{"id":3599,"date":"2023-02-14T09:57:41","date_gmt":"2023-02-14T08:57:41","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/gascue-murga-gaskue-murga-francisco-614-eu\/"},"modified":"2023-02-14T09:57:41","modified_gmt":"2023-02-14T08:57:41","slug":"gascue-murga-gaskue-murga-francisco-614-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/gascue-murga-gaskue-murga-francisco-614-eu\/","title":{"rendered":"GASCUE MURGA [GASKUE MURGA], Francisco (Donostia, 1848ko urriak 4 &#8211; Donostia, 1920ko martxoak 11)."},"content":{"rendered":"<p><span>Angel Maria Gascue<br \/>\nMiguelperizena eta Melchora Murga Diegoren semea, Donostiako merkataritza eta<br \/>\npolitika munduarekin loturak zituen familia bateko kide izan zen.<br \/>\nProfesionalki, meatze ingeniaritzan nabarmendu zen, baina ikusgarritasun<br \/>\npubliko aipagarria lortu zuen <\/span><span>XX<\/span><span>. mende hasieran bai politika alorrean, Aldundiko<br \/>\ndiputatu izendatu zutenean, zein eremu artistikoan, musika kritikari entzutetsu<br \/>\neta euskal operaren ideologo nagusi izan baitzen. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Madrileko Meatze Ingeniaritzako<br \/>\nEskolan ikasi zuen eta 1871an graduatu zen. 1872 eta 1873 artean Almadenen<br \/>\negonaldi laburra egin zuen, bertako Meatze Ingeniaritzako Eskolako zuzendari<br \/>\nizan zen bitartean. 1882etik aurrera Asturiasko Langreo eta Mieres herrietako<br \/>\nikatz eta merkurio meatzeetan egin zuen lan, Duro y Compa\u00f1\u00eda eta El Porvenir<br \/>\nenpresetan, hurrenez hurren. Asturiasen eginiko egonaldian zehar, Mieresko<br \/>\nmeatze eskolan irakasle lanetan ibili zen eta langileen lan eta bizi baldintzak<br \/>\nhobetzeko hainbat neurri bultzatu zituen. <i>Revista Minera <\/i>eta <i>Revista<br \/>\nde Asturias <\/i>aldizkarietan meatzetako langileen higiene sozial eta<br \/>\npribaturen mesedetan proposatutako erreformen inguruko xehetasunak argitaratu<br \/>\nzituen. 1889an Gipuzkoara itzuli bazen ere, Real Compa\u00f1\u00eda Asturiana de<br \/>\nMinas-eko zuzendaritza lortu zuen, enpresak Errenterian zuen egoitzan. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>XX<\/span><span>. mende hasieran, bereziki 1906ko Kontzertu Ekonomikoa berritzeko<br \/>\ntestuinguruan, Gipuzkoako errepublikazaleen buruzagi gisa nabarmendu zen.<br \/>\nAlderdiaren sektore euskaltzale edo erregionalistarekin bat egin zuen eta<br \/>\neuskal kulturgile ugarik estimuan izan zuten Gascue, nahiz eta Euskal<br \/>\nProbintziak beti Espainiaren baitakotzat hartu. Aldundiko diputatu izan zen<br \/>\nbitartean (1904-1906), Liga Foral Autonomista alderdi koalizioaren bultzatzaile<br \/>\nnagusienetako bat izan zen, Kataluniako Solidaritat Catalana (1906-1909) eredu<br \/>\nhartuta, probintziaren eta Estatuaren arteko itun autonomikoa defendatu eta<br \/>\neguneratzeko asmoarekin sortutakoa. Era berean, Ligaren helburuak zabaltzeko<br \/>\nsortu zen <i>La Regi\u00f3n Vasca <\/i>(1906ko apiril-abendua) egunkariko sustatzaile<br \/>\ngarrantzitsuena izan zen. Garai bertsukoak dira ere Gascueren ideologia<br \/>\nerakusten duten idazlan edo saiakera politikoak. 1904 eta 1909 urte bitartean<br \/>\nargitaratu zituen, esaterako, <i>El bizcaitarrismo<\/i>, <i>Libertad y Fueros<\/i>,<br \/>\neta <i>El fuerismo hist\u00f3rico y el fuerismo progresivo<\/i>. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Foruaren<br \/>\ninterpretazio laiko, demokratiko eta progresista batetik abiatuz (<\/span><span>\u00ab<\/span><span>foruzale ezkertiar<\/span><span>\u00bb <\/span><span>bezala hartzen zuen bere burua),<br \/>\neuskal Foruek askatasun zibil eta politikoak bermatzen zituztela pentsatzen<br \/>\nzuen. Euskaldunen izaera kolektiboarekin eta historikoarekin bat egin zutela<br \/>\nulertzen zuen eta gobernu tresna eraginkorrak eta emantzipatzaileak zirela<br \/>\ndefendatu zuen maiz. Sistema forala babestu beharreko ondarea zela uste zuen,<br \/>\nbetiere garai berrietako testuinguru sozial, ekonomiko eta politikora egokituta.<br \/>\nHala, nahiz eta 1876ko egoerara itzultzea positibotzat jo, praktikan jarrera<br \/>\npragmatiko eta posibilista bat erakutsi zuen, indarrean zegoen autonomia<br \/>\nsistematik abiatuta eskumenak indartu eta hedatzeko aukera ikusten baitzuen.<br \/>\nHala, Sabino Arana eta bere jarraitzaileen ikuspegi intrantsigente eta<br \/>\nelizkoiaren kontra egin zuen sarritan. Era berean, Berrezarkuntzako politika<br \/>\nsistema ere bere kritiken jomugan eduki zuen.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>1898ko Hondamendiaren harira<br \/>\nugaritu zen korronte erregenerazionistatik oso hurbil, Madrileko politikarien<br \/>\nzentralismoa eta ustelkeria salatu zituen. Gainera, euskal gizartea kaltetu<br \/>\nzezaketen ohitura eta jarrera exotikoen ugaltzearen berri eman zuen, <i>flamenquismo<br \/>\n<\/i>kontzeptuaren baitan sartzen zituenak. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Politikaz gain, bizitzako azken<br \/>\nurteetan ikerketa musikalean murgilduta ibili zen, baita euskal operaren<br \/>\nsustapenean ere. Euskal mundu musikaleko pertsonaia esanguratsuenetako bat izan<br \/>\nzen eta harreman estua izan zuen mende hasierako hainbat kulturgilerekin,<br \/>\nhorien artean, Arturo Campion idazle eta historialaria (<i>La Bella Easo <\/i>nobelaren<br \/>\nhitzaurrea idatzi zion Gascuek), Ignacio de Zubialde (Juan Carlos Gortazar y<br \/>\nManso de Velascoren goitizena) eta Jose Maria Agesta <i>Lushe Mendi <\/i>musika<br \/>\nkritikariak eta Jose Maria Usandizaga konpositorea. 1906tik, <i>La \u00f3pera<br \/>\nvascongada <\/i>eta <i>M\u00fasica popular vascongada <\/i>idatzi zituenetik, 1920an<br \/>\nhil zen arte, <i>Materiales para el estudio del folk-lore m\u00fasico vasco <\/i>(Campionen<br \/>\nsarrera batekin) azaldu zen urtea, musikologian jardun zuen buru-belarri. Gai<br \/>\naskotariko hitzaldiak emateaz aparte, artikulu ugari plazaratu zituen <i>Euskal-Erria<br \/>\n<\/i>eta <i>Euskalerriaren Alde <\/i>bezalako aldizkari euskaltzaleetan, baita<br \/>\nmusika alorrean erreferente ziren <i>Revista Musical <\/i>(Ignacio de Zubialde<br \/>\nlagunak Bilbon sortutakoa) edota Madrilgo <i>Revista Musical Hispano-Americana <\/i>aldizkarietan<br \/>\nere. Garaiko errealitate musikalaren ezagutza zabala zuen (Felipe Pedrell<br \/>\nkonpositorearekin harremana izan zuen) eta, bereziki, nazionalismo musikalen<br \/>\nbilakaerarena. Bayreutheko Jaialdira sarritan joan izan zen (Campionekin<br \/>\nbatera), Richard Wagner konpositorearen miresle handia izan baitzen. Orobat,<br \/>\nalemaniarraren <i>Gesamtkunstwerk <\/i>paradigma euskal opera sortzeko eredu<br \/>\nideala zela pentsatzen zuen. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Nazionalismo eta<br \/>\nerregionalismoek indar handia zuten testuinguru historiko batean, ezbaian jarri<br \/>\nzituen hainbat uste eta ideia. Hasteko, espainiar operarik egon ez zegoela<br \/>\ndefendatu zuen. Nazionalismo musikalaren logikan oinarrituta, ezinezkotzat jo<br \/>\nzuen Espainiako musika erregional guztiak egoki fusionatuko zituen modelo estetiko<br \/>\n(beraren hitzetan: \u00abadierazpen fonetiko-artistiko\u00bb) ordezkagarri bat. Era<br \/>\nberean, espainiar musika soilik andaluziar musikarekin identifikatzeko joeraren<br \/>\naurka egin zuen, gainontzeko musika nazionalak bigarren maila batetan uzten<br \/>\nzituelakoan. Halaber, polemika eragin zuten ere zortzikoaren eta euskal<br \/>\nmusikaren jatorriaren inguruan argitaratutako lanek. Bere obra eta artikuluetan<br \/>\nzortzikoaren antzinatasuna zalantzan jarri zuen, modernoa zelakoan, eta<br \/>\nondorioz, euskal musikaren eredu jatorra ez zela, euskaltzaleek uste zutenaren<br \/>\nkontra. Gainera, euskal musikaren ustezko izaera isolatuaren aurka egin zuen,<br \/>\njatorri zeltikodun eskualdetako musika folklorikoarekin zituen antzekotasun<br \/>\nmelodikoak zirela eta. 1920ko martxoan hil zen, 71 urte zituela. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Angel Maria Gascue Miguelperizena eta Melchora Murga Diegoren semea, Donostiako merkataritza eta politika munduarekin loturak zituen familia bateko kide izan zen. Profesionalki, meatze ingeniaritzan nabarmendu zen, baina ikusgarritasun publiko aipagarria lortu zuen XX. mende hasieran bai politika alorrean, Aldundiko diputatu izendatu zutenean, zein eremu artistikoan, musika kritikari entzutetsu eta euskal operaren ideologo nagusi izan baitzen. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[331],"class_list":["post-3599","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>GASCUE MURGA [GASKUE MURGA], Francisco (Donostia, 1848ko urriak 4 - Donostia, 1920ko martxoak 11). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/gascue-murga-gaskue-murga-francisco-614-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"GASCUE MURGA [GASKUE MURGA], Francisco (Donostia, 1848ko urriak 4 - Donostia, 1920ko martxoak 11). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Angel Maria Gascue Miguelperizena eta Melchora Murga Diegoren semea, Donostiako merkataritza eta politika munduarekin loturak zituen familia bateko kide izan zen. Profesionalki, meatze ingeniaritzan nabarmendu zen, baina ikusgarritasun publiko aipagarria lortu zuen XX. mende hasieran bai politika alorrean, Aldundiko diputatu izendatu zutenean, zein eremu artistikoan, musika kritikari entzutetsu eta euskal operaren ideologo nagusi izan baitzen. [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/gascue-murga-gaskue-murga-francisco-614-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/gascue-murga-gaskue-murga-francisco-614-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/gascue-murga-gaskue-murga-francisco-614-eu\\\/\",\"name\":\"GASCUE MURGA [GASKUE MURGA], Francisco (Donostia, 1848ko urriak 4 - Donostia, 1920ko martxoak 11). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-02-14T08:57:41+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/gascue-murga-gaskue-murga-francisco-614-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/gascue-murga-gaskue-murga-francisco-614-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/gascue-murga-gaskue-murga-francisco-614-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"GASCUE MURGA [GASKUE MURGA], Francisco (Donostia, 1848ko urriak 4 &#8211; Donostia, 1920ko martxoak 11).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"GASCUE MURGA [GASKUE MURGA], Francisco (Donostia, 1848ko urriak 4 - Donostia, 1920ko martxoak 11). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/gascue-murga-gaskue-murga-francisco-614-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"GASCUE MURGA [GASKUE MURGA], Francisco (Donostia, 1848ko urriak 4 - Donostia, 1920ko martxoak 11). - Iura Vasconiae","og_description":"Angel Maria Gascue Miguelperizena eta Melchora Murga Diegoren semea, Donostiako merkataritza eta politika munduarekin loturak zituen familia bateko kide izan zen. Profesionalki, meatze ingeniaritzan nabarmendu zen, baina ikusgarritasun publiko aipagarria lortu zuen XX. mende hasieran bai politika alorrean, Aldundiko diputatu izendatu zutenean, zein eremu artistikoan, musika kritikari entzutetsu eta euskal operaren ideologo nagusi izan baitzen. [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/gascue-murga-gaskue-murga-francisco-614-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"4 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/gascue-murga-gaskue-murga-francisco-614-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/gascue-murga-gaskue-murga-francisco-614-eu\/","name":"GASCUE MURGA [GASKUE MURGA], Francisco (Donostia, 1848ko urriak 4 - Donostia, 1920ko martxoak 11). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2023-02-14T08:57:41+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/gascue-murga-gaskue-murga-francisco-614-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/gascue-murga-gaskue-murga-francisco-614-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/gascue-murga-gaskue-murga-francisco-614-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"GASCUE MURGA [GASKUE MURGA], Francisco (Donostia, 1848ko urriak 4 &#8211; Donostia, 1920ko martxoak 11)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3599","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3599\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3599"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=3599"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}