{"id":2995,"date":"2020-04-23T13:05:40","date_gmt":"2020-04-23T11:05:40","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/bela-jean-philippe-311-eu\/"},"modified":"2020-04-23T13:05:40","modified_gmt":"2020-04-23T11:05:40","slug":"bela-jean-philippe-311-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/bela-jean-philippe-311-eu\/","title":{"rendered":"BELA, Jean-Philippe (Jeanne-Philippe de B\u00e9la, Chevalier de B\u00e9la,Joan Felipe Bela) (Maule, 1709 &#8211; Paue, 1796)."},"content":{"rendered":"<p><span>Zuberoaren eta Biarnoren historian sustrai luzeak zituen<br \/>\nVelaz Medrano familian jaio zen. Hemezortzi urte zituela Grenoblera joan eta<br \/>\narmada frantsesean sartu zen artillero. Kadete postura igo zen eta,<br \/>\nerregimentuko kapitainarekin izandako duelu-erronka baten ondorioz, epaiketa<br \/>\nizan zuen eta kartzelatu zuten. Ihes egitea lortu zuen eta komentu batean monje<br \/>\nsartuta bizi izan zen ezkutuan. Baina bokaziorik ez izaki eta, abituak bertan<br \/>\nbehera utzi zituen, berriro bide militarrari heltzeko. Alemaniara alde egin<br \/>\nzuen, eta Augusto\u202fIII.a Sajoniakoaren guardiako gorputzean sartu zen. Handik<br \/>\nSuediara joan eta armadako teniente ingeniaria izan zen han. 1733an hasitako<br \/>\nPoloniako ondorengotza-gerran Suedia eta Frantzia Stanislas Leszczy\u0144ski-ren<br \/>\nalde ziren, eta Bela hara joan zen, Metzeko dragoien erregimentuko tropen buru,<br \/>\nindependentista poloniarrei laguntzera. Dantzig hiribildua defendatu zuen,<br \/>\nbaina bere <span>M\u00e9moires militaires<\/span> lanean kontatzen<br \/>\nzuenez, errusiarrek preso hartu zuten hiri poloniar hartako gotorlekuan, eta azkenean<br \/>\nStanislas Leszczy\u0144ski erregearen lagun mina izaten bukatu zuen, gotorleku<br \/>\nhartan berean baitzegoen preso hura ere, eta ihes egin ondoren, harekin elkartu<br \/>\nzen K\u00f6nigsberg hirian. Gerra hartan bete zuen eginkizunagatik errege<br \/>\npoloniarrak bere errege-guardiako kapitain izendatu zuen eta Metz hirian<br \/>\ndragoien teniente koronel kargura igo zuten (1734).<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Handik zenbait urtetara, hogeita hamasei urte zituela,<br \/>\nbere gorputz propioa sortu zuen armada frantsesaren baitan, Kantabriako<br \/>\nBoluntarioak, (<span>Cantabres Volontaires<\/span>), soldadu<br \/>\neuskaldunez bakarrik osatua eta Luis\u202fXV.ak onartu zuena 1745ean. Haien ikurra<br \/>\nbandera urdina zen, erdian San Andresen gurutze zilarrezkoa eta Nafarroako<br \/>\narmak zituena. Bela zen haren kapitain jenerala.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Militar lanbidetik aldendu zen<br \/>\nberriz, duelu-auzi bat tartean zela berriz ere, eta 1767an Zuberora itzuli zen.<br \/>\nHan eman zituen azken urteak, historia, literatura, gramatika eta politika<br \/>\nikasten. Zuberoko Estatuetako kide izan zen 1767an, nobleziakoa zelako, eta<br \/>\nBiarnoko Estatuetako kide, 1778an. Hirugarren Estatuko kideak kanporatuta<br \/>\namaitu zen konplot noblean parte hartu zuen (1770), eta handik lau urtera,<br \/>\n1774an, Zuberoako zati handi baten eskubide errealak erosi zituen, Larr\u00fcntze,<br \/>\nMendibile, Berrogain, \u00dcrr\u00fcstoi, Larrori, Larrabile, Mitikile, Ospitalepea,<br \/>\nSanta Grazi eta Larraineko biztanleak behartuz ehiza, errenta eta ohoreen<br \/>\ngainean zituen jaun-eskubideak onartzera. Bi urtez iraun zion lorpenak, Estatu<br \/>\nNagusiek atzera bota zuten arte. Iraultzarekin, ondasunen erdiak kendu<br \/>\nzizkioten, baina ez zen erbesteratu. Pauen hil zen, 1796an.<\/span><span><\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Obra oparoa utzi zuen, gehiena eskuz idatzia. Bere<br \/>\noroitzapen militarrak lehenengo pertsonan kontatutako monografia batean jaso<br \/>\nzituen. Baina azpimarragarriena <span>Histoires des Basques<\/span><br \/>\nizeneko lana da; euskaldunen historia jasotzen zuen bertan, hasierako<br \/>\ngaraietatik 1784ra arte, eta hogeita hamar urtez aritu zen haren gainean<br \/>\nlanean. Hamabi liburutan kontatu zuen zazpi euskal herrialdeen historia,<br \/>\neuskararen dialektoen hiztegi bat erantsi zion, eta itzulpenak eman zituen<br \/>\nhainbat hizkuntzatan, besteak beste, hebreera, greziera, zeltikoa, armorikoa,<br \/>\narabiera, latina, godo-alemana, espainiera eta italiera. Jean-Baptiste<br \/>\nSanadonek Belaren lanaren laburpen bat eskaini zuen bere <span>Essai<br \/>\nsur la noblesse des Basques <\/span>(1785) lanean. Gaztelaniara itzuli zuen<br \/>\nDiego Lazkanok eta Tolosan argitaratu zen 1786an. Belaren beste hainbat<br \/>\neskuizkribu, gehienak Zuberoaren ingurukoak, bildu ziren <span>Projets<br \/>\net autres ouvrages du chevalier de B\u00e9la<\/span> izeneko bilduman, Baionako<br \/>\nMediatekan gordetzen direla. Gainera, euskarara itzuli zituen nekazaritza eta<br \/>\nekonomiari buruzko hainbat lan, bere herrikideen aurrerabide materialari<br \/>\nlaguntza eskaini nahirik.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zuberoaren eta Biarnoren historian sustrai luzeak zituen Velaz Medrano familian jaio zen. Hemezortzi urte zituela Grenoblera joan eta armada frantsesean sartu zen artillero. Kadete postura igo zen eta, erregimentuko kapitainarekin izandako duelu-erronka baten ondorioz, epaiketa izan zuen eta kartzelatu zuten. Ihes egitea lortu zuen eta komentu batean monje sartuta bizi izan zen ezkutuan. Baina bokaziorik [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[295],"class_list":["post-2995","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>BELA, Jean-Philippe (Jeanne-Philippe de B\u00e9la, Chevalier de B\u00e9la,Joan Felipe Bela) (Maule, 1709 - Paue, 1796). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/bela-jean-philippe-311-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"BELA, Jean-Philippe (Jeanne-Philippe de B\u00e9la, Chevalier de B\u00e9la,Joan Felipe Bela) (Maule, 1709 - Paue, 1796). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Zuberoaren eta Biarnoren historian sustrai luzeak zituen Velaz Medrano familian jaio zen. Hemezortzi urte zituela Grenoblera joan eta armada frantsesean sartu zen artillero. Kadete postura igo zen eta, erregimentuko kapitainarekin izandako duelu-erronka baten ondorioz, epaiketa izan zuen eta kartzelatu zuten. Ihes egitea lortu zuen eta komentu batean monje sartuta bizi izan zen ezkutuan. Baina bokaziorik [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/bela-jean-philippe-311-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/bela-jean-philippe-311-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/bela-jean-philippe-311-eu\\\/\",\"name\":\"BELA, Jean-Philippe (Jeanne-Philippe de B\u00e9la, Chevalier de B\u00e9la,Joan Felipe Bela) (Maule, 1709 - Paue, 1796). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2020-04-23T11:05:40+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/bela-jean-philippe-311-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/bela-jean-philippe-311-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/bela-jean-philippe-311-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"BELA, Jean-Philippe (Jeanne-Philippe de B\u00e9la, Chevalier de B\u00e9la,Joan Felipe Bela) (Maule, 1709 &#8211; Paue, 1796).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"BELA, Jean-Philippe (Jeanne-Philippe de B\u00e9la, Chevalier de B\u00e9la,Joan Felipe Bela) (Maule, 1709 - Paue, 1796). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/bela-jean-philippe-311-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"BELA, Jean-Philippe (Jeanne-Philippe de B\u00e9la, Chevalier de B\u00e9la,Joan Felipe Bela) (Maule, 1709 - Paue, 1796). - Iura Vasconiae","og_description":"Zuberoaren eta Biarnoren historian sustrai luzeak zituen Velaz Medrano familian jaio zen. Hemezortzi urte zituela Grenoblera joan eta armada frantsesean sartu zen artillero. Kadete postura igo zen eta, erregimentuko kapitainarekin izandako duelu-erronka baten ondorioz, epaiketa izan zuen eta kartzelatu zuten. Ihes egitea lortu zuen eta komentu batean monje sartuta bizi izan zen ezkutuan. Baina bokaziorik [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/bela-jean-philippe-311-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"2 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/bela-jean-philippe-311-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/bela-jean-philippe-311-eu\/","name":"BELA, Jean-Philippe (Jeanne-Philippe de B\u00e9la, Chevalier de B\u00e9la,Joan Felipe Bela) (Maule, 1709 - Paue, 1796). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2020-04-23T11:05:40+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/bela-jean-philippe-311-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/bela-jean-philippe-311-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/bela-jean-philippe-311-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"BELA, Jean-Philippe (Jeanne-Philippe de B\u00e9la, Chevalier de B\u00e9la,Joan Felipe Bela) (Maule, 1709 &#8211; Paue, 1796)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2995","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2995\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2995"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=2995"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}