{"id":2899,"date":"2020-04-22T16:51:45","date_gmt":"2020-04-22T14:51:45","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/ramirez-avalos-de-la-piscina-diego-263-eu\/"},"modified":"2020-04-22T16:51:45","modified_gmt":"2020-04-22T14:51:45","slug":"ramirez-avalos-de-la-piscina-diego-263-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ramirez-avalos-de-la-piscina-diego-263-eu\/","title":{"rendered":"RAMIREZ AVALOS DE LA PISCINA, Diego (Viana?, Nafarroa, XVI.\u202fmendearen lehen erdia)."},"content":{"rendered":"

Agaramontarra jatorriz, Nafarroaren konkista eta
\nintegrazioaren lekuko zuzena izan zen 1512tik aitzina. Haren bizitza,
\nikasketak, prestakuntza, lanbidea eta gorabehera garrantzitsuenak ongi
\nezagutzen ez baditugu ere, Nafarroa eta haren historia azaltzen zuten hainbat
\nlan egin zituelako hartu zuen ospea. Garrantzitsuena Cr\u00f3nica de los Reyes de
\nlos Muy Excelentes Reyes de Navarra<\/i> (1534) lana da, baina ospetsuak izan
\nziren, baita ere, Historia Cantabrica o Emunctorium Cronicarum a Jacobo
\nRemirio Piscinino Abalino, circa ilustrissimam navarrorum regnum progeniem
\nserio non minus quam diligenter editum<\/i> (1526) lana, Karlos\u202fV.aren
\ngenealogia bat zena, non konkistaren argudioaren aurrean, egiazko erregeen
\noinordekoak tronua hartzeko zuen zilegitasuna aldarrikatu zuen, eta Cat\u00e1logo
\nde los Reyes de Navarra hecho por mandado del rey don Phelippe<\/i> izenekoa,
\nnon argudio bera agertu zuen.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Cr\u00f3nica de los Muy Excelentes Reyes de Navarra<\/span><\/i> edo Cr\u00f3nica del Val de Ilzarbe<\/i>
\ndeitzen zen lanean, antzinako kroniketan agertzen zen diskurtsoa heredatu zuen,
\nadibidez Carlos Vianakoaren edo Joan Lopez de Palacios Rubiosen kroniketako
\ndiskurtsoa. Are gehiago, Carlos Vianakoaren kronikaren jarraipen gisa sortu
\nzuen, hura arrakastatsua izan zelako garai hartako egile espainiarren artean.
\nBake-testuinguru batean idatzi zuen, Nafarroako Henrikek bertan behera utzi
\nzituelako erresuma berreskuratzeko saioak, eta Karlos\u202fV.ak barkamen orokorra
\neman zielako gerra galdu zuten agaramontarrei (1524). Obra idazten 1534an
\nbukatu bazuen ere, ez zen inprimatu 1935ean Francisco Escaladak Iru\u00f1ean
\nargitaratu zuen arte. Hori baino lehen, ordea, ezaguna zen, eta haren zenbait
\neskuizkribu gordetzen dira gaur ere.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Hitzaurrea enperadoreari eskaini zion, eta abagunea
\naprobetxatu zuen Espainiako Monarkiaren eta erregearen ontasun aipagarrien
\ngorespena egiteko. Hala ere, egilearen inplikazio pertsonalak ere ageri dira
\nobran, 1512an Fernando Katolikoaren<\/i> erasoari aurre egin zion alderdikoa
\nizaki. Porrotaren ondoren, ordea, 1524ko barkamena onartu zutenen taldekoa izan
\nzen, eta Koroarengana hurbildu zen, gizartean ongi kokatu beharrez. Ahal zuen
\nneurrian, konkistan izandako gertaerak saihestu zituen. Adibidez, ziurrenik
\nLuis Correaren Historia de la Guerra de Navarra<\/i> (ca.\u202f1513) lana
\nezagutzen bazuen ere, era horretako xehetasunetan ez sartzea erabaki zuen, eta
\nnahiago izan zuen genealogia batean zentratu lana, berriz leku onera eramateko
\n\u00abberen erregea oso maite duten Nafarroako noble txikien ospea\u00bb. Azken finean,
\nagaramontarrak egoera arriskutsuan geratu ziren konkistaren ondoren, eta haren
\nasmoa Gaztelako komuneroekin ez parekatzea izan zen.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Haren ohorearen aldezpena baliotsua zen
\nKarlos\u202fV.aren babesa lortzeko eta agaramontarrek Joan eta Katalina
\nerrege-erreginen kausari emandako laguntza justifikatzeko. Errege-erreginekiko
\neta monarkia nafarrarekiko tradiziozko fideltasuna azpimarratu zuen, eta
\nbandoen arteko borroka-prozesu luzeago batean kokatu zituen gertaerak.
\nFideltasun horrek, beraz, argudio aski izan behar zuen enperadoreak azken
\naldiko gehiegikeriak barka zitzan eta haiekiko konfiantza berreskura zezan.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Ramirez Avalosek Antso\u202fIII.a Nagusiaren<\/i>
\ngaraira jo zuen Karlos\u202fV.a \u00abNafarroaren ikur honezkero ahaztuaren zalduna\u00bb zela
\njustifikatzeko, haren oinordekoa izanik. 1512ko leinu-aldaketa, beraz, gerrak
\nmarkatutako konkista-prozesua baino, erresuma berriro berez zegokion monarkaren
\nesku jartzea izan zen eta, horregatik, agaramontarrek lasai erakusten ahal
\nzuten errege berriarekiko fideltasuna, inork salduak edo ez-fidelak deitzeko
\nbatere beldurrik gabe. Haren ikuspegitik, gerra ez zuten eragin Karlosen edo
\nharen aitona errege katolikoaren asmoek, Joan\u00a0II.a Aragoikoaren
\nzilegitasun faltak baizik, hari buruz zioela erreginaren ezkontidea eta
\nfrantsesa zela. Izan ere, haren iritziz, \u00abDo\u00f1a Katalina tristeak erresuma galdu
\nzuen, ondoan ez zuelako hura defendatzeko adore aski zuen gizonik\u00bb, eta Leringo
\nkonde Luis de Beaumont izan zen ika-mika eta istilua piztu zuena erresumako
\ngizartean. Alderdi horretatik, egile batzuk saiatu dira Avalos eta Palacios
\nRubios elkarren parean jartzen. Hala ere, xehetasun bati erreparatu behar
\ndiogu: biek ala biek 1512an gertatu zena Nafarroako erresuman legezko leinuaren
\nberrezarpena izan zela irizten bazioten ere, Palacios Rubiosen interpretazioan
\nNafarroaren historian tronuaren etengabeko usurpazioa gertatu zen, egiazko
\nleinuari kendu eta monarka ilegitimoak ezarrita. \u00c1valosen ustez, berriz,
\nKarlos\u202fV.aren leinua antzinako errege-erregina nafarrekin lotzen zen,
\nlehenagoko subiranoen zilegitasuna ezbaian jarri gabe.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Haren lanean defendatu zuen, baita ere, Nafarroako
\nErresumaren sorrera antzinakoa, ia mitologikoa. Sorrera hori godoen garaian
\nkokatu zuen, figura berri bat aipatuz, Gartzea Semenez, Nafarroako hamabi gizon
\naberatsek hautatu zutena, haien ordezkari eta defendatzaile izan zedin. Beraz,
\nzazpi belaunaldi atzera eginez, Bigorreko konderriaren buru Eneko Aritzarengana
\niritsi zen, harengandik hasi zelako osatzen monarkiaren erakunde politikoa.
\nGartzea Semenez hemen bizi zen garai berean, Asturiasen Don Pelaio zegoen. Ez
\nzuen hemengoaren lehentasunik aldarrikatzen asturiarraren aldean, aitzitik ere,
\nbi erresumak parez pare jarri zituen, eta inguruabar desberdinetan sortu zirela
\nzioen, zein bere lekuan. Era berean, Foruaren garrantzia azpimarratu zuen,
\ntresna horren bitartez kodifikatu eta gauzatu baitzen handikien artean erresuma
\nsortzeko hitzartutako ituna.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Gauza horiek guztiek eragin
\nnabarmena izan zuten ondorengo egileengan, besteak beste, Sancho Alvear, Martin
\nAzpilkueta, Prudencio Sandoval, Juan Sada edo Jose Moretengan. Haiek guztiek
\nharen ideiak birformulatu zituzten, testuinguru desberdinetara egokitzeko eta
\nnafarren interes berriak defendatzeko.<\/span><\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Agaramontarra jatorriz, Nafarroaren konkista eta integrazioaren lekuko zuzena izan zen 1512tik aitzina. Haren bizitza, ikasketak, prestakuntza, lanbidea eta gorabehera garrantzitsuenak ongi ezagutzen ez baditugu ere, Nafarroa eta haren historia azaltzen zuten hainbat lan egin zituelako hartu zuen ospea. Garrantzitsuena Cr\u00f3nica de los Reyes de los Muy Excelentes Reyes de Navarra (1534) lana da, baina ospetsuak […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[289],"class_list":["post-2899","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nRAMIREZ AVALOS DE LA PISCINA, Diego (Viana?, Nafarroa, XVI.\u202fmendearen lehen erdia). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ramirez-avalos-de-la-piscina-diego-263-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"RAMIREZ AVALOS DE LA PISCINA, Diego (Viana?, Nafarroa, XVI.\u202fmendearen lehen erdia). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Agaramontarra jatorriz, Nafarroaren konkista eta integrazioaren lekuko zuzena izan zen 1512tik aitzina. Haren bizitza, ikasketak, prestakuntza, lanbidea eta gorabehera garrantzitsuenak ongi ezagutzen ez baditugu ere, Nafarroa eta haren historia azaltzen zuten hainbat lan egin zituelako hartu zuen ospea. Garrantzitsuena Cr\u00f3nica de los Reyes de los Muy Excelentes Reyes de Navarra (1534) lana da, baina ospetsuak […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ramirez-avalos-de-la-piscina-diego-263-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ramirez-avalos-de-la-piscina-diego-263-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ramirez-avalos-de-la-piscina-diego-263-eu\\\/\",\"name\":\"RAMIREZ AVALOS DE LA PISCINA, Diego (Viana?, Nafarroa, XVI.\u202fmendearen lehen erdia). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2020-04-22T14:51:45+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ramirez-avalos-de-la-piscina-diego-263-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ramirez-avalos-de-la-piscina-diego-263-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ramirez-avalos-de-la-piscina-diego-263-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"RAMIREZ AVALOS DE LA PISCINA, Diego (Viana?, Nafarroa, XVI.\u202fmendearen lehen erdia).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"RAMIREZ AVALOS DE LA PISCINA, Diego (Viana?, Nafarroa, XVI.\u202fmendearen lehen erdia). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ramirez-avalos-de-la-piscina-diego-263-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"RAMIREZ AVALOS DE LA PISCINA, Diego (Viana?, Nafarroa, XVI.\u202fmendearen lehen erdia). - Iura Vasconiae","og_description":"Agaramontarra jatorriz, Nafarroaren konkista eta integrazioaren lekuko zuzena izan zen 1512tik aitzina. Haren bizitza, ikasketak, prestakuntza, lanbidea eta gorabehera garrantzitsuenak ongi ezagutzen ez baditugu ere, Nafarroa eta haren historia azaltzen zuten hainbat lan egin zituelako hartu zuen ospea. Garrantzitsuena Cr\u00f3nica de los Reyes de los Muy Excelentes Reyes de Navarra (1534) lana da, baina ospetsuak […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ramirez-avalos-de-la-piscina-diego-263-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"4 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ramirez-avalos-de-la-piscina-diego-263-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ramirez-avalos-de-la-piscina-diego-263-eu\/","name":"RAMIREZ AVALOS DE LA PISCINA, Diego (Viana?, Nafarroa, XVI.\u202fmendearen lehen erdia). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2020-04-22T14:51:45+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ramirez-avalos-de-la-piscina-diego-263-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ramirez-avalos-de-la-piscina-diego-263-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ramirez-avalos-de-la-piscina-diego-263-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"RAMIREZ AVALOS DE LA PISCINA, Diego (Viana?, Nafarroa, XVI.\u202fmendearen lehen erdia)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2899","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2899\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2899"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=2899"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}