Iru\u00f1ean jaio zen, 1798ko urriaren 1ean, baliabide gutxiko
\nfamilia batean. Bere bizitza luzeari esker, Espainiako XIX. mendeko gorabehera
\neta aldaketa politikoetan bizi izan zen, baita garai batean parte hartu ere.
\nIdeologia ultra-kontserbadorea eta antiliberala zuen, eta bere kabuz egindako
\ngizona izan zen. Paradoxikoki, lanerako gaitasunari eta oportunismoari esker,
\nestatu liberal berriak ekarri zuen gizarte-irekieraz baliatu zen. 20 urte
\nbete arte, Iru\u00f1eko Abokatuen Elkargoko lehen dekano Jose Sagaseta de Ilurdozen,
\nlagun izan zen. Urte horietan piztu zitzaion bizitza osoan zehar lagunduko zion
\nbokazio administratiboa.<\/p>\n
1820ko ekainean, hirurteko liberalaren hasieran sortutako
\nNafarroako Diputazio Probintzialeko Idazkaritzako hirugarren ofizial izendatu
\nzuten. Iru\u00f1eko Milizia nazional boluntarioan izena eman bazuen ere, bere postu-
\ntik espioi aritu zen errealisten alde, eta protagonista zuzena izan zen 1822ko
\nmartxoaren 19an Iru\u00f1ean gertatutako gertakari odoltsuetan. 1823aren hasieran
\nihes egin zuen, errealisten ilaratan sartzeko. Errestaurazio absolutistan,
\nVirreinatoko eta Nafarroako Kapitaintza Nagusiko lehen ofizial izateko sustatu zuten. 1833 arte aritu zen lanean erakunde horretan, eta hainbat kargu
\nbete zituen; besteak beste, erregeordearen bitarteko idazkaria eta frantseseko
\ninterpretea eta itzultzailea. Urte horietan, Nafarroako erresumako bideen gida
\neta ibilbide militarra egin zituen, Virreinatoaren izenean (Iru\u00f1ea, 1833).<\/p>\n
Absolutista nabarmena eta Karlos M. Isidro de Borbonen
\neskubide monarkikoen defendatzailea izan zen. Fernando VII.a hil ondoren,
\nberehala kendu zuten agintari isabeldarrek karrera administratibotik, eta,
\nhasiera-ha- sieratik, kausa karlistarekin bat egin zuen. Nafarroako Gobernuko
\nErrege Ba- tzordearen eraketa formalean parte hartu zuen, eta haren idazkaria
\nizendatu zuten (Lizarra, 1833ko azaroaren 15a). Karlisten matxinadaren lehen
\nhila- bete haietan, Nafarroako Gobernu Batzordeko Idazkaritzan, Nafarroaren an-
\ntolaketa politiko-administratiboan eta militarrean, gertakari garrantzitsuetan
\npartaide eta lekuko izan zen. Jose Maria Azconak dio, agian gehiegikeriaz,<\/p>\n
\u00abpolitikaren eta administrazioaren zuzendaritza Sanzen esku
\ngeratu zela, hala nola Zumalakarregiren gain militarrarena\u00bb, eta harekin
\ntirabirak izan zituen, logistika eta intendentzia militarreko arazo
\nburokratikoengatik. Florencio Sanz izan zen Nafarroako Karlos V.a Erregearen
\nArmadaren Aldizkariko erredaktore nagusia. 1834an, Gerra Idazkaritzako lehen
\nofizial izendatu zuen Karlos V.aren gobernuak, eta kapitain-mailako estatus
\nmilitarra lortu zuen, eta kargua mantendu zuen arloko hurrengo ministroekin ere.<\/p>\n
Gorteko presio taldeko partaide izan zen, \u00aberrealista puru
\nedo apostoliko\u00bb izeneko fakzio erradikalekoa, eta Zumalakarregiren aurkako
\nintrigetan parte hartu zuen. Jenerala hil ondoren eta zuzendaritza militar
\nkarlistan aldaketak egin ondoren, Sanzek bere jarduera Maroto buru zuten
\nplanteamendu \u00abtransakzionisten\u00bb aurka jardun zuen. Nahiz eta beste
\n\u00abapostoliko\u00bb batzuek bezain profil politiko garrantzitsua ez izan,
\nantimarotista sutsu agertu zen bote- rea lortzeko bi aldeen arteko borroketan.
\nMarotok Lizarran eman zuen barne kolpe militarrean, bost militar karlista
\nfusilatu zituenean (1839ko otsailaren 18a), besteak beste haren anaia Pablo
\nSanz, preso hartu zuten beste funtzionario batekin, Luis Iba\u00f1ezekin, batera.
\nFlorenciok ihes egin eta Ordiziako Errege Kuartelean babesteko ausardia izan
\nzuen, haren laguna, ordea, fusilatuta hil zuten. Marotoren aurka
\nkonjuratutako beste pertsonaia karlista batzuk bezala, erbesteratuen artean
\negon zen eta Frantzian babestu behar izan zuen. Baionatik, beste kanporatu
\nbatzuekin batera (P. Antonio Casares, Marti- nez de Celis, Labandero, etab.),
\nkarlisten batailoien artean panfletoak sartzen ibili zen, sediziora
\nbultzatzeko. Gatazkaren azken uneetan Nafarroako batailoien altxamenduetan
\nparte hartu zuen, Bergarako Hitzarmenaren aurka.<\/p>\n
Karlos V.a Espainiatik irtetearekin, Florencio Sanz
\nFrantziara joan zen bere familia handiarekin ia bederatzi urtez. Hasiera
\nbatean, Ale\u00e7onen finkatu zen eta errefuxiatu-sorospena jaso zuen Frantziako
\nEstatutik. Ondoren Le Mans eta Nantesen. Erbesteko urte hauetan, Sanz oso
\naktibo aritu zen marotisten eta antimarotisten arteko borroka publizistetan.
\nBorroka hori gerrako protagonisten artean izan zen, denak oroitzapenak,
\nbiografiak, liburuxkak, panfletoak edo libeloak argitaratu nahian, azken porrot
\nkarlista aldarrikatu edo gaitzesteko asmoz. Zenbait lan idatzi zituen, batzuk
\nargitaratzeko asmoz, nahiz eta hainbat arrazoirengatik ez zituen inoiz
\nargitaratu. Ale\u00e7on-en (1840), Sanzek \u00abDiario\u00bb bat egin zuen, 1834ko uztailean
\nhasi eta 1839ko irailean amaitzen dena. Bertan, Karlos V.aren Kuartel Errealean
\nmonarkaren mugi- menduak, espedizioak eta egonaldiak kontatzen ditu, eta, aldi
\nberean, gortearen egoera orokorrari eta intrigei buruzko iruzkinak egiten
\nditu. Jaime del Burgok argitaratu zuen, Para la historia de la Primera Guerra
\nCarlista izenbu- rupean (Iru\u00f1ea, 1981). 1842an Le Mans-en R\u00e9futation des
\ncalomnies adress\u00e9es \u00e0 Charles V et \u00e0 son arm\u00e9e: au sujet de leur conduite
\nenvers les prisonniers, avant et depuis le cartel d\u2019\u00e9change<\/i> izenburuko opuskulu
\nbat argitaratu zuen, Ar\u00edzaga marotistak idatzitako Memoriei egindako gertaerei
\nburuzko erreplika. Garai hartakoak eta argitaratu gabeak dira. Interes handiko
\nbeste bi obra. Lehenbizikoa, Historia pol\u00edtica y administrativa de la Junta
\nCarlista de Navarra <\/i>(1845), nahiz eta bere sorrerako aldi osoa hartzen duen,
\nlehen hilabeteak (1833tik 1834ko urritik 1834ko uztailera) aztertzen ditu,
\nbatez ere, Sanzbera izan baitzen garai hartako idazkaria. Nafarroako Batzordeak
\nZumalakarregiren arrakasta militarretan izandako protagonismoa aldarrikatzen
\ndu, Zaratiegi laguntzaileak jeneralari buruz idatzi zuen biografia
\nidealizatua arbuiatzarekin batera. Nafarroan buruzagitza militarra lortzeko
\nZumalakarregiren eta Francisco Iturralderen arteko borroka deskribatzen du, eta
\nZumalakarregi agintearekin egiteko prozesuari kolpe militarraren kalifikazioa
\neman zion. Bigarren lana, Historia de la guerra entre don Carlos e Isabel II
\ncon los sucesos del tiempo de la emigraci\u00f3n carlista y del Conde de Montemol\u00edn<\/i>
\nizenekoa, 1847 eta 1849 artean idatzitako bi liburuki handik osatzen dute.
\nArostegik honela definitzen du: \u00abTransakzionista guztien aurkako alegatua da,
\nbeti haiek aurkitzen baititu karlismoaren zoritxar guztien atzean\u00bb. Bere
\nadministrazio-bokazioak Decretos y Reales \u00d3rdenes generales de Carlos V
\nizenburupean izaera legegilea duen bilduma-lana egitera eraman zuen. Lehen
\nkarlismo horren historiaren barruan, Florencio Sanz pertsonaia garrantzitsu
\nbaina bigarren mailako per- tsonaiatzat aurkezten zaigu, Don Karlosen gorteko
\nburokratatzat. Bere irudia lausotu egiten da Pirala liberalak \u00abgorteko
\npertsonaia parasito\u00bb gisa definitzen duen horretan. Gerra zibila kontatzen
\nduen hemeretzigarren mendeko historiografiak deskalifikatu egiten du talde
\nhori. Normala da hori, galtzaileen barruan galtzailea delako, eta horrek zaildu
\negiten die gertaeren bertsioa zabaldu eta ezagutaraztea.<\/p>\n
Gai karlistetatik kanpo, diru-sarrerak ekonomikoak lortzeko
\neta Frantziako publikoari espainiarren erabilera eta ohiturak ezagutarazteko,
\n\u00c9tudes sur l\u2019Espagne ou lectures instructives sur ses rapports physiques,
\nreligieux et moraux (Caen, 1845) izeneko dibulgaziozko testua argitaratu zuen.<\/p>\n
1848ko apirilean amnistia Dekretu bati atxiki zitzaion,
\nMonarkia Konstituzionala eta Bergarako Hitzarmena onartu zituen, eta Iru\u00f1ean
\nezarri zen be- rriz ere; bertan egon zen, 1888ko otsailaren 5ean, 89 urte
\nzituela, hil zen arte. Etapa berri honetan, Florencio Sanzek bigarren mailan
\nutzi zituen bere uste politikoak; Gerrako Ministerioko enplegatu gisa berrestea
\nlortu zuen zesante gisa, eta bere idazlanak gai oportunistetan inguruan egin
\nzituen, administrazio publikoaren bilakaerarekin zerikusia zutenak batzuk.
\nPerez Goyenak dio: \u00abIzaeraz beirakara, bizitzaren zati handi bat auzitan edo
\npolemikatan pasatu zen\u00bb. 1850ean, bere ezagutza topografikoei esker, Gobernuak
\nGipuzkoa eta Nafarroa aldean, Espainiako mugaren planoak egiteko enkargua eman
\nzion, gero Frantziarekiko mugak zehazteko negoziazioetan erabiltzeko. Bi
\nherrialdeek 1856an sinatutako itunean gauzatu ziren haiek. Lan horien
\nondorioz, honako hauek argitaratu zituen: Memoria sobre el territorio que la
\nEspa\u00f1a ha perdido en los Pirineos por la parte de Navarra y demostraci\u00f3n de los
\nderechos espa\u00f1oles a los terrenos que usurpan los franceses<\/i> (Madril, 1850),
\nSuplemento a la memoria que sobre las cuestiones de l\u00edmites del Pirineo\u2026<\/i>
\n(Madril, 1856), Historia de la f\u00e1brica de Eugui y de la legua acotada
\n<\/i>(Madril, 1858). Urte haietan Nafarroako mapa berri bat ere egin zuen. 1852an,
\nEspainian ezarri berria zen sistema metriko hamartarrari buruzko bi liburuxka
\nargitaratu zituen.<\/p>\n
1857an Nafarroako Estatistika Batzordeko kide idazkari izan
\nzen eta bertan iraun zuen 1858ko bukaera arte. Bere parte hartzea baliatu
\nzuen bere lan ezagunena eta aipatuena argitaratzeko: 1857an Nafarroako
\nEstatistika Batzordeko kide idazkari izanen da eta bertan 1858ko bukaera arte
\negonen da. Bere parte hartzea baliatu zuen bere lan ezagunena eta aipatuena
\nargitaratzeko: Estad\u00edsticas de Navarra<\/i> (Iru\u00f1ea, 1858), Nafarroaren
\ndeskribapen geografiko eta ekonomiko hark, Iru\u00f1eko arroko biztanleei buruzko
\nzenbait baiez- tapenengatik kritika garratzak piztu zituen, edo datu ekonomiko
\noker batzuk sartzeagatik eta hainbat aurkarirekin polemizatzea lortu zuen,
\nbesteak beste, Yanguas y Mirandarekin. Gai administratibo eta ekonomikoei
\ndagokienez ere, Op\u00fasculo sobre la desamortizaci\u00f3n de los terrenos comunes de
\nNavarra<\/i> argita- ratu zuen (Madril, 1861). Bertan, Nafarroako mendialdean
\ndesamortizazio zibilaren egokitasuna zalantzan jartzen zuen, bertako lurrak
\n(larreak, basoak, etab.) funtsezkoak baitziren biztanleen biziraupenerako. El
\nsistema tributario en Navarra (Iru\u00f1ea, 1878) izenburupean, beste opuskulu bat
\nargitaratu zuen eta hartan salatzen zuen kanpoko jabeei \u2014bera zen horietako
\nbat\u2014 eragin- dako bereizkeria, sustraidun ondasunen gaineko zergen udal-banaketan.<\/p>\n
60ko hamarkadatik aurrera, Florencio Sanz propagandista
\nnekaezina eta Saletako Ama Birjinaren gurtzaren ekintzaile bihurtu zen. Bere
\nerlijiozkota- sun sakona ageri da, jada, bere idazki karlistetan, bere kideen
\nporrot militarra eta marotisten gehiegikeriak lotzen dituenean jainkoaren
\nmesedea galtzearekin. Asko dira amabirjinarekiko debozioarekin lotuta,
\nargitaratu eta zabaltzen dituen liburuxka eta orri hegalariak. 1864an, Uriz y
\nLabairu gotzainari ere aurre egin zion debozio hori erabiltzeko moduagatik.<\/p>\n
Inoiz ez zuen ahaztu karlisten bizi-esperientzia, eta ez
\nzituen utzi men- diz haraindiko ideiak. Hala, 1871n bere anaiari eskainitako
\nhagiografia argitaratu zuen, Breve historia militar y pol\u00edtica de don
\nPablo Sanz y Baeza, general carlista. Seiurteko demokratikoan eta ondorengo
\nGerra Karlistan Espainian gertatu ziren gertakari politikoei erreparatuta,
\nhainbat testu idatzi zituen, horietako asko zatikatuak, baina ez zituen
\nargitaratu, politikoki agerian gelditzeko beldur baitzen. Liburuxka bat
\nargitaratu zuen, ordea, baina inoiz ez zuen zabaldu, Ensayo
\nhist\u00f3rico-cr\u00edtico-moral acerca del juramento prestado por algunos espa\u00f1oles a
\nla Constituci\u00f3n de 1869<\/i> (Soria, 1873) izen- burupean. Hartan, integrismo
\nerlijiosoaren bidez, 1869ko Konstituzioare- kiko leialtasun-zina justifikatzen
\nsaiatu zen, bera bezalako funtzionario aktibo edo kargugabe askok egin behar
\nizan baitzuten zin hura. Aldi horretako testu karlista guztietan, karlismoaren
\neta haren erregegai Karlos VII.aren bilakaera ideologikoa gaitzesten du,
\nliberalismo moderatuaren eragina duela uste baitu. Era berean, gatazka beliko
\nbete-betean, oso kritiko agertzen da Nafarroako Gobernuko Errege Batzarraren
\neta Nafarroako Erresumako Foru Diputazioaren jarduerarekin, etengabe urratzen
\nbaitituzte Foruak eta nafarren ohiturak. Eskuizkribu horien artean hauek
\nnabarmentzen dira: Mis ocios u Ocios de un navarro <\/i>(c. 1874-1875), La Junta
\nCarlista de Navarra y el Gobierno de D. Carlos, operando contra los fueros y
\nleyes de Navarra<\/i> (c. 1874- 1875), Los nuebos [sic] carlistas: 2.\u00aa guerra civil
\nde 1870 \u00e1 1876 (c. 1876).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Iru\u00f1ean jaio zen, 1798ko urriaren 1ean, baliabide gutxiko familia batean. Bere bizitza luzeari esker, Espainiako XIX. mendeko gorabehera eta aldaketa politikoetan bizi izan zen, baita garai batean parte hartu ere. Ideologia ultra-kontserbadorea eta antiliberala zuen, eta bere kabuz egindako gizona izan zen. Paradoxikoki, lanerako gaitasunari eta oportunismoari esker, estatu liberal berriak ekarri zuen gizarte-irekieraz baliatu […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[323],"class_list":["post-3449","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\n