{"id":3727,"date":"2023-02-15T16:43:13","date_gmt":"2023-02-15T15:43:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/echaide-y-belarra-etxaide-belarra-salvador-678-eu\/"},"modified":"2023-02-15T16:43:13","modified_gmt":"2023-02-15T15:43:13","slug":"echaide-y-belarra-etxaide-belarra-salvador-678-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/echaide-y-belarra-etxaide-belarra-salvador-678-eu\/","title":{"rendered":"ECHAIDE Y BELARRA [ETXAIDE BELARRA], Salvador (Senpere, Lapurdi, 1851 &#8211; Iru\u00f1ea, 1921eko abenduak 22)."},"content":{"rendered":"<p><span>Zuzenbide zibil eta kanonikoan<br \/>\nlizentziatua, 1876an notario izendatu zuten. Iru\u00f1eko notarioen elkargoa<br \/>\nEspainiako kongresu juridikoan ordezkatzeko 1886an izendatutako bi pertsonetako<br \/>\nbat izan zen. Aurreko notarioak erretiroa hartu ondoren, Aldundiak 1893an<br \/>\nonartu zituen bere zerbitzuak. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>1877ko urriaren 29an erakunde<br \/>\nberri baten hirugarren bilerara joan zen, eta egun horretan bertan Nafarroako<br \/>\nEuskara Elkartea (Asociaci\u00f3n Euskara de Navarra) izena jarri zioten. 1878ko<br \/>\nurtarrilaren 6an aukeratu zuten lehen Zuzendaritza Batzordeko kide izan zen,<br \/>\neta 11ko berriztapenean, Etnografia, Historia, Arte eta Legegintza saileko<br \/>\nidazkari izatera pasa zen. 1880ko urtarrilaren 11ko Batzarrean nekazaritza<br \/>\nsaileko bokal izendatu zuten. Hainbat ekimen sinatu zituen, besteak beste,<br \/>\nIparragirre bardoari laguntzeko, d\u2019Abbadierekin batera Pirinioen hegoaldean<br \/>\nlore jokoak ospatu eta herrialde osoan zehar hedatzeko, eta <i>Revista Euskara <\/i>martxan<br \/>\njartzeko (1878-1883). Euskaraz ere arduratu zen: Aldundiak katedra bat sortzeko<br \/>\nlan egin zuen eta 1878an Nafarroan euskarak zuen hedadura ezagutzeko<br \/>\nizendatutako euskara batzordea osatu zuen. Izatez Igantziarra, euskaldun izanak<br \/>\neragina izango zuen. Bi konposizioren gaztelaniazko itzulpenak ere argitaratu<br \/>\nzituen. 1880an Berako Jokoen epaimahaia osatu zuen eta 1882an <i>Euskal-Erria <\/i>elkarteak<br \/>\nBilbon antolatutakoetara joan zen, eta bertan, Nafarroan testamentua egiteko<br \/>\naskatasunari buruzko bere ikerketa saritua izan zen. 1886an Iru\u00f1eko Udalak<br \/>\nsanferminetan antolatutako lehiaketako epaimahaikide izan zen. Elkarteko kide<br \/>\naktiboa izan zen amaiera arte, 1897an desegin zenean, idazkaria zen. Politikari<br \/>\neuskaldun azpimarragarria izan zen, <i>El Arga <\/i>(1879-1881) eta <i>Lau-Buru <\/i>(1882-1886)<br \/>\negunkariak idatzi zituen. 1881ean foru eraberritzearen alde agertu zen eta<br \/>\n1914an, Iru\u00f1eko Euskal Zentro berriaren inaugurazioan, \u00abnazionalismoaren<br \/>\ngarapenagatik\u00bb zorioneko agertu zen. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>1880an, Esteban Obanos buru<br \/>\nizan zuen irizpen euskaroa sinatu zuen, Espainiako kode zibilean kontserbatu<br \/>\nbeharreko foru-erakundeei buruzkoa, eta Bilbon saritutako testuan, Nafarroako<br \/>\ngorteak txalotu zituen, familiako aitarentzat testamentua egiteko erabateko<br \/>\naskatasuna emateagatik. Nafarroako Kode Zibilaren aplikazioari buruzko<br \/>\noharpenetan, tokiko legeetan izan zuen eragina aztertu zuen, haren zuzenbide<br \/>\npositiboa zer xedapenek osatzen zuten jakiteko. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><i><span>Apuntes sobre la aplicaci\u00f3n<br \/>\ndel C\u00f3digo Civil en Navarra <\/span><\/i><span>dokumentuan,<br \/>\ntokiko legeetan izan zuen eragina aztertu zuen, haren zuzenbide positiboa zer<br \/>\nxedapenek osatzen zuten jakiteko. \u00abLan gogaikarria\u00bb, arautu behar zuen eta<br \/>\narautzen ez zuen legediaren eta iraun behar ez zuen eta irauten zuen legediaren<br \/>\narteko borrokatik sortua. Arrazoia 1841eko abuztuaren 16ko legea zen, gorte<br \/>\npribatiboak abolitu zituena, botere legegilea kendu zuena [&#8230;] eta Erresumako<br \/>\nDiputazioa agintaritza administratibo huts bihurtu zuena. Legeria zibilaren<br \/>\nzati bat baino ez zen errespetatu, baimen orokorren onespenaren zain. Horrela,<br \/>\naurrerapen orotatik galarazia eta herriaren beharrei ezin erantzun, \u00abbiziarteko<br \/>\nisiltasunean\u00bb eroriko zen nahitaez. Herritarren eta Gaztelako lege-xedapenen<br \/>\nindar inbaditzailearen arteko harremana arautzeko aski ez zenez, zaila zen<br \/>\nzehaztea nork zuzendu behar zuen Nafarroa, batez ere kode berriak erakunde<br \/>\nzaharrak baztertu eta ideia berriak eransten bazituen. Ez zion inbidiarik<br \/>\n1840ko Nafarroako mandatariei, \u00abherriarentzat hain zoritxarrekoa izan zen<br \/>\nobra\u00bbren egileei. Juan Cancio Menak lana aipatu eta gomendatu egin zuen <i>El<br \/>\nEco de Navarra <\/i>egunkarian eta A. C.-k, Arturo Campion ziurrenik, <i>El<br \/>\nTradicionalista<\/i>n. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Beste testu batean, Echaidek<br \/>\nErresumako Diputazio zaharra eta 1841ean sortutako erakundea alderatu zituen,<br \/>\n\u00abzoritxarreko gerra zibilaren amaieran. Ez zuen Foru Aldundiak erabakitako<br \/>\nbatzordearen \u00abjokabide arraroa\u00bb aztertu nahi izan, ezta Euskaditik isolatzeko<br \/>\nemandako \u00abarrazoi faltsuak\u00bb ere. \u00aberabateko adostasunaren\u00bb fruitu izandako<br \/>\n1841eko legeaz arduratu besterik ez zuen nahi. Lege horren arrazoia ez zen<br \/>\nbatasun konstituzionala izan, monarkia absolutu menperatzailea baizik; eta,<br \/>\nondoren, gu zoriontsu egiteko nahia, gure borondatearen aurka, erakunde<br \/>\nadministratibo eta politiko sinple, ekonomiko eta deszentralizatzailea<br \/>\nordezkatuz, gainerako probintzietan zegoen erakunde konplikatu, garesti eta<br \/>\nzentralizatzailearekin. 1841eko abuztuaren 16ko legea lege itundua zen,<br \/>\nkontratu formala, aldebikoa eta ezeztaezina, bi aldeen adostasunik gabe, non<br \/>\nNafarroak amore eman baitzuen hain preziatuak ez ziren beste foru batzuk<br \/>\ngordeko zituen promesagatik. Echaidek Erreinuko konstituzio politiko eta<br \/>\nadministratiboa kendu izana eta Nafarroako erregeari eta gorteei buruzko foruak<br \/>\nindargabetu izana deitoratzen zuen. Azkenik, 1841ean sinatutako kontratua<br \/>\nazaletik aztertu ondoren, Echaidek Nafarroaren eta \u00abEspainiako gainerako<br \/>\nnazioen\u00bb arteko harremanen oinarriak jaso zituen. Eta amaitu zuen,<br \/>\nkontentagaitz: \u00abbere antzinako gorteak indargabeturik, Diputazioak legeak egiteko<br \/>\neta foruak hobetzeko ahalmena kenduta, bere agindupean dagoen herriaren<br \/>\nbeharren arabera, zapaldu eta itotzen duen burdinazko zirkulu batean itxita<br \/>\nikusten du bere burua\u00bb. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Gamazadaren une kritikoan,<br \/>\nEchaidek ituna Nafarroako Erresumaren oinarri eta funtsa zela defendatu zuen<br \/>\nberriro ere, bere jatorri urrunetik 1841eko abuztuaren 16ko legera arte.<br \/>\nNafarroa edozertarako prest zegoen itun horren alde, baina, hala ere, eta bere<br \/>\nadostasunik gabe, hausten bazen, \u00abez al da argi eta garbi geratzen Nafarroak<br \/>\nbere aurreko hegemoniako foruetara itzultzeko eskubidea duela?\u00bb. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zuzenbide zibil eta kanonikoan lizentziatua, 1876an notario izendatu zuten. Iru\u00f1eko notarioen elkargoa Espainiako kongresu juridikoan ordezkatzeko 1886an izendatutako bi pertsonetako bat izan zen. Aurreko notarioak erretiroa hartu ondoren, Aldundiak 1893an onartu zituen bere zerbitzuak. 1877ko urriaren 29an erakunde berri baten hirugarren bilerara joan zen, eta egun horretan bertan Nafarroako Euskara Elkartea (Asociaci\u00f3n Euskara de Navarra) [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[335],"class_list":["post-3727","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>ECHAIDE Y BELARRA [ETXAIDE BELARRA], Salvador (Senpere, Lapurdi, 1851 - Iru\u00f1ea, 1921eko abenduak 22). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/echaide-y-belarra-etxaide-belarra-salvador-678-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"ECHAIDE Y BELARRA [ETXAIDE BELARRA], Salvador (Senpere, Lapurdi, 1851 - Iru\u00f1ea, 1921eko abenduak 22). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Zuzenbide zibil eta kanonikoan lizentziatua, 1876an notario izendatu zuten. Iru\u00f1eko notarioen elkargoa Espainiako kongresu juridikoan ordezkatzeko 1886an izendatutako bi pertsonetako bat izan zen. Aurreko notarioak erretiroa hartu ondoren, Aldundiak 1893an onartu zituen bere zerbitzuak. 1877ko urriaren 29an erakunde berri baten hirugarren bilerara joan zen, eta egun horretan bertan Nafarroako Euskara Elkartea (Asociaci\u00f3n Euskara de Navarra) [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/echaide-y-belarra-etxaide-belarra-salvador-678-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/echaide-y-belarra-etxaide-belarra-salvador-678-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/echaide-y-belarra-etxaide-belarra-salvador-678-eu\\\/\",\"name\":\"ECHAIDE Y BELARRA [ETXAIDE BELARRA], Salvador (Senpere, Lapurdi, 1851 - Iru\u00f1ea, 1921eko abenduak 22). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-02-15T15:43:13+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/echaide-y-belarra-etxaide-belarra-salvador-678-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/echaide-y-belarra-etxaide-belarra-salvador-678-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/echaide-y-belarra-etxaide-belarra-salvador-678-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"ECHAIDE Y BELARRA [ETXAIDE BELARRA], Salvador (Senpere, Lapurdi, 1851 &#8211; Iru\u00f1ea, 1921eko abenduak 22).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"ECHAIDE Y BELARRA [ETXAIDE BELARRA], Salvador (Senpere, Lapurdi, 1851 - Iru\u00f1ea, 1921eko abenduak 22). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/echaide-y-belarra-etxaide-belarra-salvador-678-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"ECHAIDE Y BELARRA [ETXAIDE BELARRA], Salvador (Senpere, Lapurdi, 1851 - Iru\u00f1ea, 1921eko abenduak 22). - Iura Vasconiae","og_description":"Zuzenbide zibil eta kanonikoan lizentziatua, 1876an notario izendatu zuten. Iru\u00f1eko notarioen elkargoa Espainiako kongresu juridikoan ordezkatzeko 1886an izendatutako bi pertsonetako bat izan zen. Aurreko notarioak erretiroa hartu ondoren, Aldundiak 1893an onartu zituen bere zerbitzuak. 1877ko urriaren 29an erakunde berri baten hirugarren bilerara joan zen, eta egun horretan bertan Nafarroako Euskara Elkartea (Asociaci\u00f3n Euskara de Navarra) [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/echaide-y-belarra-etxaide-belarra-salvador-678-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/echaide-y-belarra-etxaide-belarra-salvador-678-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/echaide-y-belarra-etxaide-belarra-salvador-678-eu\/","name":"ECHAIDE Y BELARRA [ETXAIDE BELARRA], Salvador (Senpere, Lapurdi, 1851 - Iru\u00f1ea, 1921eko abenduak 22). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2023-02-15T15:43:13+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/echaide-y-belarra-etxaide-belarra-salvador-678-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/echaide-y-belarra-etxaide-belarra-salvador-678-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/echaide-y-belarra-etxaide-belarra-salvador-678-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"ECHAIDE Y BELARRA [ETXAIDE BELARRA], Salvador (Senpere, Lapurdi, 1851 &#8211; Iru\u00f1ea, 1921eko abenduak 22)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3727","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3727\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3727"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=3727"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}