Uztarrozen jaio zen 1774an eta herri berean hil zen 1832an.
\nFilosofia eta Teologia ikasi zituen Zaragozan eta Iru\u00f1eko apaizgaitegian.
\nSarrigurengo bikarioa, eta handik Badostainera, azken honetan 18 urte emanen
\nzituen. Azkenik, errektoretza lortu zuen jaioterrian. \u00abHistoria de la
\nguerra de la Distribuci\u00f3n Real de Navarra contra el intruso sistema llamado
\nsistema y su gobierno\u00bb<\/i> (1825) eta \u00abHistoria de los sucesos militares de la
\nDivisi\u00f3n de Navarra y dem\u00e1s acontecimientos de este Reyno durante la \u00faltima
\nguerra contra el tirano Napole\u00f3n\u00bb<\/i> (1953an argitaratutako eskuizkribua) lanen
\negilea.<\/p>\n
Andres Martin Hirurteko liberalean absolutismoaren Foruen
\nkontrako jarreren bozeramailea izan zen, zenbait egunkariren bidez. Lehenik
\neta behin, La Verdad contra el error y desenga\u00f1o de incautos<\/i> lanaren
\nerredaktore nagusia izan zen. Azaroaren 22tik 23ra Iratiko basoko gotorleku
\nbatean dagoen inprenta batean argitaratu zena. Egunkariaren azken erantzulea
\nBitarteko Batzorde errealista zen, eta \u00aberlijioaren eta erregearen eskubide
\nsakratuak defendatzea\u00bb zuen helburu, eta, beraz, \u00abkonstituzioko printzipio
\neta esaeren fal- tsutasuna, fedegabetasunaren kausa eta jatorria\u00bb salatzea.
\nBigarren kazetaritza-proiektua, aurrekoaren goiburu-aldaketa soil bat
\nbesterik izan ez zena, Gaceta Real de Navarra izan zen, \u00abErrege Gobernuaren eta
\nNafarroako Erresumako Diputazio Entzutetsuaren agintaritzapean eta babespean\u00bb
\n1823ko maiatzean Garesen argitaratua. Bigarren egunkari honek aurrekoaren fundazio-helburu berberak zituen: \u00abGaur argitara atera den paper honek (…)
\naurreko egunkariak zuen xede berbera du (…). Akatsa argitzea, egia agerian
\nuztea, inozo eta apalak desengainatzea, Jainkoaren eta Erregeen tronuen aurkako gerra etengabearen aldarri gisa Cadizen eta Leon islan egindako konstituzio beldurgarri horrek nahitaez eragiten dituen kalte deitoragarriak arrazoi
\neta ebidentzia eztabaidaezinen bidez agerian uztea; herri xeheari filosofia
\nfaltsu hori, gobernu-moda berri hori anarkiaren elementu funtsezkoenak
\nbiltzen dituen forma dela sinestaraztea; alegia, sistema konstituzionala grinen
\nekaitz bortitzek sortutako euri-jasa handia dela agerian uztea, bertutearen,
\nordenaren, menderakuntzaren eta bakearen landare preziatuak erauzteko,
\nbizioaren, desordenaren, hondamendiaren eta heriotzaren hondar beltzak beren
\nesku uzteko, uholde beldurgarriaren aztarna tristeak balira bezala; horra gure
\ndiskurtsoak zuzenduko dituen plan orokorra\u00bb.<\/p>\n
Gaceta Real de Navarra gatazkan sartu zen Erresumako
\nDiputazioko sektore foruzaleenekin, 1823ko maiatzean argitaratutako hainbat
\nartikulutan herri-subiranotasunaren inguruan hartutako jarreraren harira. Foru
\nDiputazioak, sindikoaren azalpen batzuk entzun ondoren, aipatu artikuluak
\n\u00aberresuma honetako foruen eta legeen kontrakoak\u00bb zirela iritzi zuen.
\nArtikuluek<\/p>\n
\u00abSubiranotasuna funtsean nazioan datza\u00bb zioen printzipio \u00abErresumak proposatu gabe eta Berorren Maiestate Erregeak Aurreko gaiarekin nolabait lotuta, ultraabsolutistek beste 1823ko abuztuaren 23an, Foru Diputazioak Tuterara bigarren Horrek guztiak erakusten du Hirurtekoan ere bazela Uztarrozen jaio zen 1774an eta herri berean hil zen 1832an. Filosofia eta Teologia ikasi zituen Zaragozan eta Iru\u00f1eko apaizgaitegian. Sarrigurengo bikarioa, eta handik Badostainera, azken honetan 18 urte emanen zituen. Azkenik, errektoretza lortu zuen jaioterrian. \u00abHistoria de la guerra de la Distribuci\u00f3n Real de Navarra contra el intruso sistema llamado sistema y su gobierno\u00bb (1825) […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[323],"class_list":["post-3421","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\n
\nliberalaren kontra egiten zuten, \u00abgizakiak idatzi duen libururik
\nkaltegarrienetako bat\u00bb bezala epaitua, eta errege-subiranotasunaren jatorri
\njainkotiarraren eta monarkiaren izaera sakratuaren, hierarkien izaera
\nnaturalaren, sumisioaren beharraren eta autoritate subiranoaren eta
\nagintarien obedientziaren tesi absolutistak defendatzen zituzten. Bossuet eta
\nFilmer-ek finkatutako ideia absolutista klasikoenen arabera subiranotasuna
\nmonarkarengandik zetorren, jainkotasu- netik jasotzen baitzuen, eta, beraz,
\nlegeak egiteko gaitasuna erregearen esku baino ez zegoen. Ideia horien
\ndefentsak Angel Sagaseta Ilurdoz Diputazioaren sindikoaren erantzuna ekarri
\nzuen. Azken honek azaldutako
\nzenbait proposamen nabarmendu zituen1823ko maiatzaren 19ko txostenean: \u00abGure
\nfo<\/span>ru-konstituzioa
\nzapuzten dute, izan ere, haren arabera, ez dagokio Erregeari Legeak ematea, eta
\nHerria ez da horren mendekoa, eta basailurik ez du horietan parte hartzen,
\neta Legeria ez dagokio probidentzia jainkotiarraren kontura Erregeari
\nbakarrik, baizik eta erregeari eta erresumari Gorteetan bateraturik\u00bb.
\nEgunkariaren errepliketako batean, Andres Martin eta Diego Garcia erredaktoreek
\nesan zuten bazekitela \u00abNafarroak, bere foru eta pribilegioengatik,
\nSubiranoari legeak proposatu eta eskatzeko eskubidea duela\u00bb, baina galdetzen
\nzuten \u00abnor da lege horiek dekretuz agindu, zigortu eta ezartzen dituena?\u00bb,
\n\u00abErregeari eskatzen eta proposatzen dioten hiru estatuek, edo bere zuhurtziaren
\nerabakimenean ematen edo ukatzen dien Erregeak\u00bb. Azkenik, Sagaseta Ilurdoz
\nsindikoak bigarren txosten bat argitaratu zuen 1823ko uztailaren 8an, bertan
\nazpimarratu egiten zuen erregeak ez zuela legerik ematerik<\/p>\n
\ndekretatu ondoren ere, Erresumak haiek aztertzeko, argitaratzeko edo
\ngordetzeko ahalmena du. Honek argi uzten du Nafarroako Legeak egitea Erregearen
\neta Erresumaren ardura dela, biak Gorteetan elkarturik, eta ez bata bestea
\ngabe\u00bb.<\/p>\n
\nkontu batekin presionatu zuten Nafarroako Diputazioa hilabete haietan: ebazteko
\ngaitasuna zuten merindadeko batzarrak sortzea. Gainerako gaietan, Sagaseta
\nIlurdozek kanpora begirako foru-subiranotasuna identifikatzea azpimarratu zuen,
\nFernando VII.aren saio zentralizatzaileen aurrean; orain, berriz, boterea
\nForu Diputazioan kokatzeko beharra azpimarratzen zuen, hura mugatuko zuten
\neskualdeko organoak osatzeko edozein saioren aurrean. 1823ko maiatzean bertan,
\nEl Trapenseren sektorerik muturrekoenak ondasun nazionalak erosi eta sistema
\nkonstituzionalari atxiki zitzaizkion bertako kideei baja emateko eskatu zion
\nDiputazioari. Ekainaren hasieran, sektore berak, Villanueva koronelaren
\nbidez, \u00abErrege honen Diputazio probintziala osatzeko, haren foru eta
\npribilegioei kalte egin gabe\u00bb bi ordezkari izenda zitzatela eskatu zien merindadeei, eta ezarri berri zuten erreinuko Diputazioa ordezka zezatela. Berehala, Diputazioa aurka agertu zen, eta herrietara ofizio bat bidali zuen.
\nHala ere, Tuteran merindadeko batzarra eginen zen ziurrenik, Foru Diputazioaren
\naginduak Erriberara ez baitziren iritsi.<\/p>\n
\nofizio bat bidaltzea erabaki zuen, azken buruan Sagaseta Ilurdoz sindikoak
\nidatzia. Bertan Foru Batzordeak merindadeko batzarrak abian jartzeari uko
\negitearen arrazoiak argi eta zehatz azaldu ziren, izan ere, foru aginduaren
\naurkako atentatua litzateke. Bertan argi adierazten zen \u00abMerindadeko buruetako
\nbatek ere ez du baimenik bere herriak Erresuma osoan eragina duten negozioetan
\nbiltzeko; Nafarroa hiru besok osatzen dutela: Elizakoak, Militarrak, eta Uni-
\nbertsitateakoak, bai Gorteetan biltzen diren denboran, bai hauen artekoan, eta
\nezin dela ebazpenik hartu, hiru Besoen adostasunez ez bada. Izan ere, Foru
\nDiputazioak Merindadeak adierazten duen proiektua onartuz gero Bost
\nMerindadeetako ordezkarien batzordea onartuko balu, larriki urratuta geratuko
\nlitzateke, eta are Erreinu honen gobernu-modua deseginda, ordezkaritza osoa
\nUnibertsitateen besoan bakarrik berrituko litzatekelako zeharkako bitartekoen bidez, Gorteetako kide ez diren herri askori
\nizendapenetarako eman zaien moduan\u00bb.<\/p>\n
\nNafarroako iritzi publikoaren sektore bat, antiliberalismo erabatekoa, baina
\nGorteak Nafarroako autogobernua murrizteko egindako saiakerak gaitzesten
\nzituena. Hirurtekoan absolutista moderatuekiko sentiberatasun identifikagarri
\nhorren, hain zuzen ere, egoera horretan erakundeak hartuko zituztenak, eta
\nultraabsolutisten ar- tean zegoen distantzia egiaztatu ahal izan zen, argi
\ngeratu den bezala, ordea, badirudi dikotomia hori desagertu egin zela altxamendu
\nkarlista sartu ondoren; izan ere, nahiz eta autore batzuek ohartarazi duten
\nkarlistek gerra oso aurreratua izan arte Foruei ez zietela arreta handirik
\njarri, ez da behar adina eragin subjektuen doktrina-jatorri hutsagatik Don
\nKarlosen alde egin zuten sektoreetako arazo politiko-instituzionalei dagokienez
\nikus zitezkeen \u00f1abar- duretan. Hain zuzen ere, erreinu zaharreko arkitektura
\nkonstituzionalaren defentsak zirrikitu bat ireki zuen errealisten artean. Ezin
\ndira ahaztu Fernando VII.aren gobernuek Nafarroako foru-erregimenari egindako
\nerasoak. Monarka horrek foru-araubide hori 1814 eta 1823an berrezarri bazuen
\nere, 1812ko Konstituzioak indargabetutako Euskadiko Probintzietakoa bezala, haren gobernuak Nafarroako foraltasunarekin gerran aritu ziren ondoren. Aduanak
\nPirinioetara eramateko presioa egin zuten, bai 1817-1818ko Nafarroako
\nGorteetan, bai 1828-1829koetan, eta baita diruzko kontribuzio handiagoa eskatzeko ere. Polizia eta liberalen aurkako batzorde militarrak sartu ziren, eta
\nauzitegi bakar batean bildu ziren aurreko Taulen Errentaren, kontrabandoaren
\neta tabakoaren kontserbagarriaren epaitegi. Batzar bat sortuko da 1829an Nafarroako Foruak aztertzeko, eta aginduko da, azterketa horrek iraun bitartean
\neta gainkarga-eskubidea kentzearen ondorioz, Nafarroan eragina izan zezatela
\nMonarkiaren gainerako eremuetarako emandako xedapenek. Rodriguez Garrazak
\nesan zuenez, Errege Agindu horrekin \u00abNafarroako konstituzioak kolpe hil- garria
\njaso zuen\u00bb, eta \u00abbertan behera geratu zen haren foru-sistema osoa\u00bb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"