{"id":3487,"date":"2023-02-13T19:54:55","date_gmt":"2023-02-13T18:54:55","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/carretero-merino-felipe-558-eu\/"},"modified":"2023-02-13T19:54:55","modified_gmt":"2023-02-13T18:54:55","slug":"carretero-merino-felipe-558-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/carretero-merino-felipe-558-eu\/","title":{"rendered":"CARRETERO MERINO, Felipe (San Martin [Elines edo Villafufre?], Santander, 1867ko irailak 17 &#8211; Bilbo, 1941eko urriak 30)."},"content":{"rendered":"<p><span>Kantabrian jaio arren, gazterik Bilbora aldatu zen<br \/>\nbizitzera, eta bertan tipografo, editore eta liburu-saltzaile aritu zen. Horiei<br \/>\nesker, bere lan propioak argitaratzeko aukera izan zuen. Bizkaiko hiribilduan<br \/>\nezarri zen, gizarte eta ekonomia aldaketa sakonak bizi ziren momentu batean.<br \/>\nSozialista gogotsua zen eta Bilboko Talde Sozialistaren sortzaile izan zen<br \/>\n1886. urtean, Euskal Herrian sortutako lehena. Horren baitan, jarrera<br \/>\nmoderatuen alde agertzeagatik izan zen ezaguna, Facundo Perezagua eta abarren<br \/>\nproposamen erradikalagoen aurrean. Hala zen, esaterako, errepublikanoekin<br \/>\nelkartzeko aukeraren baitako planteamenduei zegokienez: Carretero Merino<br \/>\naldekoa zen eta Perezagua, aldiz, kontrakoa. Hainbat kargu publiko bete zituen;<br \/>\nbesteak beste, 1897ko Bilboko udal hauteskundeetan zinegotzi izateko hautatu<br \/>\nzuten, baina hainbat arazok 1898ko otsailera arte atzeratu zuten bere kargu<br \/>\nhartzea. Hilabete gutxiren buruan kondenatua izan zen eta Frantziara alde egin<br \/>\nzuen, nahiz eta handik gutxira zigorra betetzeko itzultzea erabaki. 1900.<br \/>\nurtean indultua jaso zuen. Zinegotzi izan zen 1909ra arte, eta berriro 1914 eta<br \/>\n1917 artean. Gerora, 1921eko probintzia hauteskundeetara aurkeztu zen,<br \/>\nBalmasedako probintzia diputatu izateko hautagai bezala.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Liburu saltzaile eta<br \/>\neditore izan zen denboran, Bilboko politika eta kultura arloko pertsona<br \/>\nospetsuekin egon zen harremanetan. Hala erakusten dute Gregorio Balparda<br \/>\nlegelari eta historialariaren goresmen hitzek eta igorritako ordainagiriek;<br \/>\nhura ere foruen irakurketa nazionalistaren kontrakoa. Bere idatzietan,<br \/>\nCarretero Merinok nazionalistak kritikatu zituen (bai EAJ eta baita ELA-SOV<br \/>\nere, azken horiei \u00absoilik kapitalisten alde egitea\u00bb leporatuta), atzerakoiak<br \/>\neta katolikoak zirela esanez eta euskal abertzaleak ez zirela \u00abbenetako euskal<br \/>\ntradizioaren ordezkari\u00bb baieztatuz. Hori guztia erakusten saiatu zen Cr\u00edtica<br \/>\ndel nacionalismo vasco o historia compendiada de las causas de la decadencia y<br \/>\ndesaparici\u00f3n de las leyes forales vascas lanean. Honakoa idatzi zuen bukaeran:<br \/>\n\u00abkomunismoa euskaldunena da eta baita ez euskaldunena ere; denona delako\u00bb. Obra<br \/>\nhori idazteko, Bizkaiko Forua kontsultatzeaz gain, bertako beste historialari<br \/>\nbatzuen lanak ere aztertu zituen, Juan Antonio de Zamacola eta Estanislao J.<br \/>\nLabayrurenak, besteak beste. Miguel Primo de Riveraren diktadura garaian<br \/>\njazarria izan zen katolizismoari egindako kritikengatik eta zion<br \/>\nezinikusiagatik. Batez ere Catecismo de la doctrina socialista lanagatik,<br \/>\n\u00abideia sozialistaren hamar mandamentuak\u00bb bildu baitzituen bertan. Azkenean<br \/>\nabsolbitu egin zuten, hamar urte zirelako ideia hori ahoz aho zebilela.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kantabrian jaio arren, gazterik Bilbora aldatu zen bizitzera, eta bertan tipografo, editore eta liburu-saltzaile aritu zen. Horiei esker, bere lan propioak argitaratzeko aukera izan zuen. Bizkaiko hiribilduan ezarri zen, gizarte eta ekonomia aldaketa sakonak bizi ziren momentu batean. Sozialista gogotsua zen eta Bilboko Talde Sozialistaren sortzaile izan zen 1886. urtean, Euskal Herrian sortutako lehena. Horren [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[329],"class_list":["post-3487","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>CARRETERO MERINO, Felipe (San Martin [Elines edo Villafufre?], Santander, 1867ko irailak 17 - Bilbo, 1941eko urriak 30). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/carretero-merino-felipe-558-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"CARRETERO MERINO, Felipe (San Martin [Elines edo Villafufre?], Santander, 1867ko irailak 17 - Bilbo, 1941eko urriak 30). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Kantabrian jaio arren, gazterik Bilbora aldatu zen bizitzera, eta bertan tipografo, editore eta liburu-saltzaile aritu zen. Horiei esker, bere lan propioak argitaratzeko aukera izan zuen. Bizkaiko hiribilduan ezarri zen, gizarte eta ekonomia aldaketa sakonak bizi ziren momentu batean. Sozialista gogotsua zen eta Bilboko Talde Sozialistaren sortzaile izan zen 1886. urtean, Euskal Herrian sortutako lehena. Horren [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/carretero-merino-felipe-558-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/carretero-merino-felipe-558-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/carretero-merino-felipe-558-eu\\\/\",\"name\":\"CARRETERO MERINO, Felipe (San Martin [Elines edo Villafufre?], Santander, 1867ko irailak 17 - Bilbo, 1941eko urriak 30). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-02-13T18:54:55+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/carretero-merino-felipe-558-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/carretero-merino-felipe-558-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/carretero-merino-felipe-558-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"CARRETERO MERINO, Felipe (San Martin [Elines edo Villafufre?], Santander, 1867ko irailak 17 &#8211; Bilbo, 1941eko urriak 30).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"CARRETERO MERINO, Felipe (San Martin [Elines edo Villafufre?], Santander, 1867ko irailak 17 - Bilbo, 1941eko urriak 30). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/carretero-merino-felipe-558-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"CARRETERO MERINO, Felipe (San Martin [Elines edo Villafufre?], Santander, 1867ko irailak 17 - Bilbo, 1941eko urriak 30). - Iura Vasconiae","og_description":"Kantabrian jaio arren, gazterik Bilbora aldatu zen bizitzera, eta bertan tipografo, editore eta liburu-saltzaile aritu zen. Horiei esker, bere lan propioak argitaratzeko aukera izan zuen. Bizkaiko hiribilduan ezarri zen, gizarte eta ekonomia aldaketa sakonak bizi ziren momentu batean. Sozialista gogotsua zen eta Bilboko Talde Sozialistaren sortzaile izan zen 1886. urtean, Euskal Herrian sortutako lehena. Horren [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/carretero-merino-felipe-558-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"2 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/carretero-merino-felipe-558-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/carretero-merino-felipe-558-eu\/","name":"CARRETERO MERINO, Felipe (San Martin [Elines edo Villafufre?], Santander, 1867ko irailak 17 - Bilbo, 1941eko urriak 30). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2023-02-13T18:54:55+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/carretero-merino-felipe-558-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/carretero-merino-felipe-558-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/carretero-merino-felipe-558-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"CARRETERO MERINO, Felipe (San Martin [Elines edo Villafufre?], Santander, 1867ko irailak 17 &#8211; Bilbo, 1941eko urriak 30)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3487","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3487\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3487"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=3487"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}