{"id":3739,"date":"2023-02-15T16:47:50","date_gmt":"2023-02-15T15:47:50","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/esteban-chavarria-esteban-txabarria-juan-pascual-684-eu\/"},"modified":"2023-02-15T16:47:50","modified_gmt":"2023-02-15T15:47:50","slug":"esteban-chavarria-esteban-txabarria-juan-pascual-684-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/esteban-chavarria-esteban-txabarria-juan-pascual-684-eu\/","title":{"rendered":"ESTEBAN CHAVARRIA [ESTEBAN TXABARRIA], Juan Pascual (Fusti\u00f1ana, Nafarroa, 1864ko martxoak 27 – Zaragoza, 1940ko uztailak 6)."},"content":{"rendered":"

Berez Fusti\u00f1anakoa, 1876an
\nbigarren hezkuntzako ikasketak hasi zituen, lehenik Tuterako Castel Ruiz
\nakademian, eta batxilergoa amaitu arte, Iru\u00f1eko institutuan, Huarte Hermanos
\nikastetxean. Ondoren, Zuzenbide Zibila eta Kanonikoa ikasi zituen Zaragozako unibertsitatean
\neta, 1885eko ekainaren 17an lizentziatu ondoren, doktorego-irakasgaiak egin
\nzituen unibertsitate Zentralean. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Esteban Chavarriaz idazle gisa
\ndugun lehen berria Rese\u00f1a hist\u00f3rica de Fusti\u00f1ana <\/i>lanarekin iritsi zaigu.
\nLan hori hamahiru urte zituela idatzi zuen, eta Fusti\u00f1anako Udalak 1881ean
\nargitaratu zuen Tuterako Domingo Castilla inprimategian. Azpimarratu behar da
\ninprimatzearen kostua Udalaren aurrekontuaren kontura izan zela, idazkia tokiko
\nonura publikokotzat jo baitzen. Ondoren, lehen lan hori datu gehiagoz osaturik,
\nFusti\u00f1anako El ideal de Fusti\u00f1ana <\/i>herriko aldizkarian argitaratu zen
\nhainbat liburuxkatan, Fusti\u00f1ana en la historia <\/i>izenburupean. 1928an, Memorias
\nHist\u00f3ricas de Fusti\u00f1ana <\/i>izeneko argitalpen bakarrean berrinprimatzea onartu
\nzuen bertako Udalak. 1930ean inprimatu zen Zaragozako Akademian, eta Nafarroako
\nidazlearen lanik hedatuena da. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Abokatu gisa egindako lanarekin
\nbatera, hainbat gairi buruzko lanak argitaratu zituen. 1887an El carlismo en
\nNavarra <\/i>eman zuen argitara, eta Estebanek Fusti\u00f1anan argitaratutako lehen
\nliburutzat jo zuen. 1893an Iru\u00f1ean Esbozos y moralejas o colecci\u00f3n de
\nfrusler\u00edas, nimiedades y bagatelas de grueso espesor <\/i>ipuin eta kontakizun
\nlaburren bilduma argitaratu zuen. Gamazadaren testuinguruan, espiritu
\nforuzaleari buruzko hainbat lan idatzi zituen. Horien artean, Vis unita
\nfortior: forma de organizarse los basco-navarros para alcanzar la reintegraci\u00f3n
\nde sus derechos constituy\u00e9ndose agrupaci\u00f3n com\u00fan, <\/i>nabarmendu zen eta
\nDonostian, hiriko Udalak eta Gipuzkoako Foru Aldundiak antolatuta 1894an
\negindako lore-jokoen zilarrezko domina irabazi zuen. Gainera, Bilboko
\nEuskalerria elkartearen aldizkariak saritu eta argitaratu zuen lan hori.
\nUrtebete geroago, 1895ean, Paz y Fueros <\/i>lana argitaratu zuen Iru\u00f1ean.
\nFostinnanako Juan Periz de Mamblas, Obanosko infantzoia du protagonista.
\nArgumentu historikotzat Garesko eta Iru\u00f1eko 1328ko gorteak hartu zituen, non
\nargi geratu baitzen nafarrek Felipe de Valois erregegaiarekiko izan zuten
\nkontrako jarrera, Nafarroako tronua lege salikoan babestuz erreklamatzen
\nbaitzuen, erreinuko legeetatik kanpo zegoen legea, hain zuzen. Liburua, 94 orrialdekoa,
\nEl Liberal Navarroren <\/i>orrietan argitaratu zen, liburuxka moduan.
\nGainera, gertaera historiko horretaz baliatu zen Esteban beste artikulu
\nbaterako, \u00abLa sombra del coloso\u00bb izenekoa, Euskalerriaren Alde elkarteak
\nsaritua eta 1924ko izen bereko aldizkarian argitaratua. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Esteban idazle gisa nabarmendu
\nzen aldizkako zenbait argitalpenetan ere. 1883ko udan hasi zen lan horretan, La
\nConcordia <\/i>astekaria sortu zuenean, udako egunkari pedagogikoa. Gero,
\nTutera, Iru\u00f1ea, Zaragoza eta Madrileko egunkarietan aritu zen, eta horien
\nartean El Eco de Navarran <\/i>parte hartu zuen, <\/span>XIX<\/span>. mendeko
\nNafarroako egunkari garrantzitsuenetako batean, besteak beste, Campion, Cancio
\nMena, Cayuela anaiak eta Iturralde Suit idazle nafarrekin batera. Dirudienez,
\n1886ko apirilaren 1ean sorturiko El Liberal Navarro <\/i>arratsaldeko
\negunkariaren lehen zuzendaria ere izan zen 1887 arte, Manuel Jimeno Egurbideren
\nordez. Hala ere, argi utzi behar da gai horri buruzko azterlan batzuek ez
\ndutela Esteban egunkariaren lehen zuzendari izendatzen, Javier Arvizu Gorriz
\ntuterarra baizik. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Era berean, Kixoteren
\nargitalpenaren hirugarren mendeurrenarekin bat etorriz, Iru\u00f1eko Udalak
\nliteratur lehiaketa bat antolatu zuen, Estebanek 1907an La Avalancha <\/i>aldizkarian
\nargitaratutako \u00abDon Quijote en la Ribera Navarra\u00bb izeneko lanarekin irabazi
\nzuena. Aurretik, gai berari buruzko bi lankidetza argitaratu zituen El Eco
\nde Navarran<\/i>, 1904ko apirilaren 24an eta maiatzaren 3an, Cervantes,
\nNavarra, Tudela <\/i>izenburupean. La Avalancha <\/i>aldizkariarekin izandako
\nlankidetza 1904tik 1921era arte luzatu zen, hainbat gairi buruzko artikuluekin,
\nbesteak beste, \u00abRasgos de la patria: San Ignacio herido o el espa\u00f1olismo
\ntriunfante y el navarrismo glorificado\u00bb, 1921eko maiatzaren 12an argitaratua,
\nSan Ignazio Iru\u00f1ean zauritu zuteneko laugarren mendeurrena zela-eta aldizkariak
\natera zuen zenbaki berezian. 1927an, \u00abUtrinque Roditur\u00bb izeneko artikulua
\nargitaratu zuen Euskalerriaren Alde <\/i>aldizkarian, Aragoi Nafarroaren
\nkonkistan bertan egoteari buruzkoa, eta 1930ean, Arag\u00f3n por Navarra: defensa
\nde Navarra por Arag\u00f3n con motivo del peligro que le amenaz\u00f3 en la guerra de
\n1638 contra Francia<\/i>; Aragoiko soldaduak Hondarribiako setioan egoteari
\nburuzko azterketa, 1638an. Bolet\u00edn de la Comisi\u00f3n de Monumentos Hist\u00f3ricos y
\nArt\u00edsticos de Navarra, <\/i>aldizkariari ere lagundu zion, besteak beste,
\n1921ean Antso Abarkaren gazteluari buruzko artikulu batekin, 1924ko beste
\nbatekin batera. Artikulu horretan, Antso VII.a Azkarra erregeak Tuterari 1214an
\nemandako pribilegio baten berri eman zuen, ordura arte argitaratu gabea. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Esteban Chavarria ideologikoki
\nkokatzea ez da lan erraza izango. La Avalancha <\/i>aldizkariaren 388. zk.an,
\n1911. urtean argitaratutako biografia batean, honela aipatzen dira: \u00abAlderdi
\npolitiko orotatik independentea da, Nafarroaren soldadu leiala da,
\nerregionalista eta erabat katolikoa […] Izen duina du Iturralde Suit,
\nCampion, Oloriz eta beste aberri zale batzuen ondoan\u00bb. Bestalde, Joxemiel
\nBidadorrek, bere artikuluan, Pr\u00edncipe de Viana <\/i>aldizkariko 264.
\nzenbakian, Esteban Chavarria politikoki definitzeko orduan, honako hau
\nnabarmentzen du: \u00abbere sentimendu katoliko sakona, nafartasun foralismo
\nnabarmena, eta espainiar izaera bizia; hiru elementu horiek elkarri lotuta
\ndaude, eta bere ideologia osatzen dute\u00bb. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Berez Fusti\u00f1anakoa, 1876an bigarren hezkuntzako ikasketak hasi zituen, lehenik Tuterako Castel Ruiz akademian, eta batxilergoa amaitu arte, Iru\u00f1eko institutuan, Huarte Hermanos ikastetxean. Ondoren, Zuzenbide Zibila eta Kanonikoa ikasi zituen Zaragozako unibertsitatean eta, 1885eko ekainaren 17an lizentziatu ondoren, doktorego-irakasgaiak egin zituen unibertsitate Zentralean. Esteban Chavarriaz idazle gisa dugun lehen berria Rese\u00f1a hist\u00f3rica de Fusti\u00f1ana lanarekin iritsi […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[335],"class_list":["post-3739","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nESTEBAN CHAVARRIA [ESTEBAN TXABARRIA], Juan Pascual (Fusti\u00f1ana, Nafarroa, 1864ko martxoak 27 - Zaragoza, 1940ko uztailak 6). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/esteban-chavarria-esteban-txabarria-juan-pascual-684-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"ESTEBAN CHAVARRIA [ESTEBAN TXABARRIA], Juan Pascual (Fusti\u00f1ana, Nafarroa, 1864ko martxoak 27 - Zaragoza, 1940ko uztailak 6). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Berez Fusti\u00f1anakoa, 1876an bigarren hezkuntzako ikasketak hasi zituen, lehenik Tuterako Castel Ruiz akademian, eta batxilergoa amaitu arte, Iru\u00f1eko institutuan, Huarte Hermanos ikastetxean. Ondoren, Zuzenbide Zibila eta Kanonikoa ikasi zituen Zaragozako unibertsitatean eta, 1885eko ekainaren 17an lizentziatu ondoren, doktorego-irakasgaiak egin zituen unibertsitate Zentralean. Esteban Chavarriaz idazle gisa dugun lehen berria Rese\u00f1a hist\u00f3rica de Fusti\u00f1ana lanarekin iritsi […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/esteban-chavarria-esteban-txabarria-juan-pascual-684-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/esteban-chavarria-esteban-txabarria-juan-pascual-684-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/esteban-chavarria-esteban-txabarria-juan-pascual-684-eu\\\/\",\"name\":\"ESTEBAN CHAVARRIA [ESTEBAN TXABARRIA], Juan Pascual (Fusti\u00f1ana, Nafarroa, 1864ko martxoak 27 - Zaragoza, 1940ko uztailak 6). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-02-15T15:47:50+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/esteban-chavarria-esteban-txabarria-juan-pascual-684-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/esteban-chavarria-esteban-txabarria-juan-pascual-684-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/esteban-chavarria-esteban-txabarria-juan-pascual-684-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"ESTEBAN CHAVARRIA [ESTEBAN TXABARRIA], Juan Pascual (Fusti\u00f1ana, Nafarroa, 1864ko martxoak 27 – Zaragoza, 1940ko uztailak 6).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"ESTEBAN CHAVARRIA [ESTEBAN TXABARRIA], Juan Pascual (Fusti\u00f1ana, Nafarroa, 1864ko martxoak 27 - Zaragoza, 1940ko uztailak 6). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/esteban-chavarria-esteban-txabarria-juan-pascual-684-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"ESTEBAN CHAVARRIA [ESTEBAN TXABARRIA], Juan Pascual (Fusti\u00f1ana, Nafarroa, 1864ko martxoak 27 - Zaragoza, 1940ko uztailak 6). - Iura Vasconiae","og_description":"Berez Fusti\u00f1anakoa, 1876an bigarren hezkuntzako ikasketak hasi zituen, lehenik Tuterako Castel Ruiz akademian, eta batxilergoa amaitu arte, Iru\u00f1eko institutuan, Huarte Hermanos ikastetxean. Ondoren, Zuzenbide Zibila eta Kanonikoa ikasi zituen Zaragozako unibertsitatean eta, 1885eko ekainaren 17an lizentziatu ondoren, doktorego-irakasgaiak egin zituen unibertsitate Zentralean. Esteban Chavarriaz idazle gisa dugun lehen berria Rese\u00f1a hist\u00f3rica de Fusti\u00f1ana lanarekin iritsi […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/esteban-chavarria-esteban-txabarria-juan-pascual-684-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"4 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/esteban-chavarria-esteban-txabarria-juan-pascual-684-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/esteban-chavarria-esteban-txabarria-juan-pascual-684-eu\/","name":"ESTEBAN CHAVARRIA [ESTEBAN TXABARRIA], Juan Pascual (Fusti\u00f1ana, Nafarroa, 1864ko martxoak 27 - Zaragoza, 1940ko uztailak 6). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2023-02-15T15:47:50+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/esteban-chavarria-esteban-txabarria-juan-pascual-684-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/esteban-chavarria-esteban-txabarria-juan-pascual-684-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/esteban-chavarria-esteban-txabarria-juan-pascual-684-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"ESTEBAN CHAVARRIA [ESTEBAN TXABARRIA], Juan Pascual (Fusti\u00f1ana, Nafarroa, 1864ko martxoak 27 – Zaragoza, 1940ko uztailak 6)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3739","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3739\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3739"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=3739"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}