Legeetan lizentziadun baten semea, lehen ikasketak
\nZaragozako Eskolapioetan egin zituen eta Valentziako Unibertsitatean
\nbatxiler-gradua lortu zuen. 1807an lizentziadun eta doktore graduatu zen
\nO\u00f1atiko Unibertsitatean. Ondoren, abokatu hartu zuten Nafarroako Kontseiluan.
\nJoaquina Latreitare- kin ezkondu zen eta alaba bakarra izan zuen, Dorotea.<\/p>\n
Frantziarrak Iru\u00f1etik alde egin ondoren, Sagaseta de Ilurdoz
\nhiriko prokuradore sindiko izendatu zuten. 1814ko uztailean Nafarroako Foru
\nDiputazioko aholkulari sindiko izendatu zuten. 1817-1818ko Gorteek Sagaseta
\nde Ilurdoz bere sindikoetako bat zela berretsi zuten, eta, gainera, karguan
\nbetie- reko izaera eman zioten. 1816ko maiatzetik hirurteko liberalaren
\nhasierara arte, Florencio Garcia Goyena izan zuen lagun sindikatuan. Hala ere,
\nazken hori Madrilen bizi zenez Diputazioaren ordezkari gisa, 1816ko abuztuan
\nTo- mas Egurvide ere izendatu zuten sindiko bitarteko.<\/p>\n
Nafarroako Gobernuaren Batzorde Nagusia 1820ko martxoan
\neratu zen, Konstituzioa argitaratzearen ondorioz, eta Sagaseta de Ilurdoz
\nizendatu zuten idazkari. Honek ofizio bat aurkeztu zuen, eta bertan adierazi
\nzuen ez zuela kargu hori bere gain hartuko Batzordeko kide batekin izan zuen
\nhitzezko liskarragatik. Hala ere, batez ere absolutista moderatuek osatutako
\nProbintziako Diputazio berriari aholkularitza ematen jarraitu zuen.<\/p>\n
Laguntza errealistarekin, Sagaseta de Ilurdoz Iru\u00f1eko alkate
\nhautatu zuten 1820aren amaieran, Gendulaingo kondearekin batera. 1821ean, El
\nPatriota del Pirineo egunkari liberala auzitara eraman zuen difamazioagatik.
\nIru\u00f1eko epaileek arrazoia eman zioten. Urte hartako urtarrilean liskar publikoa ere izan zuen Espoz y Minarekin. \u00abAbertzale deitzeagatik Konstituzioaren
\netsai gisa kanporatu beharko liratekeen Iru\u00f1eko pertsonen zerrenda\u00bb ize- neko
\n1823ko txosten batek, \u00ab1820, 21 eta 22ko udaletako zuzendari nagusia izan da,
\neta aldarrikapen kezkagarri guztiak jarri ditu\u00bb zioen berari buruz. 1821eko
\nabenduaren 3an Gorteetako diputatuaren ordezko hautatu zuten, baina ez zuen
\naulkia okupatu. Hauteskunde-agiriak karlista, foruzale, aberats eta
\nZumalakarregiren ahaide gisa aurkeztu zuen.<\/p>\n
1823aren ondoren, eta urte batzuetan zehar, Sagaseta de
\nIlurdoz izan zen sindiko bakarra. 1828-1829ko Gorteek, sindikoen betiereko
\nizaera ezeztatzen zutenak, beragan zuten konfiantza berretsi zuten eta Xabier
\nMaria Arbizu eta Blas Echarri ere aukeratu zituzten sindiko gisa.<\/p>\n
Angel Sagaseta de Ilurdozek irizpenetan izandako jarrerek
\nargi erakusten dute Nafarroako foru-erregimena erabat defendatzen zuela
\nFernando VII.aren gobernu absolutisten erasoen aurrean. Oraindik gutxi aztertu
\nden gaia izan arren, Nafarroako sindikoa erresuma zaharraren iritzi publikoaren
\nsektore baten adierazle izan zen, erabateko antiliberalismoa, Gorteak
\nNafarroako Foruak murrizteko egindako saiakerak gaitzesten zituena.<\/p>\n
Argitaratu ez ziren txostenetan, Nafarroak Espainiako
\ngainerako lurral- deekiko duen berezitasuna azpimarratu zuen. Hala, 1818ko
\nmartxoaren 11n, leku-aldatzea probetxuzkoa balitz ere, eta kalterik
\naurreikusiko ez balitz ere, Hiru Estatuak libre izango lirateke aldaketa hori
\neskatzeko edo ez eskatzeko\u00bb esan zuen aduanei buruz. 1828-1829ko Nafarroako
\nGorteetan gai berari buruz izandako eztabaidari dagokionez, Sainz de Andino
\nministroak Nafarroako legeria kontuan hartu gabe lekualdatzeko eta Nafarroako
\nmandatarien eta lekualdaketaren aurkako sektoreen ekintza neutralizatzeko
\nhainbat neurri gomendatu zituen, Sagaseta de Ilurdoz, besteak beste, bereizita
\nkonfinatzeko.<\/p>\n
Gizon maltzurra, bihozgabea eta burugogorra izatea
\nleporatzen zion, eta Nafarroako Gorteetan argi eta garbi desobeditzaile eta
\nharro agertzea.<\/p>\n
1833an Sagaseta de Ilurdozek argi eta garbi kritikatu zuen Espainiako monarkiaren eta Nafarroako erakundeen arteko itun Sagasetaren liburuxka bi zatitan banatzen da. Lehenbizikoan, Nafar sindikoaren aburuz, 1839ko legeak duen \u00abMonarkiaren Sagaseta de Ilurdoz O\u2019Donnellek 1841eko urrian Nafarroan 1843ko <\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Legeetan lizentziadun baten semea, lehen ikasketak Zaragozako Eskolapioetan egin zituen eta Valentziako Unibertsitatean batxiler-gradua lortu zuen. 1807an lizentziadun eta doktore graduatu zen O\u00f1atiko Unibertsitatean. Ondoren, abokatu hartu zuten Nafarroako Kontseiluan. Joaquina Latreitare- kin ezkondu zen eta alaba bakarra izan zuen, Dorotea. Frantziarrak Iru\u00f1etik alde egin ondoren, Sagaseta de Ilurdoz hiriko prokuradore sindiko izendatu zuten. 1814ko […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[323],"class_list":["post-3447","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\n
\nKarlistaldia hasi zenean, Sagaseta kargutik kendu zuten. <\/span>Eta 1834an
\nValentziara erbesteratu zen, Diputazio, Gorte eta Udaletako goi-funtzionarioen artean karlisten aldekoen purgaketa-prozesuan. Ez dago jakiterik
\nkarlisten matxinadaren aldekoa ote zen, baina argi geratu da Marqu\u00e9s del
\nMoncayo erregeordea erresumari bakarrik zegozkion gaietan muturra sar- tzearen
\naldekoa zela. Sagaseta de Ilurdozen erbesteratzea, liberalismoaren kontrako
\nideiengatik ez ezik, Zumalakarregirekin zuen ahaidetasunagatik eta Juan Antonio
\nde Zaratiegui militar karlistarekin zuen harremanagatik ere izan zen, bere
\netxean egiten zituen tertulietan ohikoak baitziren biak. Nafar sindi- koa
\nFilipinetara kanporatzen saiatu arren, saihestu egin zuen, baina Turiako
\nhiriburuan egon behar izan zuen gerra amaitu arte.<\/p>\n
\nEspainiako konstitu- zionalismoak abian jarritako Nafarroako erresumaren foruen
\nkontrako prozesua. Lehenik, 1834ko Errege Estatutuan, Erresumako Gorteak
\ndeuseztatzen zituena. 1839ko urriaren 25eko Legea onartu ondoren, Fueros
\nfundamentales del reino de Navarra y defensa legal de los mismos<\/i> opuskulua
\nidatzi zuen. Bi edizio egin ziren baina agintariek bahitu egin zituzten.
\nOpuskulua garai hartako Nafarroako aldebiko itunen oinarrizko lantzat hartzen
\nda.<\/p>\n
\nerradikalaren defentsa eta errege-xedapenek Nafarroako legeriaren baimena
\nizatea ziren, lehenik eta behin, Sagaseta de Ilurdozek bere lanean garatu
\nzuen pentsamendu juridikoaren ardatz nagusiak. Nafarroa Espainiako monarkiari \u00abeq\u00fce-funtsezko\u00bb izaera zuen batasun baten ondorioz lotutako
\n\u00aberresuma bereizi eta berezko\u00bb gisa hartzeak nahitaez eskatzen zuen hori.
\nBigarrenik, Nafarroako konstituzio historikoa Gaztelako konstituzio
\nhistorikoarekin parekatzea.<\/p>\n
\nFueros fundamentales del reino de Navarra<\/i> izenekoan, Nafarroako konstituzio
\nhistorikoa- ren oinarrizko printzipioak berreraikitzen saiatu zen, alderdi
\ndesberdinei dagokienez. Bigarren zatiak, Defensa legal de los Fueros y
\nconstituci\u00f3n del reino de Navarra<\/i> izenekoak, aldebiko alternatiba planteatzen
\nzuen, erresumatik erresumara, eta foru-aldaketarako negoziazioari bidea
\nirekitzen zion. Espainiako Gorteek, jabetza-printzipioaren arabera, osorik
\neta goitik behera onartu behar zituzten Nafarroako Foruak; hargatik eragotzi
\ngabe foraltasunaren erabilerak espainiarren \u00abaskatasun nazionala\u00bb kontuan har
\nzezan, eta \u00abfamilia bera osatzeko\u00bb \u00abkontu handiagoa\u00bb izan zezakeena kontuan har
\nzedin Gorteek Nafarroako erakundeei errieta ematea.<\/p>\n
\nbatasun konstituzionala eragotzi gabe\u00bb klausulak, Nafarroaren existentzia
\nsuntsitu egiten du berez eta erresuma independente gisa; monarkia hori eta
\nharen hiru estatuak bertan behera uzten ditu, eta beste baten probintzia soil
\nbilakatzen du. \u00abNafarroak erreformak behar baditu, bere Konstituzioa aldatzea
\neta Gaztelako Koroarekin beste lotura bat ezartzea komeni bazaio,
\nhiru estatuek jakingo dute egiten: ez dago beste bitarteko zuzen, bidezko,
\negonkor eta politi- korik. Legez bildutako Nafarroako erresumak ez dio baimenik
\neman ez inori ez inolako korporaziori bere foruak aldatzeko: ez du behar inork
\nhobekuntzarik sartzea, nahiz eta benetakoak eta eraginkorrak izan: bere kabuz
\ngobernatzeko eskubidea du, eta mende honetako argiek eskatzen dituzten
\nneurriak hartzen dakiela zalantzarik gabe frogatu du. Kontsultatu Gorteetako
\n1817 eta 1818ko eta 1828 eta 1829ko koaderno inprimatuak\u00bb.<\/p>\n
\negin zuen altxamenduan parte hartu zuen. Gendulaingo kondea ez bezala, ez
\nzuten matxinada horrek abiarazitako gerra-kontseiluan kondenatu. Bai, ordea,
\nisuna jarri eta Sevillara deserritu. Ustez tartean ziren 63 zibilen zerrendan
\nagertzen zen. Iru\u00f1eko Udal Artxiboan gordetako zerrenda horretan \u00abkarlista
\nnabaria eta harremanengatik eta aberastasunagatik eragin handia zuen gizona\u00bb
\nbezala agertzen zen.<\/p>\n
\nmaiatzaren 23an hil zen 59 urte zituela. Iru\u00f1eko Abokatuen Elkargoko dekanoa
\nzen orduan.<\/p>\n