{"id":3397,"date":"2023-02-13T19:12:05","date_gmt":"2023-02-13T18:12:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/baztan-y-goni-francisco-513-eu\/"},"modified":"2023-02-13T19:12:05","modified_gmt":"2023-02-13T18:12:05","slug":"baztan-y-goni-francisco-513-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/baztan-y-goni-francisco-513-eu\/","title":{"rendered":"BAZTAN Y GO\u00d1I, Francisco (Lodosa, Nafarroa, 1830eko apirilaren 18a &#8211; Iru\u00f1ea, 1874ko otsailaren 2a)."},"content":{"rendered":"<p>1858, 1868 eta 1871n Lizarrako foru-diputatu hautatu zuten,<br \/>\nhala ere, 1868ko Iraultzaren ondoren Nafarroako Gobernuaren Batzorde Gorenak<br \/>\nkargutik kendu egin zuen eta 1871n ez zuen akta jaso.<br \/>\nNafarroako Foru Diputazioak urte horretako azaroaren 20an izendatu zuen<br \/>\nidazkaria, eta 1873. urtera arte bete zuen kargua.<\/p>\n<p>Nafarroako xehetasun juridiko-administratibo eta historikoei<br \/>\nburuz asko zekien, eta horrexegatik bertako foru-erregimenarekin zerikusia zuen<br \/>\nhainbat lan, artikulu, memoria, txosten. idatzi zuen. Foruen Defendatzailea eta<br \/>\nkleroa politikan sartzearen aurkakoa, 1841eko abuztuaren 16ko<br \/>\nForuen Aldake- taren Legearen aldekoa zen. Bere proposamenez, Diputazioak<br \/>\n1869an onartu zuen lehendakariordea dekanoa izatea.<\/p>\n<p>Errekrutatze eta kintei buruzko bere lanak argi nabarmentzen<br \/>\ndu gobernu absolutuen garaian barneratu zela, eta poliziari buruzko lanak,<br \/>\nFernando VII.aren gobernu konstituzional eta errealistan barneratu zela eta<br \/>\nerrege horren gobernu absolutuak iraun bitartean finko eutsi ziola.<\/p>\n<p>Foruen eta Nafarroako lege politikoen eta Espainiako<br \/>\nKonstituzioaren artean egin zuen erkaketan, ziurtasun handiz adierazi zuen ez<br \/>\nzegoela ados ez liberalekin, Espainiako Konstituzioa besterik besarkatzen ez<br \/>\nzutenak, ez kontrakoekin ere, Nafarroako Foru Konstituzioa besterik nahi ez<br \/>\nzutenak. Foru- konstituzio zaharrago horretatik, printzipio konstituzional<br \/>\nnabarmenak hartu ziren. Batzuek berritasun gisa Nafarroara zabaldu nahi<br \/>\nzituzten eta beste batzuek, berriak izanagatik hain zuzen ere, gaitzetsi egiten<br \/>\nzituzten: bi konstituzioak hain lotuta zeuden, ezen bat ona bazen, bestea ere<br \/>\nona izanen zen.<\/p>\n<p><span>Bakea eta<br \/>\nForuak lemapean, Baztanek lege salikoari ekin zion. <\/span>Karlistek ezin zuten<br \/>\nForuen bandera eskutan goratu: erregina legitimoa Isabel zen. Nafarroak hobe<br \/>\nzuen politika orokorreko gaietan ez nahastu, eta bere askatasunei eraso egiten<br \/>\nez zitzaien bitartean zuhurra izan. Bakea eta Foruak behar zuen bandera izan.<br \/>\n1841eko Legearekin Nafarroak ez zuen asko kobratzen, baina gutxi ordaintzen<br \/>\nzuen. Espainiako gobernu moduan ez sartzea zen onena.<\/p>\n<p>Ez liberalak, ez karlistak, eta Politika orokorretik kanpo,<br \/>\nBigarren Gerra Karlistaren ondoren Nafarroan politikari euskaldunek esango<br \/>\nzutena.<\/p>\n<p>1869-1870. urtean hainbat artikulu idatzi zituen Gasteizko<br \/>\nLa Uni\u00f3n Vasco-Navarra egunkarian, Arabako argitalpenak ere sustatu egiten<br \/>\nzuen esku- hartze ezaren jarrera defendatuz. Horrek ez zion eragotzi Nafarroa<br \/>\nbakarra defendatzea. Aldundiko idazkari gisa, aktiboki parte hartu zuen Lehen<br \/>\nErrepublikan (1873) izan zen eztabaidan, Nafarroak bere kabuz estatu federala<br \/>\neratzea komeni ote zen edo Euskal Probintziekin, Aragoikoekin edo Errioxarekin bat egitea hobe ote zen.<\/p>\n<p>Diputazioaren aginduz egindako memorian, historiara jo zuen.<br \/>\nNafarroa erresuma gisa mantendu zen 1841 arte, eta urte hartako legearen<br \/>\nondoren ere, ez zuen foruen eta legeen arabera bere burua gobernatzeko<br \/>\nahalmena galdu. Gaztelarekin edo Aragoirekin bat egiteak onura horiei baino ez<br \/>\nziekeen ekarriko, eta interes desberdinek nahasmendua ekarriko zuketen. Ezta<br \/>\nEuskadikoekin ere: Diputazioa herriaren protestaren mende geratuko zatekeen,<br \/>\nare handiagoa. Baztanek bi beldur zituen: Nafarroako eta Euskadiko erakunde eta herri liberalen arriskua karlismo indartsuagoaren aurrean;<br \/>\neta mesfidantza Gobernu zentralean. Idazkariak Nafarroak berak bakarrik kantoi<br \/>\nbat osatzea proposatu zuen, eta gehienez ere, bere kabuz edo beste lurralde<br \/>\nbatekin osatzea, bere erregimena 1841eko Legearen arabera arautuko zela<br \/>\nbermatu behar zen. Edo Foru Diputazioak erabaki bezala: \u00abForu-autonomia<br \/>\nKonstituzio- unitatearen barruan gordez, orain arte bezala\u00bb. Madrilen egindako<br \/>\ngestioen ondoren, proiektu konstituzionalak Nafarroa bakarra jaso zuen.<\/p>\n<p>Baztanentzat konstituzio-batasuna Espainiako Errepublika<br \/>\nfederaleko presidente bakarra, parlamentu bakarra edo parlamentu zentralak eta<br \/>\nforu- autonomiaren aurka egiten ez zuten lege politiko gorenak ziren. Arlo<br \/>\nekonomiko-administratiboan, Nafarroak bere Foruen eta legeen arabera goberna<br \/>\nzezakeen bere burua, izan ere, gainerako estatu federalei ez zien kalterik egiten, eta ordura arte hala izan zen, batere oposiziorik gabe.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1858, 1868 eta 1871n Lizarrako foru-diputatu hautatu zuten, hala ere, 1868ko Iraultzaren ondoren Nafarroako Gobernuaren Batzorde Gorenak kargutik kendu egin zuen eta 1871n ez zuen akta jaso. Nafarroako Foru Diputazioak urte horretako azaroaren 20an izendatu zuen idazkaria, eta 1873. urtera arte bete zuen kargua. Nafarroako xehetasun juridiko-administratibo eta historikoei buruz asko zekien, eta horrexegatik bertako [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[323],"class_list":["post-3397","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>BAZTAN Y GO\u00d1I, Francisco (Lodosa, Nafarroa, 1830eko apirilaren 18a - Iru\u00f1ea, 1874ko otsailaren 2a). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/baztan-y-goni-francisco-513-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"BAZTAN Y GO\u00d1I, Francisco (Lodosa, Nafarroa, 1830eko apirilaren 18a - Iru\u00f1ea, 1874ko otsailaren 2a). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"1858, 1868 eta 1871n Lizarrako foru-diputatu hautatu zuten, hala ere, 1868ko Iraultzaren ondoren Nafarroako Gobernuaren Batzorde Gorenak kargutik kendu egin zuen eta 1871n ez zuen akta jaso. Nafarroako Foru Diputazioak urte horretako azaroaren 20an izendatu zuen idazkaria, eta 1873. urtera arte bete zuen kargua. Nafarroako xehetasun juridiko-administratibo eta historikoei buruz asko zekien, eta horrexegatik bertako [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/baztan-y-goni-francisco-513-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/baztan-y-goni-francisco-513-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/baztan-y-goni-francisco-513-eu\\\/\",\"name\":\"BAZTAN Y GO\u00d1I, Francisco (Lodosa, Nafarroa, 1830eko apirilaren 18a - Iru\u00f1ea, 1874ko otsailaren 2a). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-02-13T18:12:05+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/baztan-y-goni-francisco-513-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/baztan-y-goni-francisco-513-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/baztan-y-goni-francisco-513-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"BAZTAN Y GO\u00d1I, Francisco (Lodosa, Nafarroa, 1830eko apirilaren 18a &#8211; Iru\u00f1ea, 1874ko otsailaren 2a).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"BAZTAN Y GO\u00d1I, Francisco (Lodosa, Nafarroa, 1830eko apirilaren 18a - Iru\u00f1ea, 1874ko otsailaren 2a). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/baztan-y-goni-francisco-513-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"BAZTAN Y GO\u00d1I, Francisco (Lodosa, Nafarroa, 1830eko apirilaren 18a - Iru\u00f1ea, 1874ko otsailaren 2a). - Iura Vasconiae","og_description":"1858, 1868 eta 1871n Lizarrako foru-diputatu hautatu zuten, hala ere, 1868ko Iraultzaren ondoren Nafarroako Gobernuaren Batzorde Gorenak kargutik kendu egin zuen eta 1871n ez zuen akta jaso. Nafarroako Foru Diputazioak urte horretako azaroaren 20an izendatu zuen idazkaria, eta 1873. urtera arte bete zuen kargua. Nafarroako xehetasun juridiko-administratibo eta historikoei buruz asko zekien, eta horrexegatik bertako [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/baztan-y-goni-francisco-513-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/baztan-y-goni-francisco-513-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/baztan-y-goni-francisco-513-eu\/","name":"BAZTAN Y GO\u00d1I, Francisco (Lodosa, Nafarroa, 1830eko apirilaren 18a - Iru\u00f1ea, 1874ko otsailaren 2a). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2023-02-13T18:12:05+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/baztan-y-goni-francisco-513-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/baztan-y-goni-francisco-513-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/baztan-y-goni-francisco-513-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"BAZTAN Y GO\u00d1I, Francisco (Lodosa, Nafarroa, 1830eko apirilaren 18a &#8211; Iru\u00f1ea, 1874ko otsailaren 2a)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3397","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3397\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3397"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=3397"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}