iru\u00f1ea, 1905), askatasunaren, Errepublikaren eta Milizia Nazionalaren boluntarioa, \u00abdemokrata errepublikano kontsekuentea\u00bb izan zen beti. Bere osaba Candido Huici Lacunza (Iru\u00f1ea, 1845, Madril, 1899), Nafarroako Batzorde Demokratikoaren idazkaria (1865), Iru\u00f1eko La Monta\u00f1a astekari errepublikano federalaren idazlea eta hiri bereko batzorde […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/huici-navaz-huitzi-nabatz-matilde-698-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/huici-navaz-huitzi-nabatz-matilde-698-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/huici-navaz-huitzi-nabatz-matilde-698-eu\\\/\",\"name\":\"HUICI NAVAZ [HUITZI NABATZ], Matilde (Iru\u00f1ea, 1890eko abuztuak 3 - Santiago, Txile, 1965eko apirilak 13). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-02-15T15:59:37+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/huici-navaz-huitzi-nabatz-matilde-698-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/huici-navaz-huitzi-nabatz-matilde-698-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/huici-navaz-huitzi-nabatz-matilde-698-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"HUICI NAVAZ [HUITZI NABATZ], Matilde (Iru\u00f1ea, 1890eko abuztuak 3 – Santiago, Txile, 1965eko apirilak 13).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"HUICI NAVAZ [HUITZI NABATZ], Matilde (Iru\u00f1ea, 1890eko abuztuak 3 - Santiago, Txile, 1965eko apirilak 13). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/huici-navaz-huitzi-nabatz-matilde-698-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"HUICI NAVAZ [HUITZI NABATZ], Matilde (Iru\u00f1ea, 1890eko abuztuak 3 - Santiago, Txile, 1965eko apirilak 13). - Iura Vasconiae","og_description":"Iru\u00f1eko leinu liberaleko familia batean jaio zen, bi adarretatik gainera. Haren aita, Juan Huici Lacunza (Agoitz, 1841-Iru\u00f1ea, 1905), askatasunaren, Errepublikaren eta Milizia Nazionalaren boluntarioa, \u00abdemokrata errepublikano kontsekuentea\u00bb izan zen beti. Bere osaba Candido Huici Lacunza (Iru\u00f1ea, 1845, Madril, 1899), Nafarroako Batzorde Demokratikoaren idazkaria (1865), Iru\u00f1eko La Monta\u00f1a astekari errepublikano federalaren idazlea eta hiri bereko batzorde […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/huici-navaz-huitzi-nabatz-matilde-698-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/huici-navaz-huitzi-nabatz-matilde-698-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/huici-navaz-huitzi-nabatz-matilde-698-eu\/","name":"HUICI NAVAZ [HUITZI NABATZ], Matilde (Iru\u00f1ea, 1890eko abuztuak 3 - Santiago, Txile, 1965eko apirilak 13). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2023-02-15T15:59:37+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/huici-navaz-huitzi-nabatz-matilde-698-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/huici-navaz-huitzi-nabatz-matilde-698-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/huici-navaz-huitzi-nabatz-matilde-698-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"HUICI NAVAZ [HUITZI NABATZ], Matilde (Iru\u00f1ea, 1890eko abuztuak 3 – Santiago, Txile, 1965eko apirilak 13)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3767","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3767\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3767"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=3767"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}