{"id":3629,"date":"2023-02-14T10:14:00","date_gmt":"2023-02-14T09:14:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/ortiz-san-pelayo-felix-629-eu\/"},"modified":"2023-02-14T10:14:00","modified_gmt":"2023-02-14T09:14:00","slug":"ortiz-san-pelayo-felix-629-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ortiz-san-pelayo-felix-629-eu\/","title":{"rendered":"ORTIZ SAN PELAYO, Felix (Azpeitia, Gipuzkoa, 1856ko azaroak 20 – Buenos Aires, 1941)."},"content":{"rendered":"

Dionisio Ortiz Arrietaren eta
\nAntonia San Pelayo Lombarriren semea izan zen, eta Soreasuko Donostiako
\nparrokian bataiatu zuten. Anaia, Benigno Ortiz San Pelayo doktorea, Azpeitiko
\nMedikuntza eta Kirurgiako ordezkariordea izan zen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Haurra zelarik, musika
\nikasketak egiten hasi zen bere aitabitxi Jose F. Aldahor organistaren eskutik.
\nKarlisten armadan sarturik, artilleriako teniente maila lortu zuen. Frantzian
\nerbesteratua, Montpellierko ospitaleko zaindaria izan zen, harik eta aitak
\nParisko Kontserbatorioko ikasketak ordaindu zizkion arte. Han, musika Amatekin
\nikasi eta gero, Madrilgo Kontserbatoriora jo zuen. 1879an, lehen saria eskuratu
\nzuen Alemaniako Sariketa Publikoetan. 1879an, Buenos Airesera emigratu eta,
\nhiri hartan, Musika Eskolako irakasle aritu zen. Italiara bidaiatu zuen,
\norkestra-zuzendari izateko ikasketak sakontzeko, Cesar Dominicettirekin.
\n1884an, Sevillako San Fernando antzokian zuzendu zuen. Argentinara itzuli
\nondoren, 1885ean, Salvador Ikastetxeko eta Kontzilio Apaizgaitegiko zuzendaria
\nizan zen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

1900ean, Artzay Mutilla <\/i>bere
\nopera estreinatu zuen, hau da, Euskal Herritik kanpo euskaraz konposatutako
\nlehen musika-lana genero horretan. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

1876an, Espainiako Elkarte
\nPatriotikoaren sorreran parte hartu zuen, armada espainiarra Kubako gerran
\negiten ari zen ahalegina babesteko. 1900ean, elkarte hartako burua zelarik,
\nJulio Roca presidenteak Argentinako ereserki nazionaleko estrofa batzuk ken zitzala
\nlortu zuen, Espainiako Estaturentzat iraingarriak zirelako. Gazteria Katolikoko
\npresidentea izan zen eta, era berean, San Frantziskoko Hirugarren Ordenako
\nanaia nagusia, Socorros Mutuos Musika Elkarteko merezimendu handiko bazkidea,
\nAcci\u00f3n Espa\u00f1ola zentroko ohorezko presidentea eta espainiarrek Buenos Airesen
\nzituzten ia entitate guztietako kidea. Halaber, San Fernandoko Arte Ederren
\nErrege Akademiako kidea izan zen, bai eta Cadizko Zientzia eta Letretako
\nAkademiakoa ere. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Buenos Airesko Nazioarteko
\nBiltzar Eukaristikoko ohorezko presidentea izan zen, bai eta frantziskotar
\nhirugarrendarren hiru biltzarren antolaketa batzordekoa ere. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Iparragirreren laguna izan zen,
\neta bardoak \u00abNere adiskide maiteari, Felix Ortizi\u00bb olerkia eskaini zion.
\nKarlismotik Nocedalen integrismorik ortodoxoenera igaro eta gero, Club Cat\u00f3lico
\nelkartean sartu zen eta, handik, Argentinako gobernuen politika laikoei egin
\nzien aurre. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

1888an, gurasoak euskaldunak
\nzituen Luisa Etxaniz Bergara argentinarrarekin ezkondu zen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

1889an, parte-hartze nabarmena
\nizan zuen Laurak Bat elkartearen batzarrean, erakundearen \u00abeusko-espainol\u00bb
\nizena defendituta eta Iparraldean jaiotakoak \u00abatzerritarrak\u00bb zirela iritzita.
\nEuskal nazionalitatearen ikuskera horren ondorioz, Euskal Echea asilo eta
\nikastetxearen sorreratik bazterturik ibili zen. Etxe hartan, Argentinan bizi
\neta jatorriz lurralde historiko guztietakoak ziren gizon-emakumeak bildu ziren
\nproiektu bateratu bat gauzatzeko. 1912an, Laurak Bat-eko presidentzia lortu
\nzuen, karlistek, integristek eta, oro har, espainolistek lagundurik; zehazki,
\n1912-13an eta 1916-17an izan zen presidente. \u00abSeparatista\u00bb deitzen zienen etsai
\namorratua, \u00abzorotzat\u00bb jotzen zuen Nemesio Olariaga, hau da, Maip\u00fako Irrintzi
\n<\/i>aldizkariaren jabea. Andoni Bereziartuari, berriz, \u00abdelako Bereziartua
\nhori\u00bb esaten zion. Andoni Buenos Airesko Euzko Gastedija taldearen sortzailea
\nizan zen, EAE-ANVko kidea zen, eta kolaboratzailea Naci\u00f3n Vasca<\/i>n, Laurak
\nBat<\/i>en eta Euskaldunak<\/i>en. Laurak Bat elkartean bigarrenez presidentea
\nizan zenean, harremanak hautsi zituen Buenos Airesko Euskal Frantses
\nZentroarekin. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Buenos Airesko El Diario
\nEspa\u00f1ol <\/i>egunkariko erredaktore eta direktorioko presidenteordea izan zen.
\nDonostiako Euskal-Erria <\/i>aldizkariarekin aritu zen lankidetzan. 1912an,
\naita Segismundo Ferrerrekin batera, Patronato Espa\u00f1ol erakundea sortu zuen,
\numezurtzak eta emakume malderrak babesteko eta jende babesgabearen
\nheziketa-etxea eta asiloa izateko. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Espainiako Gobernuak Isabel
\nKatolikoaren Ordenako Gurutze Handia eman zion, bai eta Itsasoz Haraindiko
\nurrezko domina ere. Aita santuak, bestalde, San Gregorio Magno ordena zibileko
\nZaldun egin zuen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dionisio Ortiz Arrietaren eta Antonia San Pelayo Lombarriren semea izan zen, eta Soreasuko Donostiako parrokian bataiatu zuten. Anaia, Benigno Ortiz San Pelayo doktorea, Azpeitiko Medikuntza eta Kirurgiako ordezkariordea izan zen. Haurra zelarik, musika ikasketak egiten hasi zen bere aitabitxi Jose F. Aldahor organistaren eskutik. Karlisten armadan sarturik, artilleriako teniente maila lortu zuen. Frantzian erbesteratua, Montpellierko […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[331],"class_list":["post-3629","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nORTIZ SAN PELAYO, Felix (Azpeitia, Gipuzkoa, 1856ko azaroak 20 - Buenos Aires, 1941). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ortiz-san-pelayo-felix-629-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"ORTIZ SAN PELAYO, Felix (Azpeitia, Gipuzkoa, 1856ko azaroak 20 - Buenos Aires, 1941). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dionisio Ortiz Arrietaren eta Antonia San Pelayo Lombarriren semea izan zen, eta Soreasuko Donostiako parrokian bataiatu zuten. Anaia, Benigno Ortiz San Pelayo doktorea, Azpeitiko Medikuntza eta Kirurgiako ordezkariordea izan zen. Haurra zelarik, musika ikasketak egiten hasi zen bere aitabitxi Jose F. Aldahor organistaren eskutik. Karlisten armadan sarturik, artilleriako teniente maila lortu zuen. Frantzian erbesteratua, Montpellierko […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ortiz-san-pelayo-felix-629-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ortiz-san-pelayo-felix-629-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ortiz-san-pelayo-felix-629-eu\\\/\",\"name\":\"ORTIZ SAN PELAYO, Felix (Azpeitia, Gipuzkoa, 1856ko azaroak 20 - Buenos Aires, 1941). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-02-14T09:14:00+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ortiz-san-pelayo-felix-629-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ortiz-san-pelayo-felix-629-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ortiz-san-pelayo-felix-629-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"ORTIZ SAN PELAYO, Felix (Azpeitia, Gipuzkoa, 1856ko azaroak 20 – Buenos Aires, 1941).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"ORTIZ SAN PELAYO, Felix (Azpeitia, Gipuzkoa, 1856ko azaroak 20 - Buenos Aires, 1941). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ortiz-san-pelayo-felix-629-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"ORTIZ SAN PELAYO, Felix (Azpeitia, Gipuzkoa, 1856ko azaroak 20 - Buenos Aires, 1941). - Iura Vasconiae","og_description":"Dionisio Ortiz Arrietaren eta Antonia San Pelayo Lombarriren semea izan zen, eta Soreasuko Donostiako parrokian bataiatu zuten. Anaia, Benigno Ortiz San Pelayo doktorea, Azpeitiko Medikuntza eta Kirurgiako ordezkariordea izan zen. Haurra zelarik, musika ikasketak egiten hasi zen bere aitabitxi Jose F. Aldahor organistaren eskutik. Karlisten armadan sarturik, artilleriako teniente maila lortu zuen. Frantzian erbesteratua, Montpellierko […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ortiz-san-pelayo-felix-629-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ortiz-san-pelayo-felix-629-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ortiz-san-pelayo-felix-629-eu\/","name":"ORTIZ SAN PELAYO, Felix (Azpeitia, Gipuzkoa, 1856ko azaroak 20 - Buenos Aires, 1941). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2023-02-14T09:14:00+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ortiz-san-pelayo-felix-629-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ortiz-san-pelayo-felix-629-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ortiz-san-pelayo-felix-629-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"ORTIZ SAN PELAYO, Felix (Azpeitia, Gipuzkoa, 1856ko azaroak 20 – Buenos Aires, 1941)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3629","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3629\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3629"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=3629"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}