Bere aita Rondako zaldun-elkarteko kide Saturnino Otazu
\nSalamanca Moyua y Ruiz del Castillo zen, Briviescakoa (Burgos); bere ama
\nMaria Agueda Balencegui Araoz Lazarraga Davalos, Segurakoa (Gipuzkoa). Aita
\nbezala, Fausto ere Rondako Errege Zaldun-Elkarteko kide izan zen. Legeak ikasi
\nzi- tuen Valladolideko unibertsitatean, baina 1808an ikasketak utzi behar izan
\nzituen, Napoleonen okupazioak eragindako gerra zela-eta. Ezkongabea eta hipokondriakoa zen, eta mina baretzeko, itsasoan bainatzen zen udan, buruan
\nolatuen kolpeak jasotzeko. Europako hainbat herri ezagutu zituen (Frantzia,
\nBelgika, Ingalaterra, Prusia), eta, Euskal Herrian zegoenean, bereak ziren
\netxeen artean aldatuz bizi zen. 1834 eta 1842 artean Madrilen bizi izan zen eta
\nSalazar Kondearen mahai-inguruetan parte hartzen zuen. Mahai-inguru horiek
\nMontehermoso markesak antolatzen zituen, Beireko Ezpeleta Kondearen emazteak. Fausto Otazu Arabako aberatsenetakoa zen eta
\nonibarrak zituen Araban, Gipuzkoan eta Nafarroan. Fernando VII.aren seiurteko
\nabsolutistan (1814-1820) hainbat kargu publiko bete zituen bere jaioterrian,
\nhala baitzego- kien bere gizarte maila zutenei. Gauzak horrela, 1817an
\nGasteizko erregidore izatera iritsi zen. Urte bereko martxoaren 5ean Nafarroako
\njaiotza-titulua jaso zuen, Nafarroako Gorteetan noblezia-estamentuaren
\nordezkari izateko pribilegioa jaso baitzuen oinordetzan, eta Vianako bizilaguna
\nzela aitortu ziotelako. 1817ko maiatzaren 4an, Arabako Batzar Nagusiak
\nelkartu ziren Zurbaon zuen jauretxean, eta 1818ko Batzarretan prokuradore
\nnagusi izan zen Gasteizko anaidiaren izenean.<\/p>\n
Hirurteko liberalean, Gasteizko alkate konstituzional izan
\nzen 1821. urtean; urte bereko uztailaren 11n, presidente aritu zen hiriko
\nMerkataritza Batzordean; eta 1822ko ekainaren 10ean Arabako Foru Aldundiko
\nbatzordekide izan zen. Hirurteko liberalean jarrera liberal moderatu edo
\norekatua agertu zuen liberal asaldatuen aurrean, baina, hala eta guztiz ere,
\nerregezaleen altxamendu armatuari aurre egin zion.<\/p>\n
Hamarkada Gaitzesgarrian (1823-1833), ustez jazarria
\nizatetik Ahaldun Nagusiaren ordezko izatera igaro zen Otazu. Ustezko jazarpen
\nhori soilik lehen bi urteetako nahasmendu eta errepresio gogorraren baitan
\npairatu zuen. 1823ko apirilaren 7an hasi zen, San Luisen Ehun Mila Semeak
\ndeitutakoak Espainiara sartu, Cadizen liberalak amore ematera behartu eta
\nurriaren 1ean Fernando VII.a askatu ondotik. Ikerlariak ez datoz bat Fausto de
\nOtazuk egoera eta testuinguru historiko horren aurrean hartutako jarreraz den
\nbezainbatean. Batzuek diotenaren arabera, Monarkia absolutua berrezarri zenean
\njazarria izan zen, liberalekin bat egiteagatik. Besteen ustez, 1823an, tropa
\nfrantziarren esku-hartzearen ondorioz sistema konstituzionala indargabetu eta
\nmonarkia absolutua berrezarri zenean, agintari liberalek ihes egin zuten eta
\nGasteizko alkate aritu behar izan zuen maiatzaren 15etik 24ra, baina, azkenean,
\ndimititzea erabaki zuen. Bere nekrologikoan (1869) ageri denez, ordea,
\nHirurtekoan izandako karguengatik eta bere ideia liberalengatik jazarri zuten.
\nLitekeena da jazarpen horrek Donostiara mugitzera eraman izana eta, behin hara
\niritsita, arretarik deitu gabe bizitzen saiatu zen.<\/p>\n
Hamarkada Gaitzesgarriak iraun bitartean, Otazuk ardura
\nhandiko kargu politikoak bete zituen Euskal Herrian. Horrek erakusten duenez,
\nezinbestean Fernando VII.aren politika absolutistaren laguntzaile izan
\nbeharra zuen, eta pentsatzekoa da ez zuela jazarpena pairatzeko beldurrik izan
\nbeharrik. 1826tik aurrera, politikoki nabarmentzen hasi zen berriro,
\nprobintziako diputatu-orde aritu baitzen Batzar Nagusietan, Valentin de
\nVerastegui Arabako ahaldun nagusi zela. Gainera, bere esku utzi zituzten Arabako
\ninstituzioen ku- deaketa-konpromisoak. 1828an, Aldundiak Gorteko eskudun
\nizendatu zuen eta Fernando VII.a erregeak Euskal Herrira egindako bisitan
\nordezkari izan zen.<\/p>\n
Absolutismoarekiko zuen lotura geroz eta handiagoa zen, eta
\n1829ko aza- roaren 25ean Arabako ahaldun nagusi izateko hautatu zuten, baina,
\negunerokoan, kudeaketa Diego Manuel Arriola Esquivel ordezkoaren esku egon
\nzen, Otazu absente zegoelako. Behin eta berriro ahaldun
\nnagusiaren kargua hartzeko eskatu zioten arren, ezin zuela adierazten zuen,
\nosasun arazoak zirela medio, eta betiere medikuaren agiria aurkeztuta. Azkenik,
\n1830ean, Batzar Nagusiak uko egitea onartu zion, eta handik aurrera Diego
\nArriola izan zen ahaldun nagusia.<\/p>\n
1831. urtean Gasteizko alkate izateari uko egin zion, orduko
\nhartan ere osasun arazoak aipatuz. Dirudienez, baina, osasuntsu zegoen eta
\nDonostian bolada bat igarotzen ari zen. Azkenean, Gasteizera itzultzeko
\neskatu zio- ten, eta kargua zin egin behar izan zuen. Lehen Karlistaldiak iraun
\nbitartean (1833-1840), Madrilen babestea erabaki zuen, Gorteko Arabako
\nordezkari arituta. Gutun ugari bidali zizkion I\u00f1igo Ortes de Velasco ahaldun
\nnagusiari, bere ideia politikoak agertuz eta argi erakutsiz egoera politikoaren
\ngaineko iritzia emateko eta analisia egiteko gai zela; bereziki, 1840. urtetik
\naurrera, baldintza liberaletan konstituzio forala eguneratzeari buruz.<\/p>\n
Otazu izan zen, liberalismo konstituzionaletik abiatuta,
\n1834an foruzaletasuna edo Euskal Herriko autogobernuaren foru erregimena
\nformulatu zuten politikari eta ideologoetako bat. Ikuspegi liberal batetik,
\nerregimen forala politikoki eta ekonomikoki mantentzearen alde egin zuen,
\nBlas Domingo Lopez aholkulariarekin eta I\u00f1igo Ortes de Velascorekin batera.
\n1834an Espainiako erregimen liberal konstituzional berria eta erregimen forala
\naldi berean inda- rrean egon zitezkeela eta are bateragarriak zirela defendatu
\nzuten. Euren aukera 1834ko maiatzaren 8an argitaratutako idatzian defendatu
\nzuten: Apuntes sobre el modo de conciliar la convocaci\u00f3n de las Provincias de
\nBizkaia, Gipuzkoa y \u00c1lava a las Cortes generales del reyno, con la
\nconservaci\u00f3n de las especiales instituciones administrativas, de forma que los
\nprocuradores en Madrid fueran representantes electos de las Juntas Generales
\nizenburupean. Idatzi hori joera politiko berri baten sorreratzat har daiteke,
\ndoktrinari dagokionez behinik behin: liberalismo foruzalea. Esan beharra dago
\nJoseba Agirreazkuenagaren ustez testu hori idatzi zutenak Fausto Otazu Arabako
\nordezkaria, Casimiro Loizaga Bizkaikoa eta Gipuzkoako Juan Esteban Izaga eta
\nMonterrongo kon- dea izan zirela, izenburua Otazuk jarri bazion ere. Dokumentu
\nhori 1834ko azaroan editatu zen eskuorri ezaguna baino lehenagokoa da; bestela
\nesan, Observaciones sobre la necesidad de examinar el r\u00e9gimen administrativo
\nde las Provincias Vascongadas para fallar con acierto en esta materia<\/i>
\nzaharragoa da. Nolanahi ere den, tesi foruzaleak lehenago hedatzen hasi
\nziren, eskuorri baten bitartez. Eskuorri horren sortzailea patrizio arabar
\nbatzuen eragina zuen Arabako elite politiko eta intelektualez osatutako talde
\ntxiki bat izan zen, I\u00f1igo Ortes de Velasco, Fausto de Otazu eta Blas Lopez
\nabokatu eta aholkularia buru.<\/p>\n
1837an, M. Urioste de la Herran, M.M. de Uhagon eta F. de
\nHormaecheren El Bilbaino egunkariak \u2014foruzale liberalen prentsa organo
\nnagusia\u2014 publizitate-kanpaina hasi zuen bi tesi defendatzeko. Lehena: marko
\nkonstituzional berrian, erregimen zaharraren eta berriaren arteko transakzioa
\nposiblea zen, foru egitura zaharren zati handi bat mantentzeko. Bigarrena:
\nkonponbide transakzional horren helburuak liberal eta absolutisten asmoen erdibidean kokatuz, guda zibila \u00abirabazle eta galtzaile\u00bb
\ngabe buka zitekeen. Haien aurkari aurrerakoiek konstituzionalismoaren erabateko
\ngaraipena espero zuten oraindik, eta Arabako foruzale-moderatuei
\n\u00abkarlo-kristino\u00bb deitzen hasi ziren, ustez eta bere pribilegioei atxikia
\nzegoen \u00abaristokrazia ergelaren\u00bb botere eta prestigioa kosta ahala kosta
\nsalbatu nahi zituztela. Haien iritziz, hirugarren bide foruzale-moderatua
\nborroka armatuaren txorimaloa astintzeko aitzakia besterik ez zen, euren
\nposizioa indartzeko; hau da, karlismo erreboltariaren urak oligarkia
\nforuzalearen errotara bideratzeko saia- kera hutsa. Horregatik esaten zuen
\ngaraiko euskal ezker liberalak (argi eta garbi foruen kontrakoa) El Bilbaino
\n\u00abforuzale, moderatu, atzerakoi eta absolutista hitzak sinonimo bilakatu
\nnahian\u00bb zebilela.<\/p>\n
Lehen Karlistaldiak iraun bitartean (1833-1840) Madrilen
\nbabestu zen, eta espainiar parlamentarismoan murgildu. Gorteetako prokuradore
\nizan zen 1834tik 1835era. 1837. urtean ahaldun nagusi izateko hautatu zuten,
\nbaina ez zuen sekula kargua zin egin, handik gutxira foru instituzioak
\nindargabetu eta probintzia Diputazioa indarrean jarri zelako. 1837ko irailaren
\n22an, 451 botorekin senatari izateko proposatu zuten, I\u00f1igo Ortes de
\nVelascorekin (471 boto) eta Manuel Aranguren Monterrongo kondearekin batera (412
\nboto). 1838ko urtarrilaren 4ko errege Dekretuaren bitartez, Maria Kristina
\nerregina agintariak, Arabako senatari izendatu zuen, ministroen Kontseilua
\nadituta. 1839an Batzar Nagusiak berrezarri zirenean, \u00abProbintziako aita\u00bb
\nizendatu zuten.<\/p>\n
Otazu nabarmendu ohi zen parlamentaria zen; hala uste du,
\nbehinik behin, Fisonom\u00eda natural y pol\u00edtica de los procuradores en las Cortes
\nde 1834, 1835 y 1836<\/i> lanaren idazleak, honela deskribatu baitzuen:
\n\u00abprokuradoreen zerrendako alpha: bozketen kapera-maisua: eta, askotan,
\neztabaidatzen ari ziren kontuez ohartzen lehena zela ematen zuen, puntua
\nnahikoa eztabaidaturik zegoenetz galdetzeko eskatzen zuenean erakusten zuen
\nezinegona ikusita. [\u2026] Eite handikoa zen bere tamainari esker; mihi lodikoa eta
\ntotel samarra, fisio- nomia nabarikoa, engainatzen ez duten horietakoa\u00bb<\/p>\n
Probintziako politikarekin zerikusia zuen jardunari
\ndagokionez, Fausto Otazuren egitekorik garrantzitsuena foru erregimena 1839ko
\nurriak 25eko legeari egokitzeko negoziaketan Batzar Nagusietako ordezkari
\naritzea izan zen. Otazu Parisen zegoen izendapen hori jaso zuenean, diruz eskas
\nbizi zen Bruno de Villarreal jeneral karlistari gobernu zentralak onartutako
\npentsio bat emateko, horrela monarkia liberalaren kontrakoa izateari utziko
\nziolakoan. 1840ko urtarrilaren 25ean, Arabako Batzar Nagusien izendapenaren
\nofizioa jaso zuen: Pedro Ega\u00f1a eta Blas Domingo Lopezekin batera, gobernuarekin negoziatzeko hautatu zuten, 1839ko urriaren 25eko legeak agintzen zuen
\nbezala, erregimen forala Espainiako marko konstituzionalari egokitzeko.<\/p>\n
Fausto Otazu maiatzaren 4an iritsi zen Madrilera, eta
\n1841eko apirilaren 3ra arte Ortes de Velascori bidalitako gutunek argi
\nerakusten dituzte errejimen forala monarkiaren errejimen konstituzionalarekin
\nbateragarri egiteko negoziaketaren nondik norakoak. Arabako ordezkariek, foru
\nerregimena osoki mantentzeko asmoz, \u00abforu auzia deitutakoa konpontzeko lege
\nproiektu zirriborro\u00bb bat idatzi zuten, Gipuzkoako Gorteetako diputatu Valentin
\nOlanorekin batera. Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako ordezkariek
\nadostasun maila handia lortu zuten eta bat etorri ziren foruak aldatzeko lege
\nberriaren helburu eta estrategietan. Ordezkari nafarrek, ordea, eremu
\nekonomiko-fiskal- administratibora mugatu zuten erregimen foralaren jarraipena.
\nNafarrekin askotan bildu arren, ezin izan zen fronte foruzale amankomunik
\nsortu. Ota- zuk leporatzen zienez, \u00abnola edo halako teoria izpiritua zuten,
\nnire ustez, izpiritu kontserbatzailea nagusi izan behar zenean [\u2026]. Hemen
\ndauden hiru ordezkari nafarrek, ez dute loturarik hemengoarekin, ez dute hau
\nezagutzen eta ez dakite hemengo negozioak nola kudeatu behar diren ere\u00bb.
\nOtazuren iritziz, negoziazioaren ardatza \u00abgureari eustea\u00bb izan behar zen. Hala
\nere, komisioetan eta Batzar Nagusiek eskatutako beste hainbat egitekotan aritu
\nzen. Horrez gain, hainbat proiekturen alde egin zuen: 1860an Afrikara bidal-
\ntzeko tertzio arabarra sortzea, 1862an apezpiku-egoitza erdiestea, instrukzio
\npublikoko batzordea eta eredu baserria. Guztiarekin ere, ez zuen konde-
\nkoraziorik, gurutzerik, saririk edo graziarik jaso, \u00abprobintziako aita\u00bb izateaz
\nbeste.<\/p>\n
Nolanahi ere den, Blas Lopezekin batera, Otazu foruzaletasun
\nliberalaren autorerik garrantzitsuenetakoa izan zen, biak ala biak joera
\nmoderatu eta foruzalekoak. Arabako taldea osatzen zuten, eta sortu zituzten
\nproiektuei begiratuta, berrogeiko hamarkadan politikak hartuko zuen bidea
\nargien ikusi zutenak izan ziren, zalantzarik gabe. Haien helburua, argi eta
\ngarbi, foruak eta konstituzioa parez pare jartzea zen.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bere aita Rondako zaldun-elkarteko kide Saturnino Otazu Salamanca Moyua y Ruiz del Castillo zen, Briviescakoa (Burgos); bere ama Maria Agueda Balencegui Araoz Lazarraga Davalos, Segurakoa (Gipuzkoa). Aita bezala, Fausto ere Rondako Errege Zaldun-Elkarteko kide izan zen. Legeak ikasi zi- tuen Valladolideko unibertsitatean, baina 1808an ikasketak utzi behar izan zituen, Napoleonen okupazioak eragindako gerra zela-eta. Ezkongabea […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[321],"class_list":["post-3275","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\n