{"id":3225,"date":"2023-02-10T09:00:29","date_gmt":"2023-02-10T08:00:29","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/jamar-domenech-joaquin-427-eu\/"},"modified":"2023-02-10T09:00:29","modified_gmt":"2023-02-10T08:00:29","slug":"jamar-domenech-joaquin-427-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/jamar-domenech-joaquin-427-eu\/","title":{"rendered":"JAMAR DOMENECH, Joaquin (Nagore, Nafarroa, 1837ko azaroaren 29a &#8211; Donostia, Gipuzkoa, 1887ko urtarrilaren 22a)."},"content":{"rendered":"<p>Nafarroako Nagore herrian jaio bazen ere (Artzibar),<br \/>\nibilbide ekonomiko, politiko eta literarioa nagusiki Gipuzkoan burutu zuen.<br \/>\nHamabi urte zituela Iru\u00f1eko apaizgaitegian sartu zen, baina batxilergo titulua<br \/>\neskuratu eta gero, ikasketak utzi eta negozioetan eta merkataritzan aritu zen.<\/p>\n<p>Vallarin Iru\u00f1eko burdin biltegitzailearen etxean hasi zen<br \/>\nlanean dendari. 1854an, Ciudad Realeko meatzaritza-konpainia batean hasteko<br \/>\naukera izan zuen. \u00abAldizkako sukarrek\u00bb eraginik, Iru\u00f1era itzuli eta, bertan bi<br \/>\nhilabete eman ondoren, Donostian kokatu zen, Faustino Etxeberria burdinen eta<br \/>\nzuren inportatzailearekin lan egiteko.<\/p>\n<p><span>1862ko<br \/>\nmartxoaren 3an, Paulina Leclerqekin ezkondu zen. Neska Donostiako eliteko<br \/>\nfamilia ezagun bateko alaba zen, Faustino Etxeberriaren enpresan gero eta<br \/>\nmaila handiagoko postuetan aritu zen kudeaketa ekonomikoaren arloan eta,<br \/>\nhirurogeigarreneko urteetarako, bere lehen idazkiak argitaratzen hasi zen.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p>Idazle emankorra izan zen ekonomia eta politika arloko<br \/>\ngaietan. Ekonomian, truke askearen aldekotzat jotzen da eta, F. Bastiat, J.<br \/>\nB. Say, Stuart Mill, E. L. V. de Laveleye, P. Leroy-Beaulieu, F. Le Play eta<br \/>\nbeste batzuen eragina jaso zuen. 1869an, Egiptoko kediveak Suezko Kanalaren<br \/>\ninauguraziora gonbidatu zuen. Bisitaren ondotik, txosten bat idatzi zuen<br \/>\nSustapen Ministeriorako kanalaren eraikuntzaren eta haren etekin ekonomikoen<br \/>\ninguruan. Urte hartan berean, Hondarribiko Batzar Nagusietan parte hartu zuen,<br \/>\nBillabonako barrutian hautatu baitzuten prokuradore, eta gogoz parte hartu<br \/>\nzuen ekonomiarekin eta administrazioarekin loturiko gaietan.<\/p>\n<p>Era berean, Gipuzkoako errepublikanismoaren sortzaileetako<br \/>\nbat izan zen, Gipuzkoako Alderdi Liberala sortu baitzuen 1868ko Iraileko<br \/>\nIraultza gertatu eta gutxira. Foru indargabetu berrien ondoriozko giro<br \/>\nforuzalearen eraginez, errepublikarrek foruzale izatea aukeratu zuten, liberal<br \/>\nmoderatuekin eta karlistekin lehian, karlistak Foruaren defendatzaile<br \/>\nbakartzat ez jotzeko. Abagune hartan ulertu beharra dago Jamarren lehen lan<br \/>\npolitikoa: Lo que es el fuero y lo que se deriva del fuero (1869). Argitalpenaren<br \/>\nbidez,<\/p>\n<p>\u00abForua bulgarizatzen\u00bb saiatu zen, hau da, herriak Forua zer<br \/>\nzen ulertu zezala. Jamarren iritziz, Forua lege konstituzional baliogarria<br \/>\nzen eta, Iraultza Loriotsuaren ondotik zabaldutako prozesu konstituzional<br \/>\nharen baitan adibide gisa balio zezakeen Gaztelarako, horrela Espainiak zituen<br \/>\narazo askori irtenbidea emateko. Jamarrek foruez defenditutako ideiak oihartzun zabala izan zuen errepublikano gipuzkoarren artean. Izan ere, La Voz de<br \/>\nGuip\u00fazcoa egunkari errepublikanoak lana berrargitaratu zuen, Jamar zendu eta<br \/>\ngero.<\/p>\n<p>1871n, Etxeberriaren enpresa utzi eta, bere kasa, hainbat<br \/>\nnegoziori ekin zien, Donostian bertan upel-lantegi bat sortuta eta, beste bat,<br \/>\nMorcenx herrian (Frantzia). Ez zuen, ordea, zorte handirik izan<br \/>\nenpresa hartan, kon- painiak 1879an porrot egin zuelako. Gero, 1880an, Sociedad<br \/>\nde Fomento del Puerto de Pasajes sozietateko idazkari izendatu zuten, Brunet<br \/>\neta Etxeberria etxeak nagusiak zirela. Ekimenak, ordea, ez zuen aurrera egin,<br \/>\nbaina, zenbait urte geroago, bere arduraldi saiatuari esker, Sociedad General<br \/>\ndel Puerto de Pasajes sozietate berriko zuzendari izendatu zuten.<\/p>\n<p>1870etik 1882ra, politikatik baztertua ibili zen, naiz eta<br \/>\nBizkaian Gortee- tarako diputatu izatea proposatu zioten, baina lehen aldiz<br \/>\ngonbidapenari uko egin zion. Handik denbora batera, 1886an, diputatu hautatu<br \/>\nzuten liberal monarkikoen eta errepublikanoen arteko koalizio batean, baina<br \/>\nberak baimena eman gabe eta, hara, Cauteretseko bainuetxe batean bere minak<br \/>\nsendatzen ari zela (Frantzia) jakin zuen diputatu atera zela.<\/p>\n<p>Laurogeigarreneko hamarkadaren hasieran, Liga Cantabrica edo<br \/>\nBizkaiko eta Gipuzkoako merkatarien batasunaren bultzatzaile nagusietako bat<br \/>\nizan zen (gehienak bizkaitarrak eta gipuzkoarrak ziren, baina tartean ere bazen<br \/>\nSantanderko merkataririk), trenbide-konpainiek tarifa bereizgarriak era arbitrarioan aplikatzearen ondorioz merkatariek pairatzen zituzten kalteak ikusirik, dena Madril-Caceres-Lisboa linearen onerako. Egoera zuzentzeko eskatu zion<br \/>\nMerkatarien Ligak Estatuari, eta Jamar eztabaidan aritu zen Felix Bona- rekin,<br \/>\nBonak ekimen hura protekzionista eta sozialista zela esateagatik.<\/p>\n<p>Diputazioak ordezkari izendatu zuen 1886an Kontzertu<br \/>\nEkonomikoa Gobernuarekin negoziatzera joan zedin. Jamarren osasunak, ordea,<br \/>\nokerrera egin eta berriz gaixotu zen. 1887ko urtarrilaren 21ean Donostiara<br \/>\nitzuli eta biharamunean hil zen.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nafarroako Nagore herrian jaio bazen ere (Artzibar), ibilbide ekonomiko, politiko eta literarioa nagusiki Gipuzkoan burutu zuen. Hamabi urte zituela Iru\u00f1eko apaizgaitegian sartu zen, baina batxilergo titulua eskuratu eta gero, ikasketak utzi eta negozioetan eta merkataritzan aritu zen. Vallarin Iru\u00f1eko burdin biltegitzailearen etxean hasi zen lanean dendari. 1854an, Ciudad Realeko meatzaritza-konpainia batean hasteko aukera izan zuen. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[319],"class_list":["post-3225","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>JAMAR DOMENECH, Joaquin (Nagore, Nafarroa, 1837ko azaroaren 29a - Donostia, Gipuzkoa, 1887ko urtarrilaren 22a). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/jamar-domenech-joaquin-427-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"JAMAR DOMENECH, Joaquin (Nagore, Nafarroa, 1837ko azaroaren 29a - Donostia, Gipuzkoa, 1887ko urtarrilaren 22a). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Nafarroako Nagore herrian jaio bazen ere (Artzibar), ibilbide ekonomiko, politiko eta literarioa nagusiki Gipuzkoan burutu zuen. Hamabi urte zituela Iru\u00f1eko apaizgaitegian sartu zen, baina batxilergo titulua eskuratu eta gero, ikasketak utzi eta negozioetan eta merkataritzan aritu zen. Vallarin Iru\u00f1eko burdin biltegitzailearen etxean hasi zen lanean dendari. 1854an, Ciudad Realeko meatzaritza-konpainia batean hasteko aukera izan zuen. [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/jamar-domenech-joaquin-427-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/jamar-domenech-joaquin-427-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/jamar-domenech-joaquin-427-eu\\\/\",\"name\":\"JAMAR DOMENECH, Joaquin (Nagore, Nafarroa, 1837ko azaroaren 29a - Donostia, Gipuzkoa, 1887ko urtarrilaren 22a). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-02-10T08:00:29+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/jamar-domenech-joaquin-427-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/jamar-domenech-joaquin-427-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/jamar-domenech-joaquin-427-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"JAMAR DOMENECH, Joaquin (Nagore, Nafarroa, 1837ko azaroaren 29a &#8211; Donostia, Gipuzkoa, 1887ko urtarrilaren 22a).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"JAMAR DOMENECH, Joaquin (Nagore, Nafarroa, 1837ko azaroaren 29a - Donostia, Gipuzkoa, 1887ko urtarrilaren 22a). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/jamar-domenech-joaquin-427-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"JAMAR DOMENECH, Joaquin (Nagore, Nafarroa, 1837ko azaroaren 29a - Donostia, Gipuzkoa, 1887ko urtarrilaren 22a). - Iura Vasconiae","og_description":"Nafarroako Nagore herrian jaio bazen ere (Artzibar), ibilbide ekonomiko, politiko eta literarioa nagusiki Gipuzkoan burutu zuen. Hamabi urte zituela Iru\u00f1eko apaizgaitegian sartu zen, baina batxilergo titulua eskuratu eta gero, ikasketak utzi eta negozioetan eta merkataritzan aritu zen. Vallarin Iru\u00f1eko burdin biltegitzailearen etxean hasi zen lanean dendari. 1854an, Ciudad Realeko meatzaritza-konpainia batean hasteko aukera izan zuen. [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/jamar-domenech-joaquin-427-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/jamar-domenech-joaquin-427-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/jamar-domenech-joaquin-427-eu\/","name":"JAMAR DOMENECH, Joaquin (Nagore, Nafarroa, 1837ko azaroaren 29a - Donostia, Gipuzkoa, 1887ko urtarrilaren 22a). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2023-02-10T08:00:29+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/jamar-domenech-joaquin-427-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/jamar-domenech-joaquin-427-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/jamar-domenech-joaquin-427-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"JAMAR DOMENECH, Joaquin (Nagore, Nafarroa, 1837ko azaroaren 29a &#8211; Donostia, Gipuzkoa, 1887ko urtarrilaren 22a)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3225","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3225\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3225"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=3225"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}