{"id":3015,"date":"2020-04-23T13:41:13","date_gmt":"2020-04-23T11:41:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/nebrija-elio-antonio-de-321-eu\/"},"modified":"2020-04-23T13:41:13","modified_gmt":"2020-04-23T11:41:13","slug":"nebrija-elio-antonio-de-321-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/nebrija-elio-antonio-de-321-eu\/","title":{"rendered":"NEBRIJA, Elio Antonio de (Elio Antonio Mart\u00ednez de Cala y Jarana) (Lebrija, Sevilla, 1444? – Alcal\u00e1 de Henares, Madril, 1522)."},"content":{"rendered":"

Haren
\negiazko izena Elio Antonio Mart\u00ednez de Cala y Jarana zen. Haren gurasoak
\nfamilia judu konbertituetakoak ziren. Lehenengo ikasketak sorterrian egin
\nzituen, iragan erromatarraren hondakin eta inskripzioez inguraturik.
\nSalamancako Unibertsitatean ikasi ondoren, 1463an Boloniara (Italia) joan zen,
\nbeka batekin. Han iragan zituen hamar urteetan Humanismo italiarra bereganatu
\nzuen eta Espainiako unibertsitateetara latina irakasteko metodo berriak
\neramateko gogoa piztu zitzaion.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Gaztelara itzuli zelarik, Sevillako artzapezpikuaren zerbitzura hasi
\nzen lanean, eta haren babespean prestatu zen latinaren irakaskuntzan hasteko,
\nharen garbitasuna berreskuratu nahian. 1475ean Salamancako Unibertsitatean hasi
\nzen irakaskuntzan, hurrengo urtean lortuz Gramatikako Primako katedra.
\nIrakaskuntzan erabiltzen zen latinaren garbitasuna berreskuratzeko kanpainaren
\nbaitan, 1481ean argitara eman zuen Introducciones latinae<\/i> izeneko lana
\nHumanismo espainiarraren historian mugarria izan zen.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

1487
\nbaino lehen ezkondu zen Isabel Montesinorekin eta sei seme-alaba izan zituzten.
\nUrte horretan sartu zen Alc\u00e1ntarako ordenako maisuaren zerbitzura, eta haren
\nbabespean idatzi zituen bere lan filologiko ospetsuenetako batzuk. 1492an
\nargitaratu zuen Gram\u00e1tica castellana<\/i> lana, Europako jatorrizko hizkuntza
\nbaten lehenengoa. Hitzaurrean, gaztelania Espainiako hizkuntza bilakatzeko
\nideia sustatu zuen. Horretarako hizkuntza estandarizatu eta nazioa zabaltzeko
\neta uniformatzeko tresna gisa erabili behar zela defendatu zuen. Bere helburuen
\nartean aipatzen zuen, modu zehatzean, gaztelania, besteak beste, \u00abbizkaitar eta
\nnafarrengana\u00bb eramatea, alegia, penintsulako euskaldunengana. Haren
\nGramatikaren ondoren etorriko ziren, zenbait urtetara, Diccionario
\nlatino-espa\u00f1ol<\/i> eta Vocabulario espa\u00f1ol-latino.<\/i><\/p>\n

<\/span><\/p>\n

1500ean,
\nCisneros kardinalak deituta, Biblia Poliglotaren edizioan hasi zen lanean,
\nbaina hiru urte han eman ondoren proiektua utzi zuen, Vulgataren testuaren
\nberrikuspen gramatikalaren ukapenaren ondoren. 1509an, Fernando Katolikoak<\/i>
\nkronista ofiziala izendatu zuen eta Erretorikaren katedra lortu zuen
\nSalamancan. Nafarroaren konkistari De bello navariensi<\/i> izenez 1512an
\neskainitako monografian, latinez eman zuen Correak egin eta handik urtebetera
\ninprimatu zen lana. Nebrijak aurre-kapitulu bat sartu zuen, Nafarroaren
\ngeografia eta historiari buruzkoa, konkista erakutsiz berez Gaztelarena zen
\nlurralde baten berreskurapen gisa.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Nebrijaren
\nfigurak etsaitasun handiak pizten zituen Salamancako Unibertsitatean, eta haien
\nondorioz, 1513an ezin izan zuen lortu Gramatikaren katedra. Suminduta eta
\nzapuztuta, irakaskuntza behin betiko utzi zuen eta Sevillara joan zen. 1517an
\nCisneros kardinalak Erretorikaren katedra eman zion Alcal\u00e1 de Henaresko
\nUnibertsitate berrian. Hiri hartan hil zen 1522ko uztailean.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Filologia
\nklasikoa irauli zuen, eta gaztelaniaren oinarriak finkatu zituen. Eragin handia
\nizan zuen mundu unibertsitarioan, eta Humanismo espainiarraren egile nagusia
\nbihurtu zen. Hala ere, filologo gisa lortu zuen ospeagatik itzalita geratu
\nziren zientziaren beste arlo batzuetan, batez ere historian, medikuntzan edo
\npedagogian, egin zituen ekarpenak.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Haren egiazko izena Elio Antonio Mart\u00ednez de Cala y Jarana zen. Haren gurasoak familia judu konbertituetakoak ziren. Lehenengo ikasketak sorterrian egin zituen, iragan erromatarraren hondakin eta inskripzioez inguraturik. Salamancako Unibertsitatean ikasi ondoren, 1463an Boloniara (Italia) joan zen, beka batekin. Han iragan zituen hamar urteetan Humanismo italiarra bereganatu zuen eta Espainiako unibertsitateetara latina irakasteko metodo berriak […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[299],"class_list":["post-3015","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nNEBRIJA, Elio Antonio de (Elio Antonio Mart\u00ednez de Cala y Jarana) (Lebrija, Sevilla, 1444? - Alcal\u00e1 de Henares, Madril, 1522). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/nebrija-elio-antonio-de-321-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"NEBRIJA, Elio Antonio de (Elio Antonio Mart\u00ednez de Cala y Jarana) (Lebrija, Sevilla, 1444? - Alcal\u00e1 de Henares, Madril, 1522). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Haren egiazko izena Elio Antonio Mart\u00ednez de Cala y Jarana zen. Haren gurasoak familia judu konbertituetakoak ziren. Lehenengo ikasketak sorterrian egin zituen, iragan erromatarraren hondakin eta inskripzioez inguraturik. Salamancako Unibertsitatean ikasi ondoren, 1463an Boloniara (Italia) joan zen, beka batekin. Han iragan zituen hamar urteetan Humanismo italiarra bereganatu zuen eta Espainiako unibertsitateetara latina irakasteko metodo berriak […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/nebrija-elio-antonio-de-321-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/nebrija-elio-antonio-de-321-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/nebrija-elio-antonio-de-321-eu\\\/\",\"name\":\"NEBRIJA, Elio Antonio de (Elio Antonio Mart\u00ednez de Cala y Jarana) (Lebrija, Sevilla, 1444? - Alcal\u00e1 de Henares, Madril, 1522). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2020-04-23T11:41:13+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/nebrija-elio-antonio-de-321-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/nebrija-elio-antonio-de-321-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/nebrija-elio-antonio-de-321-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"NEBRIJA, Elio Antonio de (Elio Antonio Mart\u00ednez de Cala y Jarana) (Lebrija, Sevilla, 1444? – Alcal\u00e1 de Henares, Madril, 1522).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"NEBRIJA, Elio Antonio de (Elio Antonio Mart\u00ednez de Cala y Jarana) (Lebrija, Sevilla, 1444? - Alcal\u00e1 de Henares, Madril, 1522). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/nebrija-elio-antonio-de-321-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"NEBRIJA, Elio Antonio de (Elio Antonio Mart\u00ednez de Cala y Jarana) (Lebrija, Sevilla, 1444? - Alcal\u00e1 de Henares, Madril, 1522). - Iura Vasconiae","og_description":"Haren egiazko izena Elio Antonio Mart\u00ednez de Cala y Jarana zen. Haren gurasoak familia judu konbertituetakoak ziren. Lehenengo ikasketak sorterrian egin zituen, iragan erromatarraren hondakin eta inskripzioez inguraturik. Salamancako Unibertsitatean ikasi ondoren, 1463an Boloniara (Italia) joan zen, beka batekin. Han iragan zituen hamar urteetan Humanismo italiarra bereganatu zuen eta Espainiako unibertsitateetara latina irakasteko metodo berriak […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/nebrija-elio-antonio-de-321-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"2 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/nebrija-elio-antonio-de-321-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/nebrija-elio-antonio-de-321-eu\/","name":"NEBRIJA, Elio Antonio de (Elio Antonio Mart\u00ednez de Cala y Jarana) (Lebrija, Sevilla, 1444? - Alcal\u00e1 de Henares, Madril, 1522). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2020-04-23T11:41:13+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/nebrija-elio-antonio-de-321-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/nebrija-elio-antonio-de-321-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/nebrija-elio-antonio-de-321-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"NEBRIJA, Elio Antonio de (Elio Antonio Mart\u00ednez de Cala y Jarana) (Lebrija, Sevilla, 1444? – Alcal\u00e1 de Henares, Madril, 1522)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3015","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3015\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3015"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=3015"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}