{"id":2853,"date":"2020-04-22T12:12:24","date_gmt":"2020-04-22T10:12:24","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/saez-de-puerto-hernani-pedro-240-eu\/"},"modified":"2020-04-22T12:12:24","modified_gmt":"2020-04-22T10:12:24","slug":"saez-de-puerto-hernani-pedro-240-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/saez-de-puerto-hernani-pedro-240-eu\/","title":{"rendered":"SAEZ DE PUERTO HERNANI, Pedro (O\u00f1ati, Gipuzkoa, ca.\u202f1556 – O\u00f1ati, Gipuzkoa, 1606)."},"content":{"rendered":"

Haren
\ngurasoak, Sebastian Perez del Puerto eta Mari Lopez de Hernani, O\u00f1atira etorri
\nziren bizitzera Lekeitiotik eta Hernanitik, hurrenez hurren. Hala ere,
\nfamilia-lotura zuten bertako leinu garrantzitsu batekin: Lazarraga leinuarekin,
\nhain zuzen ere, haren amaren aldetiko amona baitzen Mari Perez de Lazarraga o
\nElazarraga. Beraz, Juan Perez de Lazarraga historialari eta idazlearen urruneko
\nahaidea zen. Handikien leinu horietan ohikoa zenez, hezkuntza egokia jaso zuen
\n(haren anaia Sebastian ere abokatua zen). Gainera, 1540an O\u00f1atin sortu zen
\nSancti Spiritus Unibertsitatea, gauza guztiz egokia, era horretako ikasleek
\nhezkuntza osatzeko aukera izan zezaten, urrunera joan gabe. 1577rako batxilerra
\nzen, eta 1581ean Legeetan Doktore titulua zuen. Valladolideko Entzutegian
\nazterketa egin zioten 1589an, eta Zuzenbideko katedra bat eskuratu zuen O\u00f1atiko
\nUnibertsitatean. 1591ean, behinik behin, hainbat kargu bete zituen udalean,
\ndiputatu eta errejidore gisa, ordena txikietakoa izan arren. Ondoren, O\u00f1atiko
\nparrokiako onuraduna izan zen. 1598an Calahorrako apezpikuaren bikarioa izan
\nzen. 1603an Lekeitioko parrokiako onuraduna zen. Zakarra eta gatazkatsua izan
\nbehar zuen, auzi askotan sartuta ibili baitzen, hasi O\u00f1atiko udalean eta
\nLekeitioko parrokiako kabildoraino.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Haren
\nlan historiografikoaz dakigunaren arabera, 1588an, O\u00f1atiren, Lekeitioren eta
\nEuskal Herriaren historiari buruzko Apuntamientos<\/i> edo oharrak jaso
\nzituen. Jatorrizko testua ez da aurkitu, eta ezagutzen duguna da Rafael
\nFloranesek zuen kopia baten laburpenaren argitalpena. Dirudienez, xv.<\/span>\u202fmendearen erdialdera jazotako
\ngertakari historiko batzuen berri solte eta askotarikoak ziren. Bandoen arteko
\ngatazkaren garaikoak ziren, eta haien interpretazio\u00a0 <\/span>sasi-legendarioa egiten zen. Kontatu zituen
\ngertakari batzuk bere familiaren esperientzietan oinarritzen dira, eta haien
\nberri izango zuen, ez dokumentuen bidez, ahozko transmisio zuzenaren bidez
\nbaizik. Esaterako, O\u00f1atiko lehenengo kondea, I\u00f1igo Velez de Gebara, arrantza
\negiteko erreka bat berarentzako bakarrik emateko eskatu omen zion batzarrari<\/i>;
\neskariari kontra egin ziotenetako bat Sancho Gartzia Garibai Agirre izan omen
\nzen, Emilia Agirreren anaia, \u00abnire hirugarren amona\u00bb, dio Puerto Hernanik. Era
\nberean, O\u00f1atiko \u00ableinu ospetsu eta errotuen\u00bb zerrenda egitean, Lazarragak,
\nUribarri eta beste hainbat ospetsu aipatu ondoren, ez zituen ahaztu Puerto eta
\nHernani deiturak, bi horiek kanpotarrak<\/i> zirela argitu bazuen ere. Oso
\ninteresgarria da Puerto Hernanik bere Oharrak<\/i> osatzeko erabilitako
\niturrietako batzuk herri kantak izatea (adibidez Sandaili-rena), berak
\nkontakizuna indartzeko erabili zituenak. Ziurrenik, kontatu zituen gauzak
\neskualdean bertan gertatu eta han jaso zituen berak. Nabarmendu behar da kopla
\nhorien balio historiko eta filologikoa, baina zenbait arazo ere badira, horien
\ninguruan. Arazo nagusia da Rafael Floranesek bere lana osatzen erabili zuen Apuntamientos<\/i>
\nhorien kopiaren letra txikia eta irakurtzen zaila zela, eta gainera, jakintsu
\nhark ez zekiela euskaraz. Beraz, uste izatekoa da akats asko sartuko zuela
\ntranskripzioan.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Gainera,
\nRafael Floranesen esanetan, 1597an, Puerto Hernanik hiru Euskal Probintzien
\nhistoria bat idazteko asmoa zuen, eta haren liburutegian hainbat zirriborro
\ngordetzen omen zituen, baina ez dirudi historia hori burutzera iritsi zenik. Ez
\ndago argi hori kontatu zuenean lehen aipatutako Oharrak<\/i> aipatzen ari
\nzen, edo bi lan desberdin ziren.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Azkenik,
\nobra historiko garrantzitsu baten kopista izan zen Puerto Hernani: Cr\u00f3nica
\ndel Reyno de Navarra<\/i> lana, Karlos Evreux Trast\u00e1marak, Bianako printzeak,
\nidatzi zuena. Yanguasek Puerto Hernaniren kodizea aipatzen duenean dioenez,
\nhura \u00abmejor ordenado y [es] menos est\u00e9ril [que los dem\u00e1s c\u00f3dices existentes] en
\nhechos hist\u00f3ricos relativos al reinado de Carlos 3.\u00ba\u00bb zen.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Haren gurasoak, Sebastian Perez del Puerto eta Mari Lopez de Hernani, O\u00f1atira etorri ziren bizitzera Lekeitiotik eta Hernanitik, hurrenez hurren. Hala ere, familia-lotura zuten bertako leinu garrantzitsu batekin: Lazarraga leinuarekin, hain zuzen ere, haren amaren aldetiko amona baitzen Mari Perez de Lazarraga o Elazarraga. Beraz, Juan Perez de Lazarraga historialari eta idazlearen urruneko ahaidea zen. […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[287],"class_list":["post-2853","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nSAEZ DE PUERTO HERNANI, Pedro (O\u00f1ati, Gipuzkoa, ca.\u202f1556 - O\u00f1ati, Gipuzkoa, 1606). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/saez-de-puerto-hernani-pedro-240-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"SAEZ DE PUERTO HERNANI, Pedro (O\u00f1ati, Gipuzkoa, ca.\u202f1556 - O\u00f1ati, Gipuzkoa, 1606). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Haren gurasoak, Sebastian Perez del Puerto eta Mari Lopez de Hernani, O\u00f1atira etorri ziren bizitzera Lekeitiotik eta Hernanitik, hurrenez hurren. Hala ere, familia-lotura zuten bertako leinu garrantzitsu batekin: Lazarraga leinuarekin, hain zuzen ere, haren amaren aldetiko amona baitzen Mari Perez de Lazarraga o Elazarraga. Beraz, Juan Perez de Lazarraga historialari eta idazlearen urruneko ahaidea zen. […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/saez-de-puerto-hernani-pedro-240-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/saez-de-puerto-hernani-pedro-240-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/saez-de-puerto-hernani-pedro-240-eu\\\/\",\"name\":\"SAEZ DE PUERTO HERNANI, Pedro (O\u00f1ati, Gipuzkoa, ca.\u202f1556 - O\u00f1ati, Gipuzkoa, 1606). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2020-04-22T10:12:24+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/saez-de-puerto-hernani-pedro-240-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/saez-de-puerto-hernani-pedro-240-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/saez-de-puerto-hernani-pedro-240-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"SAEZ DE PUERTO HERNANI, Pedro (O\u00f1ati, Gipuzkoa, ca.\u202f1556 – O\u00f1ati, Gipuzkoa, 1606).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"SAEZ DE PUERTO HERNANI, Pedro (O\u00f1ati, Gipuzkoa, ca.\u202f1556 - O\u00f1ati, Gipuzkoa, 1606). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/saez-de-puerto-hernani-pedro-240-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"SAEZ DE PUERTO HERNANI, Pedro (O\u00f1ati, Gipuzkoa, ca.\u202f1556 - O\u00f1ati, Gipuzkoa, 1606). - Iura Vasconiae","og_description":"Haren gurasoak, Sebastian Perez del Puerto eta Mari Lopez de Hernani, O\u00f1atira etorri ziren bizitzera Lekeitiotik eta Hernanitik, hurrenez hurren. Hala ere, familia-lotura zuten bertako leinu garrantzitsu batekin: Lazarraga leinuarekin, hain zuzen ere, haren amaren aldetiko amona baitzen Mari Perez de Lazarraga o Elazarraga. Beraz, Juan Perez de Lazarraga historialari eta idazlearen urruneko ahaidea zen. […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/saez-de-puerto-hernani-pedro-240-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/saez-de-puerto-hernani-pedro-240-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/saez-de-puerto-hernani-pedro-240-eu\/","name":"SAEZ DE PUERTO HERNANI, Pedro (O\u00f1ati, Gipuzkoa, ca.\u202f1556 - O\u00f1ati, Gipuzkoa, 1606). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2020-04-22T10:12:24+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/saez-de-puerto-hernani-pedro-240-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/saez-de-puerto-hernani-pedro-240-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/saez-de-puerto-hernani-pedro-240-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"SAEZ DE PUERTO HERNANI, Pedro (O\u00f1ati, Gipuzkoa, ca.\u202f1556 – O\u00f1ati, Gipuzkoa, 1606)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2853","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2853\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2853"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=2853"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}