{"id":3735,"date":"2023-02-15T16:46:00","date_gmt":"2023-02-15T15:46:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/escudero-marichalar-escudero-maritxalar-cayo-682-eu\/"},"modified":"2023-02-15T16:46:00","modified_gmt":"2023-02-15T15:46:00","slug":"escudero-marichalar-escudero-maritxalar-cayo-682-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/escudero-marichalar-escudero-maritxalar-cayo-682-eu\/","title":{"rendered":"ESCUDERO MARICHALAR [ESCUDERO MARITXALAR], Cayo (Corella, Nafarroa, 1827ko apirilaren 22a – Corella, Nafarroa, 1900eko abenduak 28)."},"content":{"rendered":"

Miguel Escudero Ramirez de
\nArellanoren biloba zen, Baionako batzarreko kidea, Nafarroako buru politikoa
\neta Diputazioko presidentea (1813-1814) eta Gorteetako diputatua (1822-1823).
\nFilosofia eta Zuzenbidea ikasi zituen Zaragozan, eta Madrilen. Landa-jabe
\ngarrantzitsua izan zen Nafarroan; 1871n, Nafarroako 43. zergadunik handiena zen
\nlurralde-zergari dagokionez, eta 1899an, berriz, Tuterako merindadeko
\nzazpigarrena. Haren ondarea Corella, Cabanillas, Fusti\u00f1ana eta Oloriz
\nhiribilduetan banatuta zegoen batez ere, eta Nafarroako Nekazaritza Elkarte
\nOrokorraren Zuzendaritza Batzordeko presidentea izatera iritsi zen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Familia-tradizioari jarraiki,
\nalderdi liberaleko kide izan zen eta politikan aktiboki parte hartu zuen.
\n1858ko ekainean, Tuterako barrutiko probintzia-hauteskundeetan parte hartu
\nzuen, baina ez zuen arrakastarik izan. Seiurteko demokratikotik aurrera, erabat
\nmurgildu zen politikan. Garai hartan, alderdi liberal progresistako kide izan
\nzen, Corellako alkate (1869an) eta Nafarroan senatari hautatu zuten 1871ko eta
\n1872ko apirileko hauteskundeetan. Nafarroako senatari hautatu zuten alderdi
\nfusionistaren txandetan, 1881ean eta 1886an. Parlamentuan izan zuen jarduera
\nnagusia gobernu fusionista babestea izan zen eta baita bere barrutiko interesak
\ndefendatzea ere, hala nola mahastizaintza eta ardogintzaren sektorea babestea,
\nAlduideko trenbide-proiektua edo Nafarroako zuzenbide zibila. 1897tik aurrera,
\nNafarroako alderdi liberaleko zuzendaritzako kide izan zen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Liberalismotik, nabarrismo
\nliberala defendatu zuen. 1867an argitaratutako Laurac Bat <\/i>liburuxkan,
\n1866-1869ko euskal diputazioekin lankidetzan aritzeko Nafarroako Diputazioaren
\nproiektuen aurka agertu zen, (Euskal Herriko Unibertsitatea, manikomioa,
\nprobintziako ongintza-etxea). Opuskuluaren izenburuak 1867ko probintziako
\nnekazaritza-erakusketan lau probintzietako arma-ikurrak zituen armarrian zegoen
\ngoiburuari egiten zion erreferentzia. Euskal Herriko foruen ikuspegi
\nbateratuari uko egiten zion, Nafarroak \u00abberezko historia, berezko zuzenbidea,
\nGaztelako koroarekin berezko tratatuak\u00bb zituela pentsatzen zuelako, baita
\neuskal foraltasunaren eta Nafarroako foraltasunaren izaerak desberdinak
\nzirelako ere, administratiboa baitzen hura, eta politikoa, administratiboa eta
\nzibila hemengoa. Alduideko trenbidearekiko eta Nafarroako produktuen
\nmuga-zergekiko baskongadekoen portaera ere gaitzetsi zuen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

1868an, Manefiesto del rey
\ndon \u00cd\u00f1igo Ariesta a los navarros <\/i>idatzi zuen, Erdi Aroko itxurako
\nerresonantzia-hizkeran idatzitako orria (batzuetan “makarronikoa”
\nizan arren), Nafarroako Erresumari buruzko kontu txikiz beteta zegoen, hala
\nere, interpretatzen zaila zen, lortu nahi zituen helburuei begiratuz gero.
\nBeharbada, foruak handitzen ez saiatzeko deia da erreferentziarik argiena,
\nlehendik daudenak galtzeko arriskua egongo litzatekeelako. Jarrera hori bat
\ndator beste liberal batzuenarekin, eta, zehazki, Pablo Ilarreguirenarekin,
\nEscuderok zalantzarik gabe ezagutzen baitzituen haren idazkiak. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

1888an, Kode Zibilaren
\nOinarrien Legeari buruzko eztabaidan, Nafarroako foru-berezitasuna defendatu
\nzuen, eta honako hau aipatu zuen: \u00abGure legeria ez da foru, lege baizik, eta
\norain egin daitekeena bezain perfektua da; izan ere, Nafarroak, txikia izan arren
\neta espainiarra izateagatik jasan duen zatikapena gorabehera (eta horregatik,
\naspaldidanik dago harro), herrialdearen beharrei ezin hobeto erantzun dien
\nlegeria du, gainera, orain, legeria modernoek arrazoia eman diote kasu askotan.
\n[…] eta hemen berriro adierazi behar dut Nafarroako zuzenbidea ez dela
\nforala, legala baizik, Espainiako beste edozein baino legalagoa, gorteetan
\negina delako. <\/span>Guk, gure antzinako foruaz gain, ez daukagu gorteetan onartu ez den
\nlegerik\u00bb. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Mendearen amaieran, Nafarroako
\nForuen monumentua eraikitzen hasi zenean, bertan Ultraportuetako merindadeak
\nordezkatuta egon behar zuela adierazi zuen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Miguel Escudero Ramirez de Arellanoren biloba zen, Baionako batzarreko kidea, Nafarroako buru politikoa eta Diputazioko presidentea (1813-1814) eta Gorteetako diputatua (1822-1823). Filosofia eta Zuzenbidea ikasi zituen Zaragozan, eta Madrilen. Landa-jabe garrantzitsua izan zen Nafarroan; 1871n, Nafarroako 43. zergadunik handiena zen lurralde-zergari dagokionez, eta 1899an, berriz, Tuterako merindadeko zazpigarrena. Haren ondarea Corella, Cabanillas, Fusti\u00f1ana eta Oloriz […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[335],"class_list":["post-3735","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nESCUDERO MARICHALAR [ESCUDERO MARITXALAR], Cayo (Corella, Nafarroa, 1827ko apirilaren 22a - Corella, Nafarroa, 1900eko abenduak 28). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/escudero-marichalar-escudero-maritxalar-cayo-682-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"ESCUDERO MARICHALAR [ESCUDERO MARITXALAR], Cayo (Corella, Nafarroa, 1827ko apirilaren 22a - Corella, Nafarroa, 1900eko abenduak 28). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Miguel Escudero Ramirez de Arellanoren biloba zen, Baionako batzarreko kidea, Nafarroako buru politikoa eta Diputazioko presidentea (1813-1814) eta Gorteetako diputatua (1822-1823). Filosofia eta Zuzenbidea ikasi zituen Zaragozan, eta Madrilen. Landa-jabe garrantzitsua izan zen Nafarroan; 1871n, Nafarroako 43. zergadunik handiena zen lurralde-zergari dagokionez, eta 1899an, berriz, Tuterako merindadeko zazpigarrena. Haren ondarea Corella, Cabanillas, Fusti\u00f1ana eta Oloriz […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/escudero-marichalar-escudero-maritxalar-cayo-682-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/escudero-marichalar-escudero-maritxalar-cayo-682-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/escudero-marichalar-escudero-maritxalar-cayo-682-eu\\\/\",\"name\":\"ESCUDERO MARICHALAR [ESCUDERO MARITXALAR], Cayo (Corella, Nafarroa, 1827ko apirilaren 22a - Corella, Nafarroa, 1900eko abenduak 28). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-02-15T15:46:00+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/escudero-marichalar-escudero-maritxalar-cayo-682-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/escudero-marichalar-escudero-maritxalar-cayo-682-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/escudero-marichalar-escudero-maritxalar-cayo-682-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"ESCUDERO MARICHALAR [ESCUDERO MARITXALAR], Cayo (Corella, Nafarroa, 1827ko apirilaren 22a – Corella, Nafarroa, 1900eko abenduak 28).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"ESCUDERO MARICHALAR [ESCUDERO MARITXALAR], Cayo (Corella, Nafarroa, 1827ko apirilaren 22a - Corella, Nafarroa, 1900eko abenduak 28). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/escudero-marichalar-escudero-maritxalar-cayo-682-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"ESCUDERO MARICHALAR [ESCUDERO MARITXALAR], Cayo (Corella, Nafarroa, 1827ko apirilaren 22a - Corella, Nafarroa, 1900eko abenduak 28). - Iura Vasconiae","og_description":"Miguel Escudero Ramirez de Arellanoren biloba zen, Baionako batzarreko kidea, Nafarroako buru politikoa eta Diputazioko presidentea (1813-1814) eta Gorteetako diputatua (1822-1823). Filosofia eta Zuzenbidea ikasi zituen Zaragozan, eta Madrilen. Landa-jabe garrantzitsua izan zen Nafarroan; 1871n, Nafarroako 43. zergadunik handiena zen lurralde-zergari dagokionez, eta 1899an, berriz, Tuterako merindadeko zazpigarrena. Haren ondarea Corella, Cabanillas, Fusti\u00f1ana eta Oloriz […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/escudero-marichalar-escudero-maritxalar-cayo-682-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"2 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/escudero-marichalar-escudero-maritxalar-cayo-682-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/escudero-marichalar-escudero-maritxalar-cayo-682-eu\/","name":"ESCUDERO MARICHALAR [ESCUDERO MARITXALAR], Cayo (Corella, Nafarroa, 1827ko apirilaren 22a - Corella, Nafarroa, 1900eko abenduak 28). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2023-02-15T15:46:00+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/escudero-marichalar-escudero-maritxalar-cayo-682-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/escudero-marichalar-escudero-maritxalar-cayo-682-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/escudero-marichalar-escudero-maritxalar-cayo-682-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"ESCUDERO MARICHALAR [ESCUDERO MARITXALAR], Cayo (Corella, Nafarroa, 1827ko apirilaren 22a – Corella, Nafarroa, 1900eko abenduak 28)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3735","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3735\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3735"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=3735"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}