{"id":3033,"date":"2020-04-23T14:23:24","date_gmt":"2020-04-23T12:23:24","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/argaiz-gregorio-de-330-eu\/"},"modified":"2020-04-23T14:23:24","modified_gmt":"2020-04-23T12:23:24","slug":"argaiz-gregorio-de-330-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/argaiz-gregorio-de-330-eu\/","title":{"rendered":"ARGAIZ, Gregorio de (Arnedo, Errioxa, 1602 – Madril, 1678)."},"content":{"rendered":"

Arnedon
\nbataiatu zuten 1602ko martxoaren 17an; Logro\u00f1on hasi zen Gramatika latindarra
\nikasten, eta ondoren San Benediktoren ordenan sartu zen, Burgosko San Salbatore
\nO\u00f1ako monasterioan, non 1618ko martxoaren 11n profesatu zuen. Teologia eta
\nFilosofiako ikasketak egin zituen Samosko monasterioan eta Salamancako San
\nBizenteren ikastetxean. Artxibozaina izan zen O\u00f1a, San Pedro del Romeral eta
\nNaiarako monasterioetan, besteak beste. 1659ko uztailaren 25ean Osmara joan
\nzen, hango apezpiku Juan Palafoxek deituta, El Burgo Osmako katedraleko artxibo
\noparoa katalogatzeko eta hango historia idazteko aginduarekin. Palafoxen
\nbiografoa izan zen Argaiz, hura 1659an hil zen arte. Ondoren, 1661era arte,
\nOsman jarraitu zuen beneditarrak, eta 1665 arte Valladolideko San Benediktoren
\nKongregazioko kronista izan zen. 1667tik aurrera Madrilgo San Martinen
\nmonasterioan bizi izan zen, hirurogeita hamazazpi urte zituela hil zen arte.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Egile
\nhonek interes berezia jarri zuen antzinako historia eta Espainiako
\nkristautasunaren hasiera ikertzen, \u2014haren ordenako abade batek \u00abNoe bigarrena\u00bb
\nizengoitia jarri zion Argaizi\u2014; baina kritikarik ere jaso zuen \u2014batez ere Jos\u00e9
\nPellicer garaikidearen aldetik\u2014, iturritzat hartu zituelako kronikon faltsu
\nzenbait, esaterako Annio de Viterbo domingotarrarena, Jeronimo Roman de la
\nHiguerarena edo Antonio Lupi\u00e1n Zapagarena (Antonio de Nobis). Hala ere,
\nArgaizek sutsu defendatu zituen iturri haiek, kontrako iritziei aurre eginez,
\neta horrek ekarriko zion ondorengo historiografian ostrazismoan geratzea.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

\u00abMistizismo
\npatriotiko\u00bb batek eta Hauberto, Luitprando, Beroso, Dextro,\u202feta beste
\nhainbesteren kronikon faltsuek inspiratuta, Espainiako elizbarrutien sorrera
\neta ordena beneditarraren presentzia goiztiarra azaltzeko asmoz egin zuen La
\nsoledad laureada<\/i> lan itzela. Zazpi liburu idatzi zituen historia hura
\nosatzeko, eta arreta berezia jarri zuen Nafarroan eta Gipuzkoan (bigarren
\nliburuan, Tarragonako probintziari buruzkoan), Bizkaian eta Araban,
\nVI.\u202fliburuan (Asturias eta Kantabria) eta Nafarroan berriz VII.\u202fliburuan
\n(Tarazonako elizari buruz). Liburu horietan, Flaviabrigako eliza santua
\nBilborekin identifikatu zuen. Garibai, Ocampo eta enparauen ildotik dio Tubal
\npatriarka eta haren semeak izan zirela Bizkaia populatu zutenak, ondoren
\n\u00abantrigones\u00bb edo \u00abmoradores de los antros y cavernas\u00bb deitu zituztenak, eta
\nhaiekin \u00abhasi ziren bizkaitarren kaparetasunak\u00bb. Liberatorekin bat eginez
\niradoki zuen Iru\u00f1eko Eliza, \u00abbaskoi iberiarren metropolia\u00bb, sortu zutenak almonuces<\/i>
\nedo almonides<\/i> deitzen dituenak izan zirela, Kreazioaren 3171. urtean,
\nedo Noe eta haren semeak, Kreazioaren ondorengo 1800. urtean, edo Ponpeio,
\nbeste batzuen arabera. Done Jakue izan zen Iru\u00f1eko lehenbiziko maisua, eta
\npredikua ematera etorri zen San Paulo ere (Calahorran bezala), eta ondoren San
\nHonesto eta Done Saturdi, hiriko lehenbiziko gotzaina, San Fermin eta beste
\nhainbeste, Prudencio Sandovalek eskainitako datuen argira. Kontatu zituen,
\norobat, Iratxe, Leire eta beste hainbat monasterioren sorrerak. Pasaiako
\nDonostian ebanjelioaren predikua eman zuen San Filipek eta harekin batera San
\nLeonek, Baionako apezpikua zenak \u00abSan Pedro apostoluaren garaikideak\u00bb.
\nFaltzesko eliza santuari ere hainbat orri eskaini zizkion, \u00abkatedrala izan
\nzelako\u00bb. Tutera, Tarazonako elizbarrutian, Tubalek edo greziarrek sortu zuten.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Haren Poblaci\u00f3n eclesi\u00e1stica <\/i>izeneko lana osatzen zuten
\nliburuetan, Baskoniako lurretan izandako martiri anitzen zerrenda bat
\neskaintzeaz gain, Navarra<\/i> izenaren jatorriarekin espekulatu zuen, Sabaria<\/i>
\nhitzetik eratorria zela esanez, eta nafarrak kantabriar gisa identifikatzen
\nditu. Gainera, bat dator esatean godoekiko borroketan \u00ablos vascones ib\u00e9ricos
\nque habitaban las tierras de \u00c1lava, Vizcaya, Ip\u00fazcoa y Navarra eran due\u00f1os de
\nsus acciones y gozaban de libertad, sin conocer a godos ni suevos,
\nconserv\u00e1ndose confederados con los romanos\u00bb. Euskarari buruzko gogoeta ere egin
\nzuen lan hartan, ez baitzen izanen antzinako kantabriarren hizkuntza, \u00abantiguos
\nvascones franceses\u00bb direlako batzuek sartua baizik.<\/i><\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Erudizio
\nhandiko egilea izanik (zenbait lan argitaratu gabe utzi zituen) dibagazioan edo
\nasmakizunetan galtzen zen, iturri bila dokumentu fidagarrietara jo beharrean
\n(horiek ere maiz eta zorrotz erabilita ere), Antzinatasunik sakonenean arakatu
\nnahi zuten kronikon faltsuek eskaintzen zituzten fantasia historizistei men
\negiten dienean.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Arnedon bataiatu zuten 1602ko martxoaren 17an; Logro\u00f1on hasi zen Gramatika latindarra ikasten, eta ondoren San Benediktoren ordenan sartu zen, Burgosko San Salbatore O\u00f1ako monasterioan, non 1618ko martxoaren 11n profesatu zuen. Teologia eta Filosofiako ikasketak egin zituen Samosko monasterioan eta Salamancako San Bizenteren ikastetxean. Artxibozaina izan zen O\u00f1a, San Pedro del Romeral eta Naiarako monasterioetan, besteak […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[299],"class_list":["post-3033","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nARGAIZ, Gregorio de (Arnedo, Errioxa, 1602 - Madril, 1678). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/argaiz-gregorio-de-330-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"ARGAIZ, Gregorio de (Arnedo, Errioxa, 1602 - Madril, 1678). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Arnedon bataiatu zuten 1602ko martxoaren 17an; Logro\u00f1on hasi zen Gramatika latindarra ikasten, eta ondoren San Benediktoren ordenan sartu zen, Burgosko San Salbatore O\u00f1ako monasterioan, non 1618ko martxoaren 11n profesatu zuen. Teologia eta Filosofiako ikasketak egin zituen Samosko monasterioan eta Salamancako San Bizenteren ikastetxean. Artxibozaina izan zen O\u00f1a, San Pedro del Romeral eta Naiarako monasterioetan, besteak […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/argaiz-gregorio-de-330-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/argaiz-gregorio-de-330-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/argaiz-gregorio-de-330-eu\\\/\",\"name\":\"ARGAIZ, Gregorio de (Arnedo, Errioxa, 1602 - Madril, 1678). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2020-04-23T12:23:24+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/argaiz-gregorio-de-330-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/argaiz-gregorio-de-330-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/argaiz-gregorio-de-330-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"ARGAIZ, Gregorio de (Arnedo, Errioxa, 1602 – Madril, 1678).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"ARGAIZ, Gregorio de (Arnedo, Errioxa, 1602 - Madril, 1678). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/argaiz-gregorio-de-330-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"ARGAIZ, Gregorio de (Arnedo, Errioxa, 1602 - Madril, 1678). - Iura Vasconiae","og_description":"Arnedon bataiatu zuten 1602ko martxoaren 17an; Logro\u00f1on hasi zen Gramatika latindarra ikasten, eta ondoren San Benediktoren ordenan sartu zen, Burgosko San Salbatore O\u00f1ako monasterioan, non 1618ko martxoaren 11n profesatu zuen. Teologia eta Filosofiako ikasketak egin zituen Samosko monasterioan eta Salamancako San Bizenteren ikastetxean. Artxibozaina izan zen O\u00f1a, San Pedro del Romeral eta Naiarako monasterioetan, besteak […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/argaiz-gregorio-de-330-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/argaiz-gregorio-de-330-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/argaiz-gregorio-de-330-eu\/","name":"ARGAIZ, Gregorio de (Arnedo, Errioxa, 1602 - Madril, 1678). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2020-04-23T12:23:24+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/argaiz-gregorio-de-330-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/argaiz-gregorio-de-330-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/argaiz-gregorio-de-330-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"ARGAIZ, Gregorio de (Arnedo, Errioxa, 1602 – Madril, 1678)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3033","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3033\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3033"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=3033"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}