Nicolas de Soraluce Zubizarreta Zumarragan jaio zen, aitaren
\neta amaren aldetik noblea zen familia batean. Zehazki, herri horretako
\nZabalakoa etxean sortu eta Jose Antonio Soraluce eta Catalina Zubizarreta
\nsenar-emazteen bederatzi seme-alaben arteko txikiena izan zen. Familia
\nnobleari dagokion haurtzaroa izan zuen, ehizan eta arrantzan aritu baitzen, bai
\neta Euskal Herriko berezko zaletasunetan ere, hala nola pilotan. Lehen
\nhezkuntzako ikasketak egin ondoren eta ahots-musikako eskolak jaso eta gero,
\nkarrera juridikora bideratu zuten. Hamalau urte arte latinezko ikasketan
\njardun ondoren, Zumarragako eskribau osoaren bulegoan aritu zen laguntzaile.
\nLehen Karlistaldiak Nicolasen karrera eta prestakuntza juridikoa eten eginik,
\namak semea atze- rrira bidaltzea erabaki zuen, anaiekin batera, gerran ez parte
\nhartzeko. Fami- lia, gainera, Sagastibeltza jeneral karlistaren adiskide mina
\nzen.<\/p>\n
Atzerrira abiatu zenean, Soralucek 16 urte zituen. Lehenik,
\nFrantziara igorri zuten, 1836an, eta gero, lau hilabeteko zeharkaldiaren
\nondotik, Buenos Airesen kokatu zen, 1838ko urtarrilean. Denboraldi hartan,
\nbidaide irakasle bati esker jarraitu zuen ikasten, hura ere gipuzkoarra, eta
\nzientzia fisikoak eta matematika irakatsi zizkion, baita beste gai arlo
\nbatzuk ere. Hura guztia berehala izan zitzaion probetxugarria, bai Rio de la
\nPlatako hiriei buruzko ezagutza praktikoak izateko, bai giro berri hartan hobekien nola jokatu jakiteko. Ikasitako hura, gainera, ondotik ere izango zi-
\ntzaion baliagarria bere historia-lanerako, hala nola geografiaren garrantzia,
\nhori Soraluzeren lan orokorren funtsezko atala izan baitzen. Argentinan bizi
\nizan zen bitartean, negozioetan jardun zuen eta, bederatzi urtean, Eu- ropara
\nhainbat aldiz itzultzeko adina diru irabazi zuen. Bidaia haietako ba- tean
\n(1847), lepoan zituen bala-aztarnak atera zizkioten. Zehazki, bi urte lehenago,
\n1845eko irailaren 30ean, pirateria-istilu batean Paranako portuan ezustean
\njasotako bala bat izan zen. Hura errepublika hispanoamerikarretan etengabe
\npizten ziren gerra haietako batean gertatu zen, Soraluceren bizitza arriskuan
\njarrita.<\/p>\n
1855ean, Donostian kokatu zen betirako. Josefa Bolla y
\nDomecqekin ezkondu eta, lanbide-jarduera euskal eremura mugatzen hasi zen.
\nBeste proiektu batzuen artean, agindua eman zuen burdinazko txapak egiteko lan-
\ntegi bat Beran (Nafarroa) eraikitzeko (1858). Liberal saiatua eta euskal Foruen defendatzailea izan zen, Gipuzkoako erakundeetan hainbat kargu publiko
\nbeteta, Donostian kokatu zenez geroztik.<\/p>\n
Argentinako Errepublikaren kontsula izan zen Donostian
\n(aurretik, Buenos Airetik bertatik izana zen) eta Gipuzkoako batzar
\nnagusietako prokuradorea Zumarragatik. Kargu horri esker, iparraldeko
\ntrenbidearen traza- tua finkatzeko proiektuaren inguruko eztabaidetan parte
\nhartu zuen. Bere jaioterriko interesen alde aritu zen Zumarragako prokuradore
\ngisa 1859ko, 1861eko, 1862ko eta 1863ko Batzarretan. Hainbat udal kargu bete
\nzituen Donostia liberalean; besteak beste, nabarmentzekoa da alkateordea izan
\nzela 1873an, hau da, Hirugarren Karlistaldiaren garaian, Gipuzkoako lurraldean. Kargu hartan ziharduela, ospitaleak prestatu zituen gerrako zaurituak
\nartatzeko. Etsaiekin negoziazioan hasteko ardura bere gain harturik, gerra-presoen lehen truke ofiziala antolatu zuen Antonio de Lizarraga jeneral
\nkarlistarekin. Zerbitzu horien esker onean, Emilio Castelar Errepublikako
\npresidentearen nahiz Moriones eta Loma jeneralen grazia-botoa jaso zuen.<\/p>\n
Bestalde, Ongintza Batzordeko kidea eta alkatea zenean,
\nhainbat gestio egin zituen Jose Matiak utzitako ondarea kobratzeko.<\/p>\n
Nicolas de Soraluce, gainera, historialari gipuzkoarrik
\naitortuenetakoa izan zen. Haren lanen artean, Los Fueros de Guip\u00fazcoa (1866)
\nbilduma eta Historia General de Guip\u00fazcoa (1870) dira nabarmentzekoak. Bere
\nlanen bidez, itunaren alde agertu zen, hura koroarekiko harremanak ezartzeko
\ntresna juridiko egokia zela iritzita. Historia lana idazteak Historiako Errege
\nAkademiako kide izateko merezidun egin zuen. Halaber, Gipuzkoako Monumentu
\nHistoriko eta Artistikoen Batzorde burua izan zen.<\/p>\n
Lehen lana 1864an plazaratu eta historiografia-lana hogei
\nurtez luzatu zuen. Soraluceren azterketaren xedea, nagusiki, Gipuzkoari lotu
\nbazitzaion ere, foruen auziari buruz egindako azterlana euskal probintzia
\nguztietara za- baldu daiteke. Lana ondu bitartean, euskal Foruek une
\nkorapilatsu eta mingotsei egin behar izan zieten aurre. Soralucek, ordea, ez
\nzuen azaldu eta aztertu xehetasun militarrik eta politikorik, garai hartako
\nbeste egile batzuek arlo haietan sakondu bazuten ere, eta Historiaren Zuzenbidea
\neta Historia sakon aztertzen jardun zuen. Lehen ikerlanetako batean Juan
\nSebastian Elkano aztertzeaz ere arduratu zen, itsasgizonaren familiak berak
\neskaturik. Genero biografikoan bereziki interesaturik, gipuzkoar ospetsuen
\nomenezko oroita- rriak jartzea sustatu zuen haietako bakoitzaren herrian.<\/p>\n
Historia General de Guip\u00fazcoa (1870) du lan nagusia, ondotik
\nlaburpen eta gehigarri baten bidez emendatua, den-dena hura hil ondotik
\nizenburu honekin plazaratua (1886): Ultimas l\u00edneas de Soraluce, o sea resumen y
\nap\u00e9ndice a la Historia general de Guip\u00fazcoa. Lan goren horrek bultzaturik,
\ngaraikideek Garibai, Isasti, Larramendi edo Iztueta egile hain ospetsuekin
\nparekatu zuten Soraluce. Historia General de Guip\u00fazcoa lanak Probintziako
\nhistorien gaineko balantze historiografiko baliosa eskaini zuen, azken bi mende
\nhaietako historien eskuizkribu askori buruzko datu interesgarriak emanda, eta
\nGipuzkoari buruz inprimatutako lanen inguruko iritzi kritikoa ekarrita. Obrak
\ngai sorta zabal-zabala jorratzen du, hala nola geografia, ekonomia, foruen
\nauzia eta topografia. Bigarren liburukiak, gainera, historia politikoa
\ndeskribatzen du Glorias de la Antig\u00fcedad direlakoetatik Isabel II.aren
\nerreginaldiaren bukaeraraino. Emaitza lan monumentala da, bai Soralucek
\nburututako lan handiari begira, bai eskura zegoen dokumentazio mugatu
\nhartatik abiatuta lortutako emaitzari begira. Horregatik lotu zen XV. mendetik
\nXVII.aren lehen laurdenera bitarteko gertakari militarrik nabarmenenak
\nkontatzera. Deigarria da, halaber, testua zeinen zehaztasun handiz garatzen
\nduen. Soralucek ardura handiz erreparatu zion datuen egiazkotasunari, testuan
\ndiren aipu ugari eta zehatzetan ageri bezala. Ai- puen artean, Humboldt,
\nZurita, Moret, Marichalar y Manrique, eta Novia de Salcedorenak dira
\nnabarmentzekoak, bai eta Historiako Errege Akademiako Hiztegia ere.<\/p>\n
Garai hartan Historia eraikitzeko moldearekin bat eginik,
\nSoraluceren iru- dikoz gizabanakoen nahiz taldeen jokabideen ondoriozko
\negintzek eta gertakariek baldintzatu eta zuzentzen dute \u2014funtsean\u2014 herrien
\nbizitza, eta gertaera zehatz haiek dakarkigute Historiari zentzua emateko
\naukera. Hori dela eta, Soralucek gertakariak eta arloak era monografikoan
\naztertu eta ekoizpen biografikoa nola-halako xehetasunez garatu zuen. Horren
\nadibide dira bai Juan Sebastian Elkanori buruz idatzitako lanak, bai La Real
\nCompa\u00f1\u00eda Guipuzcoana de Caracas (1876) eta La Real Sociedad Bascongada de los
\nAmigos del Pa\u00eds. Sus antecedentes y otros sucesos con ella relacionados <\/i>(1877)
\nliburuak, bai eta itsas balentriei buruzko azterlanak ere, hala nola
\nIntroducci\u00f3n, cap\u00edtulo I y otras descripciones acerca del origen y curso de las
\npescas y pesquer\u00edas de ballenas y de bacalaos, as\u00ed que sobre el
\ndescubrimiento de los bancos e isla de Terranova<\/i> (1878).<\/p>\n
Probintziako historia orokorrarekin batera, Soralucek
\nGipuzkoako Fo- ruak izan zituen aztergai. Foruak aztertzen eta hedatzen
\nahalegindu zen, fo- ruak sistema politiko absolutuetatik bizirik iraundako
\npribilegio hutsak zi- rela errefusatuta. Helburu hori gogoan, Apuntes para la
\nimpugnaci\u00f3n a la introducci\u00f3n del libro de Ferrer lana idatzi zuen bi
\nliburukitan, Gobernuak zerga arloko foru berezitasunen indargabetzea
\njustifikatzeko tesiak gezurta- tze aldera. Arlo horretako lanik
\ngarrantzitsuenak Fueros de Guip\u00fazcoa. T\u00edtulos adicionales y consideraciones.
\nReglamentos. Sumario hist\u00f3rico<\/i> du izen- buru, Madrilen 1866an inprimatua. Obra
\nhorren bidez, Foruak eskuragarri eta moldagarri egin nahi izan zituen, guztien
\neskura egon zitezen. Kontua zen Gipuzkoako foruei buruzko testu inprimatu
\nbakarrak 1696ko eta 1758ko edizio zaharrekoak zirela, biak ere ale kopuruetan
\nlaburrak eta eskuratzeko zailak. Obrak lau zati ditu. Lehenbizikoan Gipuzkoako
\nForuak jaso zituen zehatz-mehatz, eta bigarrena oso interesgarria da, ia mende
\nerdiko denboral- dia ardatz hartuta eta XVIII. mendearen bukaeran foruen
\ninguruan gertaturikoak azalduta. Hirugarren zatian, Soralucek foru-sistemaren
\nbalioaz eman zuen iritzia, Koroarekiko desadostasunak akordioaren bidez
\nmoldatzeko ja- rrera nabarmenduta. Laugarren zatian, azkenik, Gipuzkoako batzar
\neta diputazioen antolaera eta jarduna azaldu zituen.<\/p>\n
Soraluzek pentsamendu liberalarekin loturiko ikuspegia eman
\nzuen Foruez, Isabel II.aren erregimen konstituzionalarekin bateragarria. Hitz
\nbatez, gizon liberala zen, hau da, jabetza pribatua, industria eta merkataritza
\ngaratzearen aldekoa. Foruak eguneratu zituen, XVII. mendetik iluna zeritzon
\nhorizonte ekonomikoaren premietara egokitze aldera. Horrenbestez, haren
\niritziz, Foruak, besteak beste, bide egokia ziren Espainiako merkatuak eta
\nhitzarmenek antzinako koloniekiko eskaintzen zituzten aukeretara irekitzeko.
\nEus- kal Probintziek Koroarekiko fideltasuna sekulan traizionatu ez izana
\nnabarmendu zuen idazkietan.<\/p>\n
Azkar garatu zitzaion gaixotasun baten ondorioz, Donostian
\nzendu zen 1884ko urriaren 19an. Heriotzaren ondotik, erakunde eta jende askok
\nSoralucerekiko estimua eta begikotasuna agertu zituzten. Horrela, Historiako
\nErrege Akademiak, Gipuzkoako Foru Diputazioak. Donostiako Udalak, Zumarragako
\nUdalak, herri horretako apaizek, korporazio zibilek eta militarrek, eta kontsulen kidegoak, familiari doluminak adierazi zizkioten. Isabel II.ak, heriotzaren
\nberri izan bezain laster, telegrama bat igorri zion familiari atsekabea erakusteko. Gipuzkoako Diputazioak eta Donostiako Udalak beren
\nnahigabea aktan jasotzeko erabakia hartu zuten aho batez, Soraluceren
\nheriotzagatik. Halaber, Sustapen Batzordeak proposaturik eta Donostiako Udalak
\n1902an halaxe erabakirik, haren izena kale bati eman zitzaion Gipuzkoako
\nhistorialari nabar- mena omentzearren, betiere Udalak 1885eko apirilaren 13an
\nproposatu eta Udalak berak egun bereko bilkuran onartutakoarekin bat.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nicolas de Soraluce Zubizarreta Zumarragan jaio zen, aitaren eta amaren aldetik noblea zen familia batean. Zehazki, herri horretako Zabalakoa etxean sortu eta Jose Antonio Soraluce eta Catalina Zubizarreta senar-emazteen bederatzi seme-alaben arteko txikiena izan zen. Familia nobleari dagokion haurtzaroa izan zuen, ehizan eta arrantzan aritu baitzen, bai eta Euskal Herriko berezko zaletasunetan ere, hala nola […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[319],"class_list":["post-3243","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\n