{"id":2849,"date":"2020-04-21T16:59:33","date_gmt":"2020-04-21T14:59:33","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/martinez-zaldibia-juan-238-eu\/"},"modified":"2020-04-21T16:59:33","modified_gmt":"2020-04-21T14:59:33","slug":"martinez-zaldibia-juan-238-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/martinez-zaldibia-juan-238-eu\/","title":{"rendered":"MARTINEZ ZALDIBIA, Juan (Tolosa, Gipuzkoa, d. g. – Tolosa, Gipuzkoa, 1575)."},"content":{"rendered":"

Ahaide
\nNagusien leinu oinaztar batean jaio zen, Tolosan, Zaldibiako dorre-etxean.
\nGurasoak I\u00f1igo Martinez Zaldibia eta Katalina Elduaien zituen. Aita Tolosako
\nalkate eta arma-kapitaina izan zen. Bandoen arteko gatazkaren ondoren,
\nmonarkiak nobleziaren gainean eragindako errepresioaren biktimetako bat izan
\nzen Zaldibia, Henrike IV.ak hiru urteko erbesteratze-zigorra eman baitzion,
\nEsteponan (M\u00e1laga) bete behar zuena. Batxilerra Maria Juaniz Arteaga
\nIdiakezekin ezkondu zen, alegia, monarkiaren administrazioan kargu
\ngarrantzitsuak zituen familia bateko alabarekin. Mailegu-emaile ere aritu zen,
\neta etekin politak atera zituen jarduera hartatik. Higiezin ugariz osatutako
\nondare oparo baten jabe zen, tartean zirela Zaldibia dorrea, beste sei etxe eta
\nbaserri, beren jabegoekin, eta beste hainbat lur-eremu eta burdinola, osotara,
\nhil zenean, 5.100 dukat inguruko ondarea bildua zuela. Zaldibiak izen bereko
\nseme bat izan zuen, baina semea eta emaztea, biak ere, gazterik hil ziren eta,
\nbatxilerra guztiz jota geratu zen. Horregatik, beharbada, oinordekorik ez
\nizanik eta erlijioarengana gero eta bilduago egonik, testamentuan bere ondasun
\nguztiak karitate- eta erlijio-egintzetan uztea erabaki zuen: 1.000 dukat
\nTolosako parrokiarako, egunero bere arimaren aldeko meza emateko agindua,
\nurteko ehun dukat Gramatikako maisu batentzat; 50 dukateko bi dohaintza, bi
\nneska umezurtz behartsurentzat; eta 4 dukat, herriko hamar behartsurentzat.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

1550ean
\nhartu zuen arte eta legeetako batxiler titulua, baina ez dakigu gradu horiek
\nzein Unibertsitatetan lortu zituen. Zuzenbide-ikasketak egin zituela, ordea,
\nargi dago, lan ugari agindu zizkiotelako Gipuzkoako Batzar Nagusiek. Esaterako,
\n1551, 1553, 1554, 1562 eta 1574an, Tolosako artxiboan gordeta Probintziak
\nzituen despatxu, pribilegio eta gainerako dokumentu guztiak ordenatzeko agindua
\neman zioten. Halaber, Probintziaren abokatua izan zen 1558ko auzi batean. Hil
\nzenean, haren liburutegia lege-arloko 46 liburuz osatzen zen, garai hartan ongi
\nhornitua, beraz. Administrazioan eta politikan ere ibilbide luzea egin zuen:
\nTolosako alkate izan zen 1548, 1550, 1551 eta 1558an (Orellaren arabera, alkate
\nizan zen 1544, 1552 eta 1574an). Hiri horrek berak, 1557an, bere indar armatuen
\nkapitaina izendatu zuen. Batzar Nagusietan ere hainbat kargu bete zituen
\n(prokuradore, errejidore eta idazkari), gutxienez 1550, 1551, 1555 eta 1561ean.
\nProbintziarentzat ere beste hainbat kargu bete zituen: negoziatzaile,
\ndokumentuen idazlari, autoritateen hartzaile, instrukzio-eramaile…<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Batxilerrak
\nberak hitz egin zigun bere lanari buruz, 1564an Batzar Nagusiei igorri zien
\ngutunean: \u00abLo que demas dello por mi industria y flaco yngenyo he hecho en una
\nsuma de todo lo que despues del diluvyo y venyda de T\u00fabal a Espa\u00f1a, es digno de
\nponerse en memoria de la na\u00e7ion Vascongada y particularmente desta Provin\u00e7ia,
\ncon las haza\u00f1as que los della han hecho en diversos tiempos hasta nuestros
\ndias. Y junto con esto otro tratadillo de Armer\u00eda trayda y vista la de Navarra.
\nSi Vs. Ms. mandaran servirse de mis vigilias y peque\u00f1o trabajo que en esto he
\npasado, tenerme yo por muy dichoso en que den orden como salga al campo
\nquedando para mi la impresi\u00f3n como suele ser para todos los que escriben y para
\neste effeto lo mostrare a quienes Vs. Ms. mandaren\u00bb.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Suma<\/span><\/i> izeneko lana 1560 aldera amaitu zen,
\neta haren hainbat eskuizkribu zabaldu baziren ere, ez zen inprimatu 1945 arte.
\nHura izan zen Gipuzkoaren lehenengo Historia, eta horren gainean eraiki
\nzituzten beren eredu eta erreferentziak, handik aurrera, Probintziako
\nhistorialariek. Politikoki Gaztelaren aldekoa da, eta beraz Nafarroaren
\naurkakoa, eta Gipuzkoaren sorrerako mitoetako bat zabaldu zuen, alegia,
\nBeotibarreko borrokarena. Agerian jarri zituen bandoen arteko istiluek
\nekarritako gaitzak, eta gipuzkoarren jatortasun eta kaparetasun unibertsalaren
\noinarrizko egitura ideologikoak ezarri zituen. Bi ideia ziren horien iturriak:
\nIberiar penintsulako lehenengo biztanleak gipuzkoarrak izan ziren, Tubalen
\nondorengo zuzenak; eta inoiz ez zituzten azpiratu edo konkistatu atzerritarrek.
\nLehenengo ideiaren funtsezko froga izango litzateke euskararen iraupena,
\nZaldibiaren arabera, Tubalek eta bere familiak Kaukasotik ekarritako hizkuntza
\nbaita. Bigarrena defendatzeko teoria eusko-kantabrista garatu zuen Zaldibiak,
\nondoren beste tratadista askok bezala. Haren arabera, antzinako Kantabriaren
\nbarnean zeuden euskal lurraldeak, eta beraz, haiena zen erromatarren aurrean
\nerakutsitako erresistentzia heroikoaren ohorea. Gainerakoan, Zaldibiak
\nGipuzkoarentzat jaso zituen lehenago Bizkaiarentzat garatu ziren teoria
\nitun-zaleak. Funtsean, monarkaren eta herriaren arteko ituna aldarrikatzen zen,
\nherriak berez zuen subiranotasuna erregearen esku uzteko unean. Ideia horien
\nhelburua posizio pribilegiatu eta berezia justifikatzea zen, Monarkia
\nhispanikoaren testuinguru politiko-administratiboan. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Dirudienez,
\nZaldibia, Tolosan ez ezik, Hondarribian ere bizi izan zen, eta han igaro zuen
\ntartea aprobetxatu zuen herri hari buruzko askotariko kronika bat idazteko,
\n1366 eta 1515 bitarteko berriak jasoz.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Legeen
\nbiltzaile-lanari dagokionez, funtsezkoa izan zen Probintziaren 326 Ordenantzen
\nbilketa, Liburu Zaharra<\/i> deitutako bilduman. Bilduma horrek oinarria eman
\nzion ondoren, 1583an, egin zenari, eta 1696ko behin betiko bildumari, eta
\nbadirudi bukatuta zegoela 1562an, baina 1991 arte ez zen inprimatu.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ahaide Nagusien leinu oinaztar batean jaio zen, Tolosan, Zaldibiako dorre-etxean. Gurasoak I\u00f1igo Martinez Zaldibia eta Katalina Elduaien zituen. Aita Tolosako alkate eta arma-kapitaina izan zen. Bandoen arteko gatazkaren ondoren, monarkiak nobleziaren gainean eragindako errepresioaren biktimetako bat izan zen Zaldibia, Henrike IV.ak hiru urteko erbesteratze-zigorra eman baitzion, Esteponan (M\u00e1laga) bete behar zuena. Batxilerra Maria Juaniz Arteaga […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[287],"class_list":["post-2849","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nMARTINEZ ZALDIBIA, Juan (Tolosa, Gipuzkoa, d. g. - Tolosa, Gipuzkoa, 1575). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/martinez-zaldibia-juan-238-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"MARTINEZ ZALDIBIA, Juan (Tolosa, Gipuzkoa, d. g. - Tolosa, Gipuzkoa, 1575). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ahaide Nagusien leinu oinaztar batean jaio zen, Tolosan, Zaldibiako dorre-etxean. Gurasoak I\u00f1igo Martinez Zaldibia eta Katalina Elduaien zituen. Aita Tolosako alkate eta arma-kapitaina izan zen. Bandoen arteko gatazkaren ondoren, monarkiak nobleziaren gainean eragindako errepresioaren biktimetako bat izan zen Zaldibia, Henrike IV.ak hiru urteko erbesteratze-zigorra eman baitzion, Esteponan (M\u00e1laga) bete behar zuena. Batxilerra Maria Juaniz Arteaga […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/martinez-zaldibia-juan-238-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/martinez-zaldibia-juan-238-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/martinez-zaldibia-juan-238-eu\\\/\",\"name\":\"MARTINEZ ZALDIBIA, Juan (Tolosa, Gipuzkoa, d. g. - Tolosa, Gipuzkoa, 1575). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2020-04-21T14:59:33+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/martinez-zaldibia-juan-238-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/martinez-zaldibia-juan-238-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/martinez-zaldibia-juan-238-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"MARTINEZ ZALDIBIA, Juan (Tolosa, Gipuzkoa, d. g. – Tolosa, Gipuzkoa, 1575).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"MARTINEZ ZALDIBIA, Juan (Tolosa, Gipuzkoa, d. g. - Tolosa, Gipuzkoa, 1575). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/martinez-zaldibia-juan-238-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"MARTINEZ ZALDIBIA, Juan (Tolosa, Gipuzkoa, d. g. - Tolosa, Gipuzkoa, 1575). - Iura Vasconiae","og_description":"Ahaide Nagusien leinu oinaztar batean jaio zen, Tolosan, Zaldibiako dorre-etxean. Gurasoak I\u00f1igo Martinez Zaldibia eta Katalina Elduaien zituen. Aita Tolosako alkate eta arma-kapitaina izan zen. Bandoen arteko gatazkaren ondoren, monarkiak nobleziaren gainean eragindako errepresioaren biktimetako bat izan zen Zaldibia, Henrike IV.ak hiru urteko erbesteratze-zigorra eman baitzion, Esteponan (M\u00e1laga) bete behar zuena. Batxilerra Maria Juaniz Arteaga […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/martinez-zaldibia-juan-238-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"4 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/martinez-zaldibia-juan-238-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/martinez-zaldibia-juan-238-eu\/","name":"MARTINEZ ZALDIBIA, Juan (Tolosa, Gipuzkoa, d. g. - Tolosa, Gipuzkoa, 1575). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2020-04-21T14:59:33+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/martinez-zaldibia-juan-238-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/martinez-zaldibia-juan-238-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/martinez-zaldibia-juan-238-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"MARTINEZ ZALDIBIA, Juan (Tolosa, Gipuzkoa, d. g. – Tolosa, Gipuzkoa, 1575)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2849","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2849\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2849"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=2849"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}