{"id":3047,"date":"2020-04-23T15:12:04","date_gmt":"2020-04-23T13:12:04","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/risco-manuel-337-eu\/"},"modified":"2020-04-23T15:12:04","modified_gmt":"2020-04-23T13:12:04","slug":"risco-manuel-337-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/risco-manuel-337-eu\/","title":{"rendered":"RISCO, Manuel (Juan Manuel Mart\u00ednez Ugarteren izen erlijiosoa) (Haro, Errioxa, 1735 &#8211; San Felipe el Real monasterioa, Madrid, 1801)."},"content":{"rendered":"<p><span>Juan Manuel Mart\u00ednez Ugarte Haron jaio zen 1735ean. Agustindarren<br \/>\nabitua 1752an hartu zuen, bere abizenen ordez Risco izengoitia hartuta,<br \/>\ngaztaroa iragan zuen Avilako komentuaren omenez. Teologia ikasi zuen Salamancan,<br \/>\neta diziplina horretako katedraduna izan zen Valladoliden, 1765tik 1767ra<br \/>\nbitartean. Azken urte horretan Madrilgo Maria Aragoikoa Ikastetxera igaro zen,<br \/>\neta erregentea izatera iritsi zen han. <i>Espa\u00f1a Sagrada<\/i> lanaren hamahiru<br \/>\nliburukiren ardura izan zuen, eta horrez gain, beste hainbat monografia egin<br \/>\nzituen, aita Fl\u00f3rezen aldezpena eginez eta Gaztela eta Leongo erresumen<br \/>\nhistoriaren ingurukoak. 1801ean hil zen.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Sarrera<br \/>\nhonetan Riscoren lanetako bat azalduko dugu: Espainia Sakratuaren 32.<br \/>\nliburukia, Madrilen argitaratu zena 1779an eta izenburu zuena <i>La Vasconia.<br \/>\nTratado preliminar a las santas iglesias de Calahorra, y de Pamplona: en que se<br \/>\nestablecen todas las antig\u00fcedades civiles concernientes a la regi\u00f3n de los<br \/>\nVascones desde los tiempos primitivos hasta los Reyes primeros de Navarra<\/i>.<br \/>\nLehen aipatutako <i>Espa\u00f1a Sagrada. Teatro Geogr\u00e1fico-Hist\u00f3rico de la Iglesia<br \/>\nde Espa\u00f1a<\/i> bildumak historia eklesiastiko espainolaren monografia sail bat<br \/>\neskaini zuen, tomo bakoitza zona espezifiko bati eskaintzen ziola. Proiektu<br \/>\nhistoriografiko hori Enrique Fl\u00f3rez historialari agustindarrak diseinatu zuen,<br \/>\nbeste herrialde batzuetan egindako bilduma monumentalen antzera, eta<br \/>\nhistoriografia espainiarraren klasiko bat da, dokumentu eta informazio sail oso<br \/>\nzabala bildu zuena. Fl\u00f3rezek berak prestatu eta argitaratu zituen lehenbiziko<br \/>\n27 liburukiak 1747 eta 1773 bitartean, errege-etxearen laguntzaz. 1773tik<br \/>\naurrera, Fl\u00f3rezen lanari Manuel Riscok eman zion jarraipena. 1774an eta 1775ean<br \/>\nFl\u00f3rezek prestatutako XXVIII. eta XXXIX. tomoak argitaratu zituen, eta bere<br \/>\ngain hartu zuen XLII. tomora iritsi arteko guztien ardura. Ondotik, beste<br \/>\nhainbat egilek jarraitu zuten lanarekin hurrengo hamarkadetan.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Riscoren<br \/>\nlanean intentzio politiko argia antzematen da Nafarroaren iragana<br \/>\nberreraikitzen duenean, bat egiten baitu 1776-1777 bitarteko kinten inguruko<br \/>\nauzian Nafarroako Diputazioarekin izan zuen eztabaidan Campomanesek adierazi<br \/>\nzituen zenbait ideiarekin. Riscok eginahalak egin zituen Moretek defendatu<br \/>\nzituen argudio historiografikoen oinarriak ukatzeko. Izan ere, hemen aipatzen<br \/>\nari garen biografia horretan berean esaten denez, \u00abel Gobierno Espa\u00f1ol aprob\u00f3 y<br \/>\nagradeci\u00f3 mucho este trabajo particular del Maestro Risco\u00bb. Ez da ahaztu behar,<br \/>\nhorrekin lotuta, Campomanesek Historiaren Errege Akademian eta bestelako<br \/>\nbotere-guneetan izan zuen pisua.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Obra<br \/>\nhandiaren hitzaurrean berean, haren edukien zati bat laburbildu zuen Riscok.<br \/>\nHaren iritziz, Nafarroako Erresumaren jatorria zen \u00abobjeto de los m\u00e1s enredosos<br \/>\ny obscuros que pueden ofrecerse en la Historia\u00bb, horretaz idatzi zuten egile<br \/>\nnafarrek eta aragoitarrek oso maite zutelako \u00aba su respectiva naci\u00f3n\u00bb, eta<br \/>\nhorren ondorioz, \u00ablos navarros y aragoneses modernos, como tan apasionados a<br \/>\nlas glorias de este Reyno\u00bb, jatorriari ematen zioten \u00abuna antig\u00fcedad no menos<br \/>\nremota que la adjudicada por todos los Historiadores a la dignidad Real<br \/>\ninstitu\u00edda en Asturias\u00bb.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Riscok<br \/>\nukatu zituen \u00abuna Cantabria invicta, o jam\u00e1s vencida\u00bb izan zela aldezten zuten<br \/>\ntesiak, eta baieztatu zuen ez zegoela \u00aben la Costa septentrional parte tan<br \/>\nretirada, o de tan firme resistencia, que no se rindiese al constante valor de<br \/>\nlos Romanos\u00bb. Gainera, adierazi zuenez, Kantabriatik muga frantsesera bitarteko<br \/>\nlurraldeak \u00abestubieron sujetas al Imperio mucho antes de la guerra Cant\u00e1brica\u00bb.<br \/>\nPuntu horretan Riscok, haren maisu Enrique Fl\u00f3rezek 1768an argitaratu zuen <i>La<br \/>\nCantabria<\/i> lanean erabili zuen arrazoibidearen ildo beretik, Euskal Herriko<br \/>\negileen jarrera kantabrista kritikatu zuen, batez ere egile greziar eta<br \/>\nerromatarrek emandako informazioak erabiliz. <i>La Vasconia<\/i> argitaratu zen<br \/>\nurte berean, Jos\u00e9 Hip\u00f3lito Ozaeta Gallaiztegiren <i>La Cantabria vindicada y<br \/>\ndemostrada, seg\u00fan la extensi\u00f3n que tuvo en diferentes tiempos<\/i> izenburuko<br \/>\nlana argitaratu zen Madrilen, eta lan hura arbuiatzeko Riscok jadanik bere egin<br \/>\nzituen Fl\u00f3rezen argudioak.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Betiere<br \/>\n<i>La Vasconia <\/i>lanarekin jarraituz, hitzaurreko paragrafo batean argi utzi<br \/>\nzuen Riscok kontzientea zela bere ekarpenaren mami politikoaz. Hona hemen<br \/>\nparagrafo horretan zioena: \u00abY aunque las sentencias, que sigo, son com\u00fanmente<br \/>\ngloriosas y favorables a Espa\u00f1a, de donde podr\u00eda sobrevenir alguno en sospecha<br \/>\nde mi sinceridad; pero tengo la satisfacci\u00f3n de que los testimonios y razones<br \/>\nque propongo mostrar\u00e1n con la mayor claridad, que el adherirme a ellas m\u00e1s ha<br \/>\nsido efecto de inclinaci\u00f3n a la verdad, que de amor ciego a la Naci\u00f3n\u00bb.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Riscoren<br \/>\nlanaren edukiak bi ardatz nagusitan laburbildu daitezke. Lehenik eta behin,<br \/>\nhistorialari nafarrek sostengatzen zituzten tubalismoa eta kantabrismoa ukatzen<br \/>\nzituen, gotizismoaren esanahi positiboa aintzat ez hartzeko baliatzen zirelako.<br \/>\nBigarrenik, bisigodoek eta Asturias eta Leongo koroek Baskonia menperatu zutela<br \/>\neta Nafarroako erresuma ere Asturias eta Leongo errege-erreginen mende egon<br \/>\nzela aldarrikatzen zuen.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Haren<br \/>\nlanaren lehenbiziko atalak \u00abGentes que habitaron la Vasconia antes de la venida<br \/>\nde los Cartagineses, y Romanos\u00bb izenburua zuen, eta hor Riscok kritikatu zituen<br \/>\nEspainia lehenengoz populatu zutenak Nafarroan ezarri zirela zioten tesi<br \/>\ntubalistak, argi adieraziz Garibai, Henao eta Moneten jarrerak erratuak zirela.<br \/>\nLanak jasotzen dituen gainerako ideia nagusiak azken herenean biltzen dira.<br \/>\nHaien arabera, bisigodoek Baskonia menperatu zutela gauza argia zen Erriberri<br \/>\nsortu zuen Suintila erregearen agintalditik, jadanik zenbait matxinada ezagutu<br \/>\nzituen Rezesvintoren erregealdira arte. Wambak menperatu zituen behin betiko,<br \/>\neta ez zen gehiago euskaldunen matxinadarik izan arabiarrak etorri arte. Beraz,<br \/>\nRiscok kontra egin zion Moreten baieztapenari, haren arabera baskoiak, Wambaren<br \/>\nespedizioaren ondoren, ez baitziren geratu \u00aberabat errenditurik\u00bb. Riscoren<br \/>\niritziz, 711. urtearen azken aurreko garaian, Baskonia Kantabriako dukeek<br \/>\ngobernatu zuten, <span>\u00ab<\/span>Errege Godoen<br \/>\nleinutik hautatuak\u00bb. Riscoren ustez, okerra zen egile askoren iritzia: \u00abmuchos<br \/>\nde los Escritores modernos que han tratado largamente del origen del Reyno de<br \/>\nNavarra, empe\u00f1\u00e1ndose en defender, que la dignidad Real se estableci\u00f3 en la<br \/>\nVasconia luego que se perdi\u00f3 Espa\u00f1a, y que los Navarros nunca estuvieron<br \/>\nsujetos a los Reyes de Asturias\u00bb.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Moretek lehenengo errege nafarren gainean zituen tesiak kimerikoak eta<br \/>\nfabulazkoak ziren Riscoren iritziz, eta baieztatu egin zuen 711. eta 778.<br \/>\nurteen bitartean Baskonia Asturiasko Erregeen mende egon zela, eta 778tik 824ra<br \/>\nbitartean Iru\u00f1ea frankoen esku egon zela, Nafarroako hegoaldea arabiarren esku<br \/>\neta iparraldea baskoien eskuetan. 824. urtetik aurrera, Alfontso\u202fII.a<br \/>\nAsturiaskoaren erregealdira arte, Baskonia errege asturiarren mende egon zen.<br \/>\nNafarroako erresuma <span class=\"iv-smallcaps\">ix.<\/span>\u202fmendean<br \/>\noso aurrera sortu zen, Eneko Aritzarekin, baina hark ez zuen lortu nafarrak<br \/>\ngobernatzea \u00abcon pac\u00edfica posesi\u00f3n como Rey, o Soberano independiente de los<br \/>\nReyes de Asturias\u00bb. 850. urtetik 870. urtera bitartean nafarrak alferrik saiatu<br \/>\nizan ziren, behin baino gehiagotan, leondarren uztarritik askatzen. Gartzea<br \/>\nEnekoez erregea izan zen lehena \u00abque obtubo la dignidad de Rey absoluto de los<br \/>\nNavarros\u00bb; Riscoren ustez, \u00ablos Reyes de Navarra vienen de la sangre real de<br \/>\nlos Godos de Espa\u00f1a\u00bb, errege asturiarrek Nafarroa denbora luzez menperatu zutelako<br \/>\neta ahaidetasun loturak zeudelako Gartzea Enekoez eta Asturias eta Leongo<br \/>\nerregeen artean, Kantabriako dukearen bitartez.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Handik<br \/>\nurte batzuetara, Riscok izan zituen asmo berberak atxikiz, Joaqu\u00edn Traggia<br \/>\nUribarrik artikulu bat idatzi zuen Nafarroari buruz Historiaren Errege<br \/>\nAkademiak 1802an argitaratu zuen <i>Diccionario geogr\u00e1fico-hist\u00f3rico de Espa\u00f1a<\/i><br \/>\nlanean, penintsulako lau euskal lurraldeei eskainitako bi liburukietan.<br \/>\nProiektu hura Campomanesek asmatu eta bultzatu zuen hamarkada batzuk lehenago,<br \/>\nbaina Traggiaren diskurtsoa nabarmen aldentzen zen Campomanesengandik, bai<br \/>\nedukiari zegokionez, bai aztertzen zuen aldi kronologikoari zegokionez ere.<br \/>\nHala ere, esan beharra dago, Traggiaren ekarpena Nafarroari buruz<br \/>\nhistorialarien arreta eman bazuen ere, Riscok Nafarroako erresumaren jatorriari<br \/>\neman zion tratamendua itzalita geratu zela.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Juan Manuel Mart\u00ednez Ugarte Haron jaio zen 1735ean. Agustindarren abitua 1752an hartu zuen, bere abizenen ordez Risco izengoitia hartuta, gaztaroa iragan zuen Avilako komentuaren omenez. Teologia ikasi zuen Salamancan, eta diziplina horretako katedraduna izan zen Valladoliden, 1765tik 1767ra bitartean. Azken urte horretan Madrilgo Maria Aragoikoa Ikastetxera igaro zen, eta erregentea izatera iritsi zen han. Espa\u00f1a [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[299],"class_list":["post-3047","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>RISCO, Manuel (Juan Manuel Mart\u00ednez Ugarteren izen erlijiosoa) (Haro, Errioxa, 1735 - San Felipe el Real monasterioa, Madrid, 1801). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/risco-manuel-337-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"RISCO, Manuel (Juan Manuel Mart\u00ednez Ugarteren izen erlijiosoa) (Haro, Errioxa, 1735 - San Felipe el Real monasterioa, Madrid, 1801). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Juan Manuel Mart\u00ednez Ugarte Haron jaio zen 1735ean. Agustindarren abitua 1752an hartu zuen, bere abizenen ordez Risco izengoitia hartuta, gaztaroa iragan zuen Avilako komentuaren omenez. Teologia ikasi zuen Salamancan, eta diziplina horretako katedraduna izan zen Valladoliden, 1765tik 1767ra bitartean. Azken urte horretan Madrilgo Maria Aragoikoa Ikastetxera igaro zen, eta erregentea izatera iritsi zen han. Espa\u00f1a [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/risco-manuel-337-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"6 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/risco-manuel-337-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/risco-manuel-337-eu\\\/\",\"name\":\"RISCO, Manuel (Juan Manuel Mart\u00ednez Ugarteren izen erlijiosoa) (Haro, Errioxa, 1735 - San Felipe el Real monasterioa, Madrid, 1801). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2020-04-23T13:12:04+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/risco-manuel-337-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/risco-manuel-337-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/risco-manuel-337-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"RISCO, Manuel (Juan Manuel Mart\u00ednez Ugarteren izen erlijiosoa) (Haro, Errioxa, 1735 &#8211; San Felipe el Real monasterioa, Madrid, 1801).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"RISCO, Manuel (Juan Manuel Mart\u00ednez Ugarteren izen erlijiosoa) (Haro, Errioxa, 1735 - San Felipe el Real monasterioa, Madrid, 1801). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/risco-manuel-337-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"RISCO, Manuel (Juan Manuel Mart\u00ednez Ugarteren izen erlijiosoa) (Haro, Errioxa, 1735 - San Felipe el Real monasterioa, Madrid, 1801). - Iura Vasconiae","og_description":"Juan Manuel Mart\u00ednez Ugarte Haron jaio zen 1735ean. Agustindarren abitua 1752an hartu zuen, bere abizenen ordez Risco izengoitia hartuta, gaztaroa iragan zuen Avilako komentuaren omenez. Teologia ikasi zuen Salamancan, eta diziplina horretako katedraduna izan zen Valladoliden, 1765tik 1767ra bitartean. Azken urte horretan Madrilgo Maria Aragoikoa Ikastetxera igaro zen, eta erregentea izatera iritsi zen han. Espa\u00f1a [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/risco-manuel-337-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"6 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/risco-manuel-337-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/risco-manuel-337-eu\/","name":"RISCO, Manuel (Juan Manuel Mart\u00ednez Ugarteren izen erlijiosoa) (Haro, Errioxa, 1735 - San Felipe el Real monasterioa, Madrid, 1801). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2020-04-23T13:12:04+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/risco-manuel-337-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/risco-manuel-337-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/risco-manuel-337-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"RISCO, Manuel (Juan Manuel Mart\u00ednez Ugarteren izen erlijiosoa) (Haro, Errioxa, 1735 &#8211; San Felipe el Real monasterioa, Madrid, 1801)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3047","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3047\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3047"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=3047"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}