{"id":3751,"date":"2023-02-15T16:53:04","date_gmt":"2023-02-15T15:53:04","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/garcia-abadia-gartzia-abadia-anacleto-690-eu\/"},"modified":"2023-02-15T16:53:04","modified_gmt":"2023-02-15T15:53:04","slug":"garcia-abadia-gartzia-abadia-anacleto-690-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/garcia-abadia-gartzia-abadia-anacleto-690-eu\/","title":{"rendered":"GARCIA ABADIA [GARTZIA ABADIA], Anacleto (Iru\u00f1ea, 1851ko uztailak 13 – Zamora, 1891ko abenduak 10)."},"content":{"rendered":"

Ma\u00f1eruko Jose Tiburcio Garcia
\nGo\u00f1iren eta Iru\u00f1eko Florencia Abadia Ororbiaren semea, Zuzenbide zibil eta
\nkanonikoan lizentziatu zen Salamancako Unibertsitatean. Geografia eta
\nHistoriako katedradun numerarioa izan zen Tapiako institutuan (Asturias), 1875etik
\n1877ra. 1876ko abenduaren 22an doktore gradua eskuratu zuen Filosofia eta
\nLetretan, bikain nota lortuta. Diskurtsoa Madrilgo Unibertsitate Zentraleko
\nklaustroan irakurri zen Historia y juicio cr\u00edtico de la conquista de Navarra
\n<\/i>izenburupean, eta hurrengo urtean argitaratu zen Iru\u00f1ean. Hala, Garcia
\nAbadiak Nafarroaren konkistari buruzko doktore-lanak inauguratu zituen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

1877ko otsailaren 3an Geografia
\neta Historia katedraren jabetza hartu zuen Zamorako institutuan. Idazkari
\nlanetan ere aritu zen, 1886ko otsailaren 10ean zuzendari izendatu zuten arte.
\n1890eko irailaren 1ean utzi zuen kargua, eta katedradun numerario gisa jarraitu
\nzuen, handik gutxira, hil zen arte. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Espainiako Elkarte
\nGeografikoaren bazkide sortzailea izan zen, kazetaria, abokatutzan jardun zuen
\neta bere ideia politikoengatik nabarmendu zen, lehenik karlistak eta, 1888an
\nbanandu ondoren, integristak. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Nafarroatik kanpo bizi izanak
\nez zion eragotzi bere jaioterriarekin harremanak izatea. Herriko egunkariek
\nudako egonaldiak jasotzen zituzten Iru\u00f1ean. Bidaia horiei esker, adibidez, San
\nFermin jaietan (1882-1886) hiriburuko Udalak 1880ko hamarkadan antolatutako
\nlehiaketa guztietan epaimahaiko izateko aukera izan zuen. 1902an, Garcia
\nAbadiaren gorpuzkinak Zamoratik Iru\u00f1eko hilerrira ekarri zituzten. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Lecciones de Geograf\u00eda <\/span><\/i>irakaslanik handienari dagozkio, eta Nafarroaren
\nkonkistaren inguruan egindako lanak bere alderdi historialarienaren berri
\nematen du. Azken horretan bere buruari galdetzen zion ea konkista horrek
\nmoralki gorespena merezi zuen eta ea Fernandok nolabaiteko eskubiderik ote zuen
\nbertako errege legitimoak suntsitzeko. Helburu horrekin, Erresumaren azken
\nurteetako aipamen historikoa egiten du, eta dekadentziari buruzko gogoeta labur
\nbatzuk azaltzen ditu. Horien arrazoi nagusiak jatorrian eta garapenean kokatzen
\nditu. Sarrazenoen aurkako borrokak bizia eman zion erresuma zaharrari eta haren
\namaierak heriotza ekarri zion. Atzerrian gerrarik ez zegoenez, desadostasun
\nsakonak lehertu ziren barruan: Frantziaren edo Gaztelaren aurrean desagertu
\nbeharra zen. Gehiago ere izan zen: agintarien trebetasunik eza eta menpekoen
\nobedientziarik eza, barneko konponezinak eta atzerriko eraginak… Fernandoren
\nmerezimendua murriztu nahi izan gabe, Nafarroaren jabe egiteko erabilitako
\nbitarteko maltzurrak zentsuratzen ditu. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Konkistan
\nlortu nahi ziren tituluak eta Julio II.a aita santuak erregeen aurka egindako
\neskumikak eta oinordetzako eskubideak kritikoki aztertu ondoren, Garcia Abadiak
\ndio bidegabea izan zela Nafarroaren inbasioa, eta Fernandok ezin izan zuela
\ninolako eskubidetan oinarritu, non eta ez diren horrela indarra, nagusitasuna
\neta maltzurkeria. Aita Mariana eta historialari moderno eta atzerritarrak ditu
\noinarri, honako hau esateko: \u00abErlijioa izan zen, ia beti, bere politikarako
\nbaliatu izan zuena\u00bb.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Baina Fernando gaitzesten badu
\nmoralaren eta zuzenbidearen ikuspegitik, goretsi egiten du zentzu politikoan,
\nEspainiari eta, bereziki, Nafarroari ekarri zizkion abantaila handiengatik.
\nEspainiak bere batasuna amaitu zuen, nazio guztien nahia, eta gorputz sendo eta
\nindartsua osatu zuen. Nafarroak gerra zibilak amaitu zituen eta Fernando bere
\nforuak, erabilerak eta ohiturak errespetatu zituen erregea izan zen. Nafarroak
\nez zuen independentzia galdu Gaztelako kide izanik. Hau izan zen bere bigarren
\naberria, lehena bezain maitea. Eta amaitzeko, historialari nafar baten esaldia:
\n\u00abOrduan, Nafarroa espainiarra bihurtu zen Nafarroa izateari utzi gabe\u00bb. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Garcia Abadiak, beraz,
\ngaitzetsi egiten ditu konkistaren arrazoiak, baina onartu ondorioak: amaiera
\nzoriontsuak ezin zuen kutsatu jatorri bidegabea, edo alderantziz. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ma\u00f1eruko Jose Tiburcio Garcia Go\u00f1iren eta Iru\u00f1eko Florencia Abadia Ororbiaren semea, Zuzenbide zibil eta kanonikoan lizentziatu zen Salamancako Unibertsitatean. Geografia eta Historiako katedradun numerarioa izan zen Tapiako institutuan (Asturias), 1875etik 1877ra. 1876ko abenduaren 22an doktore gradua eskuratu zuen Filosofia eta Letretan, bikain nota lortuta. Diskurtsoa Madrilgo Unibertsitate Zentraleko klaustroan irakurri zen Historia y juicio cr\u00edtico […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[335],"class_list":["post-3751","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nGARCIA ABADIA [GARTZIA ABADIA], Anacleto (Iru\u00f1ea, 1851ko uztailak 13 - Zamora, 1891ko abenduak 10). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/garcia-abadia-gartzia-abadia-anacleto-690-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"GARCIA ABADIA [GARTZIA ABADIA], Anacleto (Iru\u00f1ea, 1851ko uztailak 13 - Zamora, 1891ko abenduak 10). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ma\u00f1eruko Jose Tiburcio Garcia Go\u00f1iren eta Iru\u00f1eko Florencia Abadia Ororbiaren semea, Zuzenbide zibil eta kanonikoan lizentziatu zen Salamancako Unibertsitatean. Geografia eta Historiako katedradun numerarioa izan zen Tapiako institutuan (Asturias), 1875etik 1877ra. 1876ko abenduaren 22an doktore gradua eskuratu zuen Filosofia eta Letretan, bikain nota lortuta. Diskurtsoa Madrilgo Unibertsitate Zentraleko klaustroan irakurri zen Historia y juicio cr\u00edtico […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/garcia-abadia-gartzia-abadia-anacleto-690-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/garcia-abadia-gartzia-abadia-anacleto-690-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/garcia-abadia-gartzia-abadia-anacleto-690-eu\\\/\",\"name\":\"GARCIA ABADIA [GARTZIA ABADIA], Anacleto (Iru\u00f1ea, 1851ko uztailak 13 - Zamora, 1891ko abenduak 10). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-02-15T15:53:04+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/garcia-abadia-gartzia-abadia-anacleto-690-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/garcia-abadia-gartzia-abadia-anacleto-690-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/garcia-abadia-gartzia-abadia-anacleto-690-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"GARCIA ABADIA [GARTZIA ABADIA], Anacleto (Iru\u00f1ea, 1851ko uztailak 13 – Zamora, 1891ko abenduak 10).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"GARCIA ABADIA [GARTZIA ABADIA], Anacleto (Iru\u00f1ea, 1851ko uztailak 13 - Zamora, 1891ko abenduak 10). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/garcia-abadia-gartzia-abadia-anacleto-690-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"GARCIA ABADIA [GARTZIA ABADIA], Anacleto (Iru\u00f1ea, 1851ko uztailak 13 - Zamora, 1891ko abenduak 10). - Iura Vasconiae","og_description":"Ma\u00f1eruko Jose Tiburcio Garcia Go\u00f1iren eta Iru\u00f1eko Florencia Abadia Ororbiaren semea, Zuzenbide zibil eta kanonikoan lizentziatu zen Salamancako Unibertsitatean. Geografia eta Historiako katedradun numerarioa izan zen Tapiako institutuan (Asturias), 1875etik 1877ra. 1876ko abenduaren 22an doktore gradua eskuratu zuen Filosofia eta Letretan, bikain nota lortuta. Diskurtsoa Madrilgo Unibertsitate Zentraleko klaustroan irakurri zen Historia y juicio cr\u00edtico […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/garcia-abadia-gartzia-abadia-anacleto-690-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"2 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/garcia-abadia-gartzia-abadia-anacleto-690-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/garcia-abadia-gartzia-abadia-anacleto-690-eu\/","name":"GARCIA ABADIA [GARTZIA ABADIA], Anacleto (Iru\u00f1ea, 1851ko uztailak 13 - Zamora, 1891ko abenduak 10). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2023-02-15T15:53:04+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/garcia-abadia-gartzia-abadia-anacleto-690-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/garcia-abadia-gartzia-abadia-anacleto-690-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/garcia-abadia-gartzia-abadia-anacleto-690-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"GARCIA ABADIA [GARTZIA ABADIA], Anacleto (Iru\u00f1ea, 1851ko uztailak 13 – Zamora, 1891ko abenduak 10)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3751","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3751\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3751"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=3751"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}