{"id":3723,"date":"2023-02-15T16:40:20","date_gmt":"2023-02-15T15:40:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/cuadra-salcedo-ruperto-676-eu\/"},"modified":"2023-02-15T16:40:20","modified_gmt":"2023-02-15T15:40:20","slug":"cuadra-salcedo-ruperto-676-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/cuadra-salcedo-ruperto-676-eu\/","title":{"rendered":"CUADRA SALCEDO, Ruperto (Tutera, Nafarroa, 1869 – 1953ko uztailak 24)."},"content":{"rendered":"

Marianoren eta Candidaren
\nsemea, aita ordeztu zuen San Adriango markesaren ondarearen administrazioan,
\neta Erriberako hiriburuko burgesia profesional ilustratuetako bat izan zen.
\nZuzenbidean graduatu zen Madrilgo unibertsitate zentralean, eta 1890eko urriaren
\n31n doktoratu zen. Eugenio eta Antonio anaiek bide-ingeniaritzan eta
\nmedikuntzan egin zuten. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Dominica de Miguel y Mansorekin
\nezkondu zen, eta Eugenio, Aquiles, Mercedes, Adoracion eta Enrique seme-alabak
\nizan zituzten. Adoracion Tuteran hil zen 2004an, ehun eta sei urte zituela. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Ideologia errepublikanokoa, El
\nDem\u00f3crata <\/i>astekariaren eta La Voz del Pueblo <\/i>egunkariaren
\nmantentzaile eta erredaktorea izan zen. Boto unibertsal maskulinoa eta
\nhezkuntzaren laikotasuna defendatu zituen, eta tarte mailako irakaskuntza
\ninstitutu bat berrezartzen lagundu zuen, 1929an Castel Ruiz eraikinean ezarri
\nzena. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Tuterako diputatu izateko
\nhauteskundeetan karlisten aurkako talde guztiek osatutako Mendez Vigoren aldeko
\nblokeko kide adierazgarria, 1917an Tuterako alderdi errepublikano autonomoaren
\nsortzailea eta hiriko alkatea izan zen. Primo de Riveraren diktadura baino
\nlehen desagertu zen bizitza publikotik, eta Tuteran, Iru\u00f1ean, Zaragozan,
\nBurgosen eta Madrilen abokatutzan aritu zen, Ossorio eta Gallardorekin bulego
\nberean. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Bere semea, Aquiles Cuadra
\nMiguel (Tutera, 1896), zinegotzi eta alkate izan zen alderdi
\nerrepublikano-erradikal-sozialistarekin, 1934an Aza\u00f1aren Errepublikar
\nAliantzarekin eta Casares Quirogaren alderdiarekin bat egin eta Ezker
\nErrepublikanoa osatu zuena hain zuzen ere. Iru\u00f1ean fusilatu zuten 1939ko
\nurriaren 19an. 1930 eta 1931 bitartean Hoy <\/i>egunkari errepublikanoa
\nzuzendu zuen. Errepublika aldarrikatu zuen Tuteran 1931ko apirilaren 14an, eta
\nurte bereko udal-hauteskundeetan alkate hautatu zuten. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Euskal Herriko Estatutuari
\ndagokionez, Eusko Ikaskuntzaren Autonomia Batzordeak euskal autonomiaren
\nereduari buruz egindako galdeketan Ruperto Cuadra izan zen itaunduetako bat.
\nErrepublikano gisa, 1931ko maiatzaren 13an Diputazioko batzorde kudeatzaileak
\nEuskal Herriko Estatutuaren aurreproiektuak, Nafarroarenak berarenak eta bere
\nbarne eraketa politikoarenak idazteko sortutako ponentzian parte hartu zuen,
\nideologia desberdinetako pertsonekin batera: Bajo, Anso, Rebota, Gortari,
\nAizpun, Baleztena, Cunchillos, Cabezudo, Lacarra, Go\u00f1i eta Lazcano. Estatutua
\nonestearen alde egin zuen, irakaskuntza eta hilerrien inguruko boto
\npartikularrarekin, Nafarroaren eta gainerako espainiar herritarren arteko
\neskubide-elkarrekikotasunarekin, Go\u00f1i eta Cabezudorekin batera. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Bizitza publikotik urrundu
\narren emaztearekin eta Adoracion alabarekin atxilotua izan zen, eta 1936ko
\nuztailaren 21ean Gasteizen espetxeratu zituzten, 1937ko urtarrilera arte.
\nBertan, hertsatu egin zituzten, Sevillan aurkitu eta atxilotu zuten seme eta anai
\nAquiles sala zezaten. Kartzelatik atera ondoren, Donostian konfinatu zuten.
\nErantzukizun Politikoen Auzitegiak epaitu eta erabateko gaitasungabetzea ezarri
\nzion, ibilgailu bat konfiskatu zioten, konfinamendua berretsi eta Tuterara
\nitzultzeko hamabi urteko debekua ezari zioten, 400.000 pezetako isunarekin
\nzigortu zuten eta ondasunak bahitu zizkioten; horrek guztiak
\nfamilia-ekonomiaren hondamena eragin zuen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Negozio-ekintzailea izan zen,
\n1929an sortu berri zen Hidroel\u00e9ctrica cinco Villaseko kontseilari izan zen,
\nlehendakariordea, 1931 eta 1935 artean, eta Hidraulica del Moncayo, S. A.
\nenpresako idazkaria, harik eta Iberdrola, S. A. enpresak xurgatu zituen arte. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Lehengaiak erosteko, biltegiak
\nsortzeko, komunean fabrikatu eta saltzeko eta etxebizitzak eraikitzeko
\nkreditu-sozietate kooperatiboetan edo herri-bankuetan langile antolakuntzaren
\nbitartez eraikitako kooperatibismoaren inguruan zabaldutako argitalpen batean
\nkezka soziala azaldu zuen. Arlo horretan indarrean dagoen legeria eskasa
\nkritikatu zuen. 1922an Nafarroako Aurrezki Kutxaren sorreran eta haren
\nestatutuen idazketan parte hartu zuen, eta Tuterako sukurtsaleko kontseilaria
\nizan zen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Testamentu-askatasunari buruzko
\nlanean, Nafarroako Foru Zibilaren \u00abprintzipio eta puntu nagusietako bat\u00bb zela
\nesan zuen, bere historia juridikorako arrisku-une batean, hau guztia gaindituta
\nzegoela zirudien foru-legerian \u00abtaula rasa\u00bb egin gabe kode orokor berri bat
\nplanteatzean. Moralesen oroimena gogorarazi zuen, \u00abegia esan, ordezkatutako
\nprobintziaren betiereko esker ona, eta baita foru-erregimenaren etsaiek eurek
\nere benetan eskaintzen dizkioten zorion-agurrak merezi ditu\u00bb. Erakundearen
\nfuntsa eta edukia azaldu zituen. Foru-senipartearekin batera, jabetzaren,
\nZuzenbide konparatuko politikaren, derrigorrezko oinordetzaren ondorioak
\nkritikatzen zituen interes moralaren eta ekonomiaren ikuspegitik aztertu zuen.
\nJaca y Generalen foruen, Nov\u00edsima Recopilaci\u00f3nen eta gorteen legeen testuak
\njaso zituen, baldintzak eta mugak. Amaitu ondoren: \u00abEutsi biezaio Nafarroak
\ntestamentu-askatasunari, aita-autoritatea sendotzen duen erakunde preziatu
\nhorri, familia gurtza erlijio bilakatu duenari, eta, gaur egun ere, zibilizazioaren
\nburu diren herrientzako zientziaren ideala osatzen duenari\u00bb. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Marianoren eta Candidaren semea, aita ordeztu zuen San Adriango markesaren ondarearen administrazioan, eta Erriberako hiriburuko burgesia profesional ilustratuetako bat izan zen. Zuzenbidean graduatu zen Madrilgo unibertsitate zentralean, eta 1890eko urriaren 31n doktoratu zen. Eugenio eta Antonio anaiek bide-ingeniaritzan eta medikuntzan egin zuten. Dominica de Miguel y Mansorekin ezkondu zen, eta Eugenio, Aquiles, Mercedes, Adoracion eta […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[335],"class_list":["post-3723","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nCUADRA SALCEDO, Ruperto (Tutera, Nafarroa, 1869 - 1953ko uztailak 24). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/cuadra-salcedo-ruperto-676-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"CUADRA SALCEDO, Ruperto (Tutera, Nafarroa, 1869 - 1953ko uztailak 24). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Marianoren eta Candidaren semea, aita ordeztu zuen San Adriango markesaren ondarearen administrazioan, eta Erriberako hiriburuko burgesia profesional ilustratuetako bat izan zen. Zuzenbidean graduatu zen Madrilgo unibertsitate zentralean, eta 1890eko urriaren 31n doktoratu zen. Eugenio eta Antonio anaiek bide-ingeniaritzan eta medikuntzan egin zuten. Dominica de Miguel y Mansorekin ezkondu zen, eta Eugenio, Aquiles, Mercedes, Adoracion eta […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/cuadra-salcedo-ruperto-676-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/cuadra-salcedo-ruperto-676-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/cuadra-salcedo-ruperto-676-eu\\\/\",\"name\":\"CUADRA SALCEDO, Ruperto (Tutera, Nafarroa, 1869 - 1953ko uztailak 24). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-02-15T15:40:20+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/cuadra-salcedo-ruperto-676-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/cuadra-salcedo-ruperto-676-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/cuadra-salcedo-ruperto-676-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"CUADRA SALCEDO, Ruperto (Tutera, Nafarroa, 1869 – 1953ko uztailak 24).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"CUADRA SALCEDO, Ruperto (Tutera, Nafarroa, 1869 - 1953ko uztailak 24). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/cuadra-salcedo-ruperto-676-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"CUADRA SALCEDO, Ruperto (Tutera, Nafarroa, 1869 - 1953ko uztailak 24). - Iura Vasconiae","og_description":"Marianoren eta Candidaren semea, aita ordeztu zuen San Adriango markesaren ondarearen administrazioan, eta Erriberako hiriburuko burgesia profesional ilustratuetako bat izan zen. Zuzenbidean graduatu zen Madrilgo unibertsitate zentralean, eta 1890eko urriaren 31n doktoratu zen. Eugenio eta Antonio anaiek bide-ingeniaritzan eta medikuntzan egin zuten. Dominica de Miguel y Mansorekin ezkondu zen, eta Eugenio, Aquiles, Mercedes, Adoracion eta […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/cuadra-salcedo-ruperto-676-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/cuadra-salcedo-ruperto-676-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/cuadra-salcedo-ruperto-676-eu\/","name":"CUADRA SALCEDO, Ruperto (Tutera, Nafarroa, 1869 - 1953ko uztailak 24). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2023-02-15T15:40:20+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/cuadra-salcedo-ruperto-676-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/cuadra-salcedo-ruperto-676-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/cuadra-salcedo-ruperto-676-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"CUADRA SALCEDO, Ruperto (Tutera, Nafarroa, 1869 – 1953ko uztailak 24)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3723","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3723\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3723"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=3723"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}