{"id":3469,"date":"2023-02-13T19:47:20","date_gmt":"2023-02-13T18:47:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/arana-belaustegui-arana-belaustegi-teodoro-aranako-kondea-549-eu\/"},"modified":"2023-02-13T19:47:20","modified_gmt":"2023-02-13T18:47:20","slug":"arana-belaustegui-arana-belaustegi-teodoro-aranako-kondea-549-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/arana-belaustegui-arana-belaustegi-teodoro-aranako-kondea-549-eu\/","title":{"rendered":"ARANA BELAUSTEGUI [ARANA BELAUSTEGI], Teodoro, Aranako kondea (Gernika, Bizkaia, 1858ko azaroak 8 – Gernika, 1945ekoara abenduak 28)."},"content":{"rendered":"

Bere
\nburua odol garbiko euskalduntzat zuen, bizkaitarra bihotzez eta askatasunaren
\nsinboloa den Haritz hilezkorraren itzalpean jaiotako gernikartzat. Ideal horiek
\nmarkatu zuten bere ibilbide politiko eta literarioan jarraitutako ildoa.
\nEuskaldunen jatorrizko independentzia eta askatasuna defendatu zituen, eta
\nbaita Bizkaiko Jaurerriaren erregimena bizkaitarrek eurek IX. mendean hautatu
\nzutela ere. Horrez gain, 1200. urtean Gipuzkoak espontaneoki Gaztelako
\nKoroarekin bat egin zuela aldeztu zuen; Arabak, hala nahi izan zuelako, 1332an
\nbat egin zuela, eta Bizkaiaren bat-egitea oinordetzaren gorabehera hutsengatik
\ngertatu zela 1379an. Bere ustez, 1812an hautsi zen aldebiko hitzarmen hori, eta
\nhorregatik eskatzen zuen Foru Erregimenaren berrezartzea.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Diputatu
\nkarlista izan zen, Azpeitiko ordezkari, 1901 eta 1903 urteetan, eta Gipuzkoako
\nsenatari, hainbat urtez, 1905 eta 1919 artean. 1915 eta 1919 artean Bizkaiko
\nElkarte Tradizionalistako buru izan zen, jaimismoaren lider ospetsuenetakoa.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Garai
\nhorretan karlismoaren baitako hainbat korronte eta barne desadostasuni egin
\nbehar izan zien aurre, 1918ko urtarrilaren 21ean Zumarragan egindako Batzar
\nTradizionalista Nagusian agerian geratu zirenei, adibidez. Batzar hartan,
\nAraba, Bizkai eta Gipuzkoako agintari nagusiak elkartu ziren, eta baita
\nGorteetako ordezkariak eta probintzia diputatuak ere; eta 1918ko otsaileko
\nHauteskunde Orokorretan Euskal Elkarte Tradizionalistak jarraitu beharreko
\narauak eta eman beharreko urratsak aztertu eta adostu ziren. Lau gai landu
\nziren: erlijioaren auzia, erlijio esparruan eskubide politikoen erabilera
\narautuz; foruen auzia, Erakunde eta Askatasun historiko eta ezinbestekoak
\nberrezartzearekin loturik, eta, halakorik lortu ezean, autonomia handiago baten
\nalde eginez; Espainiaren neutraltasuna Lehen Mundu Gerran; eta Erresuma barruko
\narazo sozial eta ekonomikoak. Horrez gain, gainerako alderdi katolikoak
\ngonbidatzea erabaki zuten, erlijioaren, foruen eta neutraltasunaren defentsan
\nelkarrekin ekiteko.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Gauzak
\nhorrela, hainbat bilera izan zituzten euskal abertzaleekin, baina inolako
\nakordiorik lortu gabe. Ez hori bakarrik, barne desadostasunak ere agerian
\ngeratu ziren, eta hainbesterakoak ziren, non karlismoaren zati batentzat
\nBizkaiko ordezkaririk egokiena Alberto Aznar izan zen, askorentzat liberala,
\nforuen kontrakoa eta alfontsotarra. Aranako kondeak ezin zuen proposamen hori
\nulertu, eta 1918ko abenduaren 22an iritsi zen bere erantzuna: Bizkaiko Elkarte
\nTradizionalistaren helburua foruen erabateko berrezartzea zen, hau da, 1839ko
\nurriaren 25aren aurreko egoerara itzultzea; eta hori ezinezkoa bazen, ahalik
\neta autonomia handiena lortzeko borrokatu behar zuten, bere ustez, Espainiako
\nbatasun nazionalarekin bateragarria zelako. Liga de Acci\u00f3n Mon\u00e1rquica alfontsotarrak
\neta Aranako kondearen beraren etsaiek separatista izatea leporatu zioten, eta
\nbere buruaren defentsa publikoa egin zuen 1919ko urtarrilaren 2an El Solar
\nVizca\u00edno aldizkarian. Guztiarekin ere, barne desadostasunak hainbeste azaleratu
\nziren, azkenerako Aranako kondeak dimititu behar izan zuela, eta 1919ko
\nabenduaren 6an Bizkaiko karlisten ordezkari nagusi izateari utzi zion.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bere burua odol garbiko euskalduntzat zuen, bizkaitarra bihotzez eta askatasunaren sinboloa den Haritz hilezkorraren itzalpean jaiotako gernikartzat. Ideal horiek markatu zuten bere ibilbide politiko eta literarioan jarraitutako ildoa. Euskaldunen jatorrizko independentzia eta askatasuna defendatu zituen, eta baita Bizkaiko Jaurerriaren erregimena bizkaitarrek eurek IX. mendean hautatu zutela ere. Horrez gain, 1200. urtean Gipuzkoak espontaneoki Gaztelako Koroarekin […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[329],"class_list":["post-3469","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nARANA BELAUSTEGUI [ARANA BELAUSTEGI], Teodoro, Aranako kondea (Gernika, Bizkaia, 1858ko azaroak 8 - Gernika, 1945ekoara abenduak 28). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/arana-belaustegui-arana-belaustegi-teodoro-aranako-kondea-549-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"ARANA BELAUSTEGUI [ARANA BELAUSTEGI], Teodoro, Aranako kondea (Gernika, Bizkaia, 1858ko azaroak 8 - Gernika, 1945ekoara abenduak 28). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Bere burua odol garbiko euskalduntzat zuen, bizkaitarra bihotzez eta askatasunaren sinboloa den Haritz hilezkorraren itzalpean jaiotako gernikartzat. Ideal horiek markatu zuten bere ibilbide politiko eta literarioan jarraitutako ildoa. Euskaldunen jatorrizko independentzia eta askatasuna defendatu zituen, eta baita Bizkaiko Jaurerriaren erregimena bizkaitarrek eurek IX. mendean hautatu zutela ere. Horrez gain, 1200. urtean Gipuzkoak espontaneoki Gaztelako Koroarekin […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/arana-belaustegui-arana-belaustegi-teodoro-aranako-kondea-549-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/arana-belaustegui-arana-belaustegi-teodoro-aranako-kondea-549-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/arana-belaustegui-arana-belaustegi-teodoro-aranako-kondea-549-eu\\\/\",\"name\":\"ARANA BELAUSTEGUI [ARANA BELAUSTEGI], Teodoro, Aranako kondea (Gernika, Bizkaia, 1858ko azaroak 8 - Gernika, 1945ekoara abenduak 28). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-02-13T18:47:20+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/arana-belaustegui-arana-belaustegi-teodoro-aranako-kondea-549-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/arana-belaustegui-arana-belaustegi-teodoro-aranako-kondea-549-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/arana-belaustegui-arana-belaustegi-teodoro-aranako-kondea-549-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"ARANA BELAUSTEGUI [ARANA BELAUSTEGI], Teodoro, Aranako kondea (Gernika, Bizkaia, 1858ko azaroak 8 – Gernika, 1945ekoara abenduak 28).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"ARANA BELAUSTEGUI [ARANA BELAUSTEGI], Teodoro, Aranako kondea (Gernika, Bizkaia, 1858ko azaroak 8 - Gernika, 1945ekoara abenduak 28). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/arana-belaustegui-arana-belaustegi-teodoro-aranako-kondea-549-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"ARANA BELAUSTEGUI [ARANA BELAUSTEGI], Teodoro, Aranako kondea (Gernika, Bizkaia, 1858ko azaroak 8 - Gernika, 1945ekoara abenduak 28). - Iura Vasconiae","og_description":"Bere burua odol garbiko euskalduntzat zuen, bizkaitarra bihotzez eta askatasunaren sinboloa den Haritz hilezkorraren itzalpean jaiotako gernikartzat. Ideal horiek markatu zuten bere ibilbide politiko eta literarioan jarraitutako ildoa. Euskaldunen jatorrizko independentzia eta askatasuna defendatu zituen, eta baita Bizkaiko Jaurerriaren erregimena bizkaitarrek eurek IX. mendean hautatu zutela ere. Horrez gain, 1200. urtean Gipuzkoak espontaneoki Gaztelako Koroarekin […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/arana-belaustegui-arana-belaustegi-teodoro-aranako-kondea-549-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"2 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/arana-belaustegui-arana-belaustegi-teodoro-aranako-kondea-549-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/arana-belaustegui-arana-belaustegi-teodoro-aranako-kondea-549-eu\/","name":"ARANA BELAUSTEGUI [ARANA BELAUSTEGI], Teodoro, Aranako kondea (Gernika, Bizkaia, 1858ko azaroak 8 - Gernika, 1945ekoara abenduak 28). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2023-02-13T18:47:20+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/arana-belaustegui-arana-belaustegi-teodoro-aranako-kondea-549-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/arana-belaustegui-arana-belaustegi-teodoro-aranako-kondea-549-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/arana-belaustegui-arana-belaustegi-teodoro-aranako-kondea-549-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"ARANA BELAUSTEGUI [ARANA BELAUSTEGI], Teodoro, Aranako kondea (Gernika, Bizkaia, 1858ko azaroak 8 – Gernika, 1945ekoara abenduak 28)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3469","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3469\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3469"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=3469"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}