{"id":3037,"date":"2020-04-23T14:53:59","date_gmt":"2020-04-23T12:53:59","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/salazar-y-castro-luis-de-332-eu\/"},"modified":"2020-04-23T14:53:59","modified_gmt":"2020-04-23T12:53:59","slug":"salazar-y-castro-luis-de-332-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/salazar-y-castro-luis-de-332-eu\/","title":{"rendered":"SALAZAR Y CASTRO, Luis de(Valladolid, 1658 – Madrid, 1734)."},"content":{"rendered":"

Luis
\nSalazar Castro Valladoliden sortu zen 1658an, gurasoak Sebasti\u00e1n Salazar,
\nbatxilerra eta hiri hartako Errege Kantzelaritzako harreragilea, Burgosko Pancorbo
\nhiriko kapare familia batekoa, eta Luisa Castro, Lugoko Castro de Reykoa,
\nzituela.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Luis
\nSalazar oraindik umea zela hil ziren guraso biak, eta bera aldi labur batez
\namaren aldeko aiton-amonen zaintzapean geratu zen, Pancorbon. Ondoren Baenara
\njoan zen, Luqueko kondearen zerbitzura paje gisa. Kordobako hiri hartan
\nhumanitateak eta latina ikasi zituen Guadalupeko Andre Mariaren komentuan.
\nOrduan sortu zitzaion antzinako paperak irakurtzeko eta ordenatzeko zaletasuna.
\nZaletasun hori ikusita Luqueko kondeak bere idazkari partikular izendatu zuen,
\neta azkenean horrek markatuko zuen haren bizitza pertsonala eta profesionala.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Inkisizioko
\nfamiliar baten alabarekin ezkondu zen, Magdalena Rold\u00e1n Padillarekin, baina
\nezkontzatik sei hilabetera emaztea hil zen. Luis Salazar, alargunduta,
\nMadrilera joan zen. Han argitaratu zituen bere lehenbiziko lanak, eta
\nPastranako gotorlekuko alkaide izendatu zuten. Gotorlekuaren jabeak urteko 400
\ndukateko lansaria agindu zion kargua betetzeagatik, bere etxean eman zion ostatu,
\neta gainera haren eskuetan jarri zuen familiaren artxiboa, guztia txukundu eta
\nordenatu zezan.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Hogeita hamar urte bete aurretik Luis Salazarrek aski finkatua zuen
\ndokumentazio eta artxiboen zaletasuna eta bere ikerketak historiaren arlora
\nbideratu zituen, batez ere genealogiara, urte haietan Juan Lucas Cort\u00e9s,
\nNicol\u00e1s Antonio eta Mondejarko markesarekin izan zuen harremanaren eraginez.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Zaletasun horiek eta paperen erabileran erakusten zuen trebetasunak
\nhainbat izendapen ekarri zizkioten hurrengo urteetan: Gaztelako kronista
\nnagusia 1685ean; Calatravako Ordenaren abitua 1686an; Karlos\u202fII.aren Ganberako
\nlaguntzailea 1690ean, horrekin batera Errege Liburutegiaren ardura izan zuela;
\nZuritaren enkomienda 1691n; Indietako kronista nagusia 1698an; eta Calatravako
\n-Ordenako prokuradore nagusia 1699an. Borboitarrak tronura iritsita, boteretik
\nurrundu ez baina, haren posizioa are gehiago finkatu zen. Hortaz, 1700eko
\nazaroan Inkisizioko aguazil nagusi izendatu zuten Toledoko erresuman; 1701 eta
\n1703an Cordoba eta Talavera etxeetako enkomiendaren administrazioa eskaini
\nzitzaion; Ordena Militarren Kontseiluko kontseilari ere izendatu zuten,
\nhasieran ohorezkoa eta ondoren titularra; eta 1721eko martxoan Ordena
\nMilitarren artxiboen superintendentziara iritsi zen.<\/span><\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Calatravako
\nzalduna zela, berriz ezkondu zen Luis Salazar 1686an, sortzez madrildarra eta
\njatorriz mendialdekoa zen Manuela Petronila de Quevedo y Azcona andrearekin.
\nBerrogei urte iraun zuen ezkontzak, baina seme-alabarik ez zuten izan.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Lanerako
\ngaitasun itzela izanik, kargu horiek guztiak betetzeaz gain, dokumentu-bilduma
\nizugarria jaso zuen Salazarrek. Gaur Historiaren Errege Akademian gordeta dago
\nbilduma hori, eta gai sorta zabal baten inguruko eskuizkribu jatorrizkoak zein
\nkopiak jasotzen ditu. Gainera, hogeita hamar lan baino gehiago idatzi eta
\nargitaratu zituen, ongi dokumentatuak, artxiboetara iristeko zuen erraztasunari
\nesker, eta horiez gain beste hainbeste lan, argitaragabe edo amaitu gabe utzi
\nzituenak.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Luis
\nSalazarrek egindako lana, zalantzarik gabe, interes handikoa da Euskal
\nHerriaren historiaren ikerketarako, aldi berean desberdinak baina osagarriak
\ndiren bi ikuspegitatik. Alde batetik, haren bildumak lurralde horren
\niraganarekin lotutako hainbat dokumentu jasotzen dituelako, eta beste alde
\nbatetik, haren lanetako batzuk, argitaragabe nahiz argitaratuak, Euskal
\nHerriaren historiarekin lotutako auzi desberdinen ingurukoak direlako. Interes
\nberezikoak dira nobleziaren ikerketari eskainitako lanak, batez ere Erdi Aroan
\nBizkaiko Jaurerriaren jabegoa zuen Haro Etxearen genealogiari eskainitakoa.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Gainera,
\naipagarriak dira Salazar Castrok berak sinatuta ageri diren beste hainbat
\ntestu, esaterako, Gipuzkoaren pribilegioen inguruan prestatu zuen Txostena (Copia
\nde vn papel de la Provincia de Guipuzcoa sobre sus privilegios y informe sobre
\nel mismo de D. Luis de Salazar y Castro<\/i>); eta orobat Memorias
\ngeneal\u00f3gicas, que D.\u202fLuis extract\u00f3 de las obras in\u00e9ditas de Esteban de Garibay,
\n\u00e1 quien cita, y remite al principio de cada Genealog\u00eda, con algunos reparos
\nsuyos; <\/i>eta Tablas geneal\u00f3gicas de las sucesiones de los Se\u00f1ores de
\nVizcaya <\/i>izeneko lanak<\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Luis Salazar Castro Valladoliden sortu zen 1658an, gurasoak Sebasti\u00e1n Salazar, batxilerra eta hiri hartako Errege Kantzelaritzako harreragilea, Burgosko Pancorbo hiriko kapare familia batekoa, eta Luisa Castro, Lugoko Castro de Reykoa, zituela. Luis Salazar oraindik umea zela hil ziren guraso biak, eta bera aldi labur batez amaren aldeko aiton-amonen zaintzapean geratu zen, Pancorbon. Ondoren Baenara joan […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[299],"class_list":["post-3037","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nSALAZAR Y CASTRO, Luis de(Valladolid, 1658 - Madrid, 1734). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/salazar-y-castro-luis-de-332-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"SALAZAR Y CASTRO, Luis de(Valladolid, 1658 - Madrid, 1734). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Luis Salazar Castro Valladoliden sortu zen 1658an, gurasoak Sebasti\u00e1n Salazar, batxilerra eta hiri hartako Errege Kantzelaritzako harreragilea, Burgosko Pancorbo hiriko kapare familia batekoa, eta Luisa Castro, Lugoko Castro de Reykoa, zituela. Luis Salazar oraindik umea zela hil ziren guraso biak, eta bera aldi labur batez amaren aldeko aiton-amonen zaintzapean geratu zen, Pancorbon. Ondoren Baenara joan […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/salazar-y-castro-luis-de-332-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/salazar-y-castro-luis-de-332-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/salazar-y-castro-luis-de-332-eu\\\/\",\"name\":\"SALAZAR Y CASTRO, Luis de(Valladolid, 1658 - Madrid, 1734). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2020-04-23T12:53:59+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/salazar-y-castro-luis-de-332-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/salazar-y-castro-luis-de-332-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/salazar-y-castro-luis-de-332-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"SALAZAR Y CASTRO, Luis de(Valladolid, 1658 – Madrid, 1734).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"SALAZAR Y CASTRO, Luis de(Valladolid, 1658 - Madrid, 1734). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/salazar-y-castro-luis-de-332-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"SALAZAR Y CASTRO, Luis de(Valladolid, 1658 - Madrid, 1734). - Iura Vasconiae","og_description":"Luis Salazar Castro Valladoliden sortu zen 1658an, gurasoak Sebasti\u00e1n Salazar, batxilerra eta hiri hartako Errege Kantzelaritzako harreragilea, Burgosko Pancorbo hiriko kapare familia batekoa, eta Luisa Castro, Lugoko Castro de Reykoa, zituela. Luis Salazar oraindik umea zela hil ziren guraso biak, eta bera aldi labur batez amaren aldeko aiton-amonen zaintzapean geratu zen, Pancorbon. Ondoren Baenara joan […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/salazar-y-castro-luis-de-332-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/salazar-y-castro-luis-de-332-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/salazar-y-castro-luis-de-332-eu\/","name":"SALAZAR Y CASTRO, Luis de(Valladolid, 1658 - Madrid, 1734). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2020-04-23T12:53:59+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/salazar-y-castro-luis-de-332-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/salazar-y-castro-luis-de-332-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/salazar-y-castro-luis-de-332-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"SALAZAR Y CASTRO, Luis de(Valladolid, 1658 – Madrid, 1734)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3037","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3037\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3037"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=3037"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}