{"id":3075,"date":"2020-04-23T15:58:46","date_gmt":"2020-04-23T13:58:46","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/sarrera-351-eu\/"},"modified":"2020-04-23T15:58:46","modified_gmt":"2020-04-23T13:58:46","slug":"sarrera-351-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-351-eu\/","title":{"rendered":"SARRERA"},"content":{"rendered":"<p><span><span>xvi.<\/span><\/span><span>\u202fmendearen lehen<br \/>\nerdialdean, ondo kudeatutako Frantziako Erresuma aberatsa errespetu handia<br \/>\nsortzen zuen boterea izan zen, Germaniako Erromatar Inperio Santuaren eta<br \/>\nEspainiako monarkiaren artean kokatua, baina, Frantzisko I.aren erreinalditik<br \/>\naurrera, erreforma protestanteak eragin handia izan zuen erresuman,<br \/>\nkalbinismoak batez ere. Indar handiz hedatu zen Frantzian, Nafarroa Behereko<br \/>\nErresuman ere.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Mendearen bigarren erdialdean,<br \/>\nFrantziako monarkak ahulak izan ziren. Erlijio-gerrek erresuma odolustu zuten.<br \/>\nHiganotek, Colignyko almirantea buru zutela, Guiseko dukeak gidatutako Ligan<br \/>\nbildutako katolikoen aurka egin zuten. Gerra zibil horretan, Wassyko (1562) eta<br \/>\nSan Bartolomeko (1572) sarraskiak gertatu ziren. Hiru Henrikeen arteko gerraren<br \/>\nondorioz, Henrike\u202fIII.a Nafarroakoak, artean protestantea zenak, lortu zuen<br \/>\ntronua (1589), eta Henrike\u202fIV.a Frantziakoa bihurtu zen. Katolizismora bihurtu<br \/>\nzen 1593an, eta tolerantzia erlijiosoko haren politikak \u2014Nanteseko ediktuan<br \/>\ngauzatu zuen\u2014 bake eta ekonomia-oparotasuneko aldi berri bat ekarri zion<br \/>\nFrantziari. 1610ean erail zuten, eta bere seme Luis\u202fXIII.ak (1610-1643)<br \/>\neskuratu zituen Frantziako eta Nafarroako tronuak. Haren erregealdiko gertaera<br \/>\nnabarmenena Hogeita Hamar Urteko Gerra izan zen (1618-1648), Westfaliako<br \/>\nBakearen bidez amaitu zena.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Luis\u202fXIV.a Frantziakoaren eta<br \/>\nNafarroakoaren erreinaldia (1643-1715) absolutismoaren goren adierazlea izan<br \/>\nzen. Erreinaldiaren lehen etapan, honako arazoak izan zituen: krisi ekonomiko<br \/>\nlarri bat, parlamentuaren desafioak, -herri-matxinadak eta Espainiaren aurkako<br \/>\nbeste gerra bat. Gerra hori, Pirinioetako Bakearen bitartez (1659) amaitu zen,<br \/>\neta hortik aurrera, Frantziaren boterea sendotu zen Europaren zati handi baten<br \/>\ngainean. Espainiako Ondorengotza Gerraren ondorioz (1701-1713), Frantziako<br \/>\nizangai Filipe\u202fV.ak garaitu zuenez, Frantziako Erresumaren boterea are gehiago<br \/>\nsendotu zen.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Frantziako 1788ko ekonomia-, politika-<br \/>\neta gizarte-krisiak 1789ko Iraultza eragin zuen. Iraultza horren ondorioz,<br \/>\nAntzinako Erregimena eta Frantziako eta Nafarroako erresumak amaitu ziren, eta<br \/>\nErrepublika aldarrikatu zen.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Antzinako Erregimeneko Frantzia boteretsua kultura-arlo<br \/>\nguztietan nabarmendu zen; historiografian ere bai, noski. Aipatzekoak dira monarkiarekin<br \/>\nlotutako historialariak; batez ere, erregeek Frantziako Erresumaren historia,<br \/>\nidazteko izendatu zituztenak. Batzuetan, Nafarroaren historia ere idatzi zuten,<br \/>\nbai eta erresuma horren konkistaren zilegitasunik eza aldarrikatu ere.<br \/>\nDirudienez, Frantziako kronikagintza ofiziala <span>xv.<\/span>\u202fmendearen<br \/>\nbigarren erdialdean hasi zen. Hortik aurrera, zenbait errege-historialari izan<br \/>\nziren Frantzian, eta, horietatik, honako hauek nabarmendu ziren Nafarroako<br \/>\nhistoriari dagokionez: Gabriel Chappuys \u2014erregearen historialaria zen 1596an\u2014<br \/>\neta Jean-Daniel Schoepfil \u2014Frantziako historialaria zen 1740an\u2014. Horrez gain,<br \/>\nPierre Olhagarayk ere idatzi zuen gai horri buruz. Baliteke Nafarroa Beherekoa<br \/>\nizatea, eta erregearen historialari izendatu zuten 1605ean.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>xvi.\u202fmendearen lehen erdialdean, ondo kudeatutako Frantziako Erresuma aberatsa errespetu handia sortzen zuen boterea izan zen, Germaniako Erromatar Inperio Santuaren eta Espainiako monarkiaren artean kokatua, baina, Frantzisko I.aren erreinalditik aurrera, erreforma protestanteak eragin handia izan zuen erresuman, kalbinismoak batez ere. Indar handiz hedatu zen Frantzian, Nafarroa Behereko Erresuman ere. Mendearen bigarren erdialdean, Frantziako monarkak ahulak izan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[305],"class_list":["post-3075","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>SARRERA - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-351-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"SARRERA - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"xvi.\u202fmendearen lehen erdialdean, ondo kudeatutako Frantziako Erresuma aberatsa errespetu handia sortzen zuen boterea izan zen, Germaniako Erromatar Inperio Santuaren eta Espainiako monarkiaren artean kokatua, baina, Frantzisko I.aren erreinalditik aurrera, erreforma protestanteak eragin handia izan zuen erresuman, kalbinismoak batez ere. Indar handiz hedatu zen Frantzian, Nafarroa Behereko Erresuman ere. Mendearen bigarren erdialdean, Frantziako monarkak ahulak izan [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-351-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/sarrera-351-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/sarrera-351-eu\\\/\",\"name\":\"SARRERA - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2020-04-23T13:58:46+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/sarrera-351-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/sarrera-351-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/sarrera-351-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"SARRERA\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"SARRERA - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-351-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"SARRERA - Iura Vasconiae","og_description":"xvi.\u202fmendearen lehen erdialdean, ondo kudeatutako Frantziako Erresuma aberatsa errespetu handia sortzen zuen boterea izan zen, Germaniako Erromatar Inperio Santuaren eta Espainiako monarkiaren artean kokatua, baina, Frantzisko I.aren erreinalditik aurrera, erreforma protestanteak eragin handia izan zuen erresuman, kalbinismoak batez ere. Indar handiz hedatu zen Frantzian, Nafarroa Behereko Erresuman ere. Mendearen bigarren erdialdean, Frantziako monarkak ahulak izan [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-351-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"2 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-351-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-351-eu\/","name":"SARRERA - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2020-04-23T13:58:46+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-351-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-351-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-351-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"SARRERA"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3075","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3075\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3075"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=3075"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}