{"id":2923,"date":"2020-04-22T17:55:29","date_gmt":"2020-04-22T15:55:29","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/argaiz-antillon-martin-275-eu\/"},"modified":"2020-04-22T17:55:29","modified_gmt":"2020-04-22T15:55:29","slug":"argaiz-antillon-martin-275-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/argaiz-antillon-martin-275-eu\/","title":{"rendered":"ARGAIZ ANTILLON, Martin (Mart\u00edn Argayz y Antill\u00f3n) (Azkoien, ca.\u202f1571 &#8211; Azkoien, 1643)."},"content":{"rendered":"<p><span>Azkoienen jaio zen 1571n, Nafarroako leinu argienetako<br \/>\nbatean; aitaren aldetik, haren familia Antso <i>Nagusiaren<\/i> zerbitzari<br \/>\nRodrigo Argaiz jaunarenganaino iristen zen, \u00abse\u00f1or solariego de la villa y<br \/>\ncastillo de Cintru\u00e9nigo\u00bb, eta amaren aldetik, Aragoiko Errege Etxearen<br \/>\noinordekoa zen. 1593ko abenduaren 3an Alcal\u00e1ko Teologoen Jainkoaren Ama<br \/>\nIkastetxean sartu zen eta bertan graduatu zen Teologiako batxilergoan, 1596ko<br \/>\nekainaren 21ean. 1598ko urtarrilaren 24an Iru\u00f1eko katedraleko kalonje aukeratu<br \/>\nzuten, eta 1603ko ekainaren 27an Teologian lizentziatu zen Sig\u00fcenzako<br \/>\nUnibertsitatean. Hurrengo egunean lortu zuen doktore titulua zientzia berean<br \/>\neta unibertsitate berean. Haren ikasketek Iru\u00f1eko Santiagoren Unibertsitatean<br \/>\nhasteko aukera eman zioten, 1630eko maiatzaren 10ean. Baltasar Andrada<br \/>\ntxantrearen oinordekotza eskubidedun koadjutore izendatu zuten, Paulo V.aren<br \/>\nbularen bidez, 1607ko martxoaren 31n, baina ez zen kargu hori hartzera inoiz<br \/>\niritsi, katedraleko priorea izendatu zutelako. 1612ko apirilaren 5ean,<br \/>\nlehenengo aldiz ageri da Iru\u00f1eko katedraleko priore hautatu gisa, eta kargu<br \/>\nhori bete zuen bizi zen artean. 1618 eta 1620 bitartean Madrilera joan zen<br \/>\nIru\u00f1eko kabildo eta elizbarrutiko ordezkari gisa, aita santuak Koroari eman<br \/>\nzion hamaikagarren subsidioaren bosturtekoa negoziatzeko Kongregaziora. 1619an Eskritura<br \/>\nSakratuko katedratiko izendatu zuten Iru\u00f1eko katedralean, eta hainbat urtez<br \/>\njardun zuen han. 1631n erretiroa hartzeko asmoa izan zuen, baina ez zuen lortu,<br \/>\nNuntziaturak eta Nafarroako Errege Kontseiluak haren eskaerari uko egin<br \/>\nbaitzioten, auzibide konplexu bat tartean zela. 1637ko abuztuaren 11n,<br \/>\nZorrillako apezpikua hil zelarik, Martin Argaiz Antillonek bere gain hartu zuen<br \/>\nelizbarrutia, eliz gobernadore, epaile eta bikario orokorraren eginkizunetan<br \/>\nurte eta erdi luze emanez. Azkoienen hil zen, 1643ko urtarrilaren 20an.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Martin Argaiz Antillon hainbat lanen egilea da: <i>Escritores<br \/>\ny varones ilustres de la Santa Iglesia Catedral de Pamplona. Id. <\/i>edo <i>Noticias<br \/>\nde las cosas pertenecientes a esta Santa Iglesia. <\/i>Aipagarria da lan mardul<br \/>\nbat, <i>Historia de los christianos y seren\u00edssimos Reyes de Navarra. <\/i>Haren<br \/>\nale bakarra gordetzen da, Iru\u00f1eko Liburutegi Kapitularreko 127. eskuizkribua.<br \/>\n1.140 orrialde ditu, bi tamainatako folio handian, eta amaitu gabe dago. Azala<br \/>\neta amaierako oharra falta zaizkio eta, beraz, egilearen izenik eta<br \/>\nkonposizioaren datarik gabe ageri da. Hala ere, M.\u00aa del Puy Huici Go\u00f1ik<br \/>\negindako ikerlan exhaustiboari esker, egilea Martin Argaiz dela ondorioztatu<br \/>\nahal izan da. Lana osatzeko, 1628an hasi eta bizi zen artean aritu izanen zen.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Izenburua gorabehera, Espainiako eta beste hainbat<br \/>\nEstatutako historia ere jaso zuen lanak, gutxienez Argaizen ustez Euskal<br \/>\nHerriaren bizitza politikoan eragina izan zuenari zegokionez. Tarte handiak<br \/>\neskaini zizkien gertaera handietako zaldun garaikideei eta haien leinuei,<br \/>\noinordekoei eta armarriei; Nafarroako Gorteei buruzko notiziak eskaini zituen,<br \/>\nlegeak, koroa ezartzeko errege-festak, errege-erreginen harrera,<br \/>\ndohaintzak,\u00a0etab. Gainerakoan, Martin Argaiz gehiago zen biltzailea<br \/>\nikertzailea baino, eta lanaren balio literarioa gorabeheratsua bada ere,<br \/>\nhistoriografiari dagokionez, ordura arte Nafarroan eta Nafarroari buruz<br \/>\nidatzitako guztia gainditu zuen, Moret baino lehenagoko historialari nafar<br \/>\nguztien gainetik ere. Ez dirudi eraginik izan zuenik ondorengo historiografian,<br \/>\nbeharbada eskuizkribua argitaratu gabe geratu eta ez zelako ezagutu, ez<br \/>\nbaitirudi haren kopiarik, ez osorik ez partzialik, egin zenik.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Azkoienen jaio zen 1571n, Nafarroako leinu argienetako batean; aitaren aldetik, haren familia Antso Nagusiaren zerbitzari Rodrigo Argaiz jaunarenganaino iristen zen, \u00abse\u00f1or solariego de la villa y castillo de Cintru\u00e9nigo\u00bb, eta amaren aldetik, Aragoiko Errege Etxearen oinordekoa zen. 1593ko abenduaren 3an Alcal\u00e1ko Teologoen Jainkoaren Ama Ikastetxean sartu zen eta bertan graduatu zen Teologiako batxilergoan, 1596ko ekainaren [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[289],"class_list":["post-2923","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>ARGAIZ ANTILLON, Martin (Mart\u00edn Argayz y Antill\u00f3n) (Azkoien, ca.\u202f1571 - Azkoien, 1643). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/argaiz-antillon-martin-275-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"ARGAIZ ANTILLON, Martin (Mart\u00edn Argayz y Antill\u00f3n) (Azkoien, ca.\u202f1571 - Azkoien, 1643). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Azkoienen jaio zen 1571n, Nafarroako leinu argienetako batean; aitaren aldetik, haren familia Antso Nagusiaren zerbitzari Rodrigo Argaiz jaunarenganaino iristen zen, \u00abse\u00f1or solariego de la villa y castillo de Cintru\u00e9nigo\u00bb, eta amaren aldetik, Aragoiko Errege Etxearen oinordekoa zen. 1593ko abenduaren 3an Alcal\u00e1ko Teologoen Jainkoaren Ama Ikastetxean sartu zen eta bertan graduatu zen Teologiako batxilergoan, 1596ko ekainaren [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/argaiz-antillon-martin-275-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/argaiz-antillon-martin-275-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/argaiz-antillon-martin-275-eu\\\/\",\"name\":\"ARGAIZ ANTILLON, Martin (Mart\u00edn Argayz y Antill\u00f3n) (Azkoien, ca.\u202f1571 - Azkoien, 1643). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2020-04-22T15:55:29+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/argaiz-antillon-martin-275-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/argaiz-antillon-martin-275-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/argaiz-antillon-martin-275-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"ARGAIZ ANTILLON, Martin (Mart\u00edn Argayz y Antill\u00f3n) (Azkoien, ca.\u202f1571 &#8211; Azkoien, 1643).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"ARGAIZ ANTILLON, Martin (Mart\u00edn Argayz y Antill\u00f3n) (Azkoien, ca.\u202f1571 - Azkoien, 1643). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/argaiz-antillon-martin-275-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"ARGAIZ ANTILLON, Martin (Mart\u00edn Argayz y Antill\u00f3n) (Azkoien, ca.\u202f1571 - Azkoien, 1643). - Iura Vasconiae","og_description":"Azkoienen jaio zen 1571n, Nafarroako leinu argienetako batean; aitaren aldetik, haren familia Antso Nagusiaren zerbitzari Rodrigo Argaiz jaunarenganaino iristen zen, \u00abse\u00f1or solariego de la villa y castillo de Cintru\u00e9nigo\u00bb, eta amaren aldetik, Aragoiko Errege Etxearen oinordekoa zen. 1593ko abenduaren 3an Alcal\u00e1ko Teologoen Jainkoaren Ama Ikastetxean sartu zen eta bertan graduatu zen Teologiako batxilergoan, 1596ko ekainaren [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/argaiz-antillon-martin-275-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"2 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/argaiz-antillon-martin-275-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/argaiz-antillon-martin-275-eu\/","name":"ARGAIZ ANTILLON, Martin (Mart\u00edn Argayz y Antill\u00f3n) (Azkoien, ca.\u202f1571 - Azkoien, 1643). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2020-04-22T15:55:29+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/argaiz-antillon-martin-275-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/argaiz-antillon-martin-275-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/argaiz-antillon-martin-275-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"ARGAIZ ANTILLON, Martin (Mart\u00edn Argayz y Antill\u00f3n) (Azkoien, ca.\u202f1571 &#8211; Azkoien, 1643)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2923","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2923\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2923"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=2923"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}