{"id":2893,"date":"2020-04-22T16:41:03","date_gmt":"2020-04-22T14:41:03","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/ultzurrun-miguel-260-eu\/"},"modified":"2020-04-22T16:41:03","modified_gmt":"2020-04-22T14:41:03","slug":"ultzurrun-miguel-260-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ultzurrun-miguel-260-eu\/","title":{"rendered":"ULTZURRUN, Miguel (Miguel de Ul\u00e7urrun) (Iru\u00f1ea, XV.\u202fmendearen azken herena? – XVI.\u202fmendearen lehen erdia)."},"content":{"rendered":"

Iru\u00f1ean sortu zen, Bolonian eta Ferraran ikasi zuen,
\neta doktore titulua eskuratu zuen Zuzenbide Zibil eta Kanonikoan. Kontseiluko
\nkidea zelarik, Karlos.\u202fV.a enperadorearen Gorteko jurista nagusietakoa izan
\nzen.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Haren lan nagusietakoa Catholicum Opus imperiale
\nregiminis mundi<\/i> edo De regimine mundi<\/i> (1525) izenekoa da, Zuzenbide
\nnaturalaren eskola espainiarrak hamaseigarren mendean zerabilen eztabaida
\njuridiko-politikoaren testuinguruan kokatzen dena. Hura egiteko Ultzurrun
\nEspainia, Italia eta Frantziako unibertsitate nagusietan ibili zen. Karlos\u202fV.a
\nenperadoreari eskaini zion, \u00abonena hilkorren artean\u00bb zela esanez, eta
\nenperadorearen kantzelari Mercuriano Gattinarari ere bai. Une hartan Ultzurrun
\ninperioaren oinarriak zehazten saiatzen ari zen, luteranismoaren hedapenarekin
\nsakabanatzen ari baitzen. Jurista nafarrak munduko herri desberdinen arteko
\nharremanen antolaketari buruz berak zuen teoria azaldu zuen. Haren arabera,
\ngizon-emakumeak destino komun batean elkartuta zeuden. Jainkoak gizon-emakumeen
\nsalbaziorako eman zuen bizitza, baina elizako kide bataiatutako gizon-emakumeak
\nbakarrik zirenez, eta horiek aita santuaren menpekoak zirenez, gainerako
\nhumanitatea hortik bereizita geratzen zen, kristauekin harremanetan egotera
\nbehartuta bazegoen ere.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

De regimine mundi <\/span><\/i>lau zatitan egituratzen da. Lehenbizikoak Zuzenbide
\nnaturalari buruzko doktrina komuna laburbiltzen du, haren jatorria, ezagutzeko
\nmodua, jendearengan agertzeko modu anitzak, parte-hartzeko graduak,\u202fetab.
\nUltzurrunek gizon-emakumeen lege naturalaren bikaintasuna aitortzen zuen,
\nanimalien lege naturalaren aldean, gizakiak beregan inprimatutako lege hori
\nezagutzen ahal duelako. Beste alde batetik, lege naturalaren jainkozko
\njatorriaren inguruan gogoeta egin zuen, eta arrazoiaren hurbilagokotzat jotzen
\nzuen\u00a0 <\/span>ius gentium <\/i>delakoaren
\ninguruan ere bai. Jendearen Zuzenbidearen gainean hark egin zuen teorizazioa
\nhistoriaren filosofia agustindarrean eta beste hainbat egileren lanetan
\noinarrituta eraikitzen zen. Adibidez, Antonio de Rosellis (1386-1466) irakasle
\nboloniarraren arabera, mundu osoa aita santuarena eta enperadorearena da, bi
\nbotere horiek bakarrik heldu zirelako Jainkoarengandik, alegia, autoritatearen
\niturri bakarretik. Haren esanetan, Jendeen Zuzenbidea gizarte unibertsalaren
\nkodea zen, herri guztien borondatean oinarritua; aski zen gehiengo batek
\nprintzipio horiek onartzea baliotasun unibertsala izan zezaten. Haren teoriak
\njendeen Zuzenbideari buruz Francisco Vitoriak eta Covarrubiasek onduko zituzten
\ntesien aurrekariak izan ziren.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Bigarren atala legegileari eskaini zion eta obrako
\nzatirik handiena da. Ultzurrunen arabera, autoritatea guztien onuraren bila
\naldarrikatzen eta egikaritzen zuena zen legegilea. Haren iritziz, beharrezkoa
\nzen legegile eta gobernari bakar bat. Behar historikoa zen, ezinezkoa zelako
\ngizaki guztiak biltzea legegintzan aritzeko eta, gizakiak guztien onuraren
\nbidetik aldendu zirenetik, beharrezkoa zelako ordena mundiala bermatuko zuen
\ngobernari bakarra izatea. Bereizten zituen, alde batetik, aita santuaren
\nboterea, hark legea sortzen baitzuen fidelen betiko zoriona lortu nahian, eta
\nbestetik, enperadorearen boterea, haren helburua zelako bere menpekoak
\napartatzea gizartearentzat kaltegarria zenaren bidetik. Enperadoreak ez zuen
\ngoragokorik denboraren planoan eta, beraz, fidel eta infidel guztien jauna zen.
\nAita santuak, ordea, bere boterea kristauen gainean bakarrik egikaritzen zuen,
\nsarrazenoak ez baitziren Kristoren ardien taldekoak. Horrenbestez, humanitatea
\neta kristautasuna bi gorputz desberdin ziren, bakoitzak bere buruzagia zutela;
\nenperadorea Jainkoaren bikarioa zen denborari zegokionez, eta aita santuak
\nberak ere ezin zuen inor salbuetsi haren menpekotasunetik. Ultzurrunek aldezten
\nzuen bataiatu gabeak ezin zirela egon aita santuaren legearen menpe eta, beraz,
\njendeen Zuzenbidea beharrezkoa zen haientzat. Inperioak jende guztien gainetik
\negon behar zuen, era horretan munduko bakea bermatuz. Ildo horretatik, aurre
\negin zien Johan Oldendorp jurista protestantearen teoria iusnaturalistei, haren
\narabera Zuzenbide naturala gizakiarengandik baitator, arrazoian oinarritzen
\nzelarik. Ultzurrunek, berriz, ius naturalea<\/i> Jainkoarengandik sorten zela
\nzioen, eta horregatik zela aldaezina.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Liburuaren hirugarren zatian, bizidun eta bizigabeko
\ngauzen legea, ohituren legea eta lege aldarrikatuari eta aldarrikatzekoa denari
\ndagokion guztiaren justifikazioa landu zituen. Jainkozko legeari buruz zioen ez
\nzegoela zer eztabaidaturik, aldaezina zelako. Gizakiaren legeari buruz, berriz,
\nlege pribatua \u2014norbanakoen bihotzean idatzitakoa\u2014, eta publikoa, gainerako
\ngizakien gidari izateko autoritatea duen gizakiari zegokiona, bereizten zituen.
\nLege publikoan ere bi maila izanen lirateke: gorena, aita santuarengan eta
\nenperadorearengan hezurmamitua, eta azpikoa, errege-erreginei zegokiena.
\nUltzurrunek aurrez irizten zion aita santua eta enperadorea zuzenak zirela,
\nlehenbizikoa jainkoaren laguntza berezia zuelako, eta bigarrena guztiaren jabe
\nzelako eta, beraz, alderdikeriak ez zuen zentzurik harengan. Gainera,
\nenperadorearen eginkizuna zen justizia ezartzeko juristen izendapena, hura
\nurratzen zelarik. Jardunbide horien adibide paradigmatikoa litzateke Karlos\u202fV.a
\nbera eta haren leinu guztia, eta horregatik uste zuen Ultzurrunek enperadoreak
\ndohain bereziak zituela bere kargua betetzeko.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Laugarren eta azken zatia epaileengan zentratzen
\nzen: horiek aukeratzeko prozedura, haien ezaupidea, karguaren eskumena eta
\nbetekizunak, hala nola haien jarduketen ondorioz gerta litezkeen nahigabeak
\nere. Epaileak, eskarmentua eta autoritatea zuen pertsona izanik, legeen
\nzientzia ezagutu behar zuen eta kontzientzia zintzoa eduki behar zuen.
\nUltzurrunek aitortzen zuen zailtasun handiak zituela printzeak epaile zuzenak
\nhautatzeko, transzendentzia handiko gauza zena, izan ere, hautapen egokiaren
\naraberakoa izanen zen menpekoen zoriona, eta epaile injustuak hautatzeak, berriz,
\nzorigaitz asko zekartzan herriarentzat. Epaileak printzearekiko eta legeekiko
\nfideltasuna zin egin behar zuen, eta enperadoreak epaileen saldukeria
\nerrefusatu behar zuen. Ultzurrunek etorkizuneko epaileari gomendatzen zion
\nhasiera batean abokatu-lanean aritzeko, eta ondoren epaitegi txiki batean
\nhasteko justiziaren administrazioan.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Ana Azanzak aztertu ditu Ultzurrunek autoritateko
\nargudio gisa aipatu zituen filosofo, kanonista eta juristak. Filosofo klasikoen
\nartean, Iru\u00f1ean jaiotako juristak Platon eta Aristoteles aipatzen zituen, eta
\nlegegizon erromatarren artean, berriz, Gayo, Ulpiano eta Paulo. Aipamen
\nugaritan agertzen ziren Boloniako eskolako juristak eta kanonistak, besteak
\nbeste Graciano, Abbas Antiquus, Juan de Andr\u00e9s, B\u00e1rtolo de Sassoferrato, Joannes
\nCalderinus, Baldo de Ubaldo, Francisco de Zabarella eta Panormitano. Maiz
\naipatzen zituen beste autore batzuk ziren, esaterako, San Agustin, San Tomas
\nAkinokoa,\u00a0 <\/span>Ockham, San Antonio
\nFlorentziakoa, Mariano eta Bartolome Socino, eta arestian aipatutako Oldendorp.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Iru\u00f1ean sortu zen, Bolonian eta Ferraran ikasi zuen, eta doktore titulua eskuratu zuen Zuzenbide Zibil eta Kanonikoan. Kontseiluko kidea zelarik, Karlos.\u202fV.a enperadorearen Gorteko jurista nagusietakoa izan zen. Haren lan nagusietakoa Catholicum Opus imperiale regiminis mundi edo De regimine mundi (1525) izenekoa da, Zuzenbide naturalaren eskola espainiarrak hamaseigarren mendean zerabilen eztabaida juridiko-politikoaren testuinguruan kokatzen dena. Hura […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[289],"class_list":["post-2893","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nULTZURRUN, Miguel (Miguel de Ul\u00e7urrun) (Iru\u00f1ea, XV.\u202fmendearen azken herena? - XVI.\u202fmendearen lehen erdia). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ultzurrun-miguel-260-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"ULTZURRUN, Miguel (Miguel de Ul\u00e7urrun) (Iru\u00f1ea, XV.\u202fmendearen azken herena? - XVI.\u202fmendearen lehen erdia). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Iru\u00f1ean sortu zen, Bolonian eta Ferraran ikasi zuen, eta doktore titulua eskuratu zuen Zuzenbide Zibil eta Kanonikoan. Kontseiluko kidea zelarik, Karlos.\u202fV.a enperadorearen Gorteko jurista nagusietakoa izan zen. Haren lan nagusietakoa Catholicum Opus imperiale regiminis mundi edo De regimine mundi (1525) izenekoa da, Zuzenbide naturalaren eskola espainiarrak hamaseigarren mendean zerabilen eztabaida juridiko-politikoaren testuinguruan kokatzen dena. Hura […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ultzurrun-miguel-260-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ultzurrun-miguel-260-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ultzurrun-miguel-260-eu\\\/\",\"name\":\"ULTZURRUN, Miguel (Miguel de Ul\u00e7urrun) (Iru\u00f1ea, XV.\u202fmendearen azken herena? - XVI.\u202fmendearen lehen erdia). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2020-04-22T14:41:03+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ultzurrun-miguel-260-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ultzurrun-miguel-260-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ultzurrun-miguel-260-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"ULTZURRUN, Miguel (Miguel de Ul\u00e7urrun) (Iru\u00f1ea, XV.\u202fmendearen azken herena? – XVI.\u202fmendearen lehen erdia).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"ULTZURRUN, Miguel (Miguel de Ul\u00e7urrun) (Iru\u00f1ea, XV.\u202fmendearen azken herena? - XVI.\u202fmendearen lehen erdia). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ultzurrun-miguel-260-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"ULTZURRUN, Miguel (Miguel de Ul\u00e7urrun) (Iru\u00f1ea, XV.\u202fmendearen azken herena? - XVI.\u202fmendearen lehen erdia). - Iura Vasconiae","og_description":"Iru\u00f1ean sortu zen, Bolonian eta Ferraran ikasi zuen, eta doktore titulua eskuratu zuen Zuzenbide Zibil eta Kanonikoan. Kontseiluko kidea zelarik, Karlos.\u202fV.a enperadorearen Gorteko jurista nagusietakoa izan zen. Haren lan nagusietakoa Catholicum Opus imperiale regiminis mundi edo De regimine mundi (1525) izenekoa da, Zuzenbide naturalaren eskola espainiarrak hamaseigarren mendean zerabilen eztabaida juridiko-politikoaren testuinguruan kokatzen dena. Hura […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ultzurrun-miguel-260-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"4 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ultzurrun-miguel-260-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ultzurrun-miguel-260-eu\/","name":"ULTZURRUN, Miguel (Miguel de Ul\u00e7urrun) (Iru\u00f1ea, XV.\u202fmendearen azken herena? - XVI.\u202fmendearen lehen erdia). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2020-04-22T14:41:03+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ultzurrun-miguel-260-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ultzurrun-miguel-260-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ultzurrun-miguel-260-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"ULTZURRUN, Miguel (Miguel de Ul\u00e7urrun) (Iru\u00f1ea, XV.\u202fmendearen azken herena? – XVI.\u202fmendearen lehen erdia)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2893","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2893\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2893"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=2893"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}