{"id":2799,"date":"2020-04-21T11:45:45","date_gmt":"2020-04-21T09:45:45","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/el-tordo-vizcaino-egile-ezezaguna-213-eu\/"},"modified":"2020-04-21T11:45:45","modified_gmt":"2020-04-21T09:45:45","slug":"el-tordo-vizcaino-egile-ezezaguna-213-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/el-tordo-vizcaino-egile-ezezaguna-213-eu\/","title":{"rendered":"EL TORDO VIZCA\u00cdNO. Egile ezezaguna (Gabriel Henao?) (ca.\u202f1639)"},"content":{"rendered":"<p><span>Inprimatutako<br \/>\nlan hau hurbiletik ezagutu dutenek diotenez, 1638aren amaieran edo 1639aren<br \/>\nhasieran amaituko zen, horren <i>post quem<\/i> datatzat hartzen bada bertan<br \/>\naipatzen den Hondarribiaren setioa eta laguntza. Noiz egin zen esatea zaila<br \/>\nizanik, are zailagoa da egilea nor zen jakitea. Lan honen ikerle nagusi Andres<br \/>\nE. Ma\u00f1arikuak testuaren nahiz testuinguruaren askotariko alderdiak hartu zituen<br \/>\nkontuan, eta baztertu zituen garai hartako zenbait historialariren teoriak,<br \/>\nEsteban Garibai jotzen zutenak egiletzat, hura ezinezkoa baitzen, ikuspegi<br \/>\nkronologikotik. Ma\u00f1arikuak azkenean ondorioztatu zuen egilea Gabriel Henao<br \/>\nzela, orduan Bilbon bizi zen jesuita bat, argitara eman berria zuena <i>Vizcaya<br \/>\nillustranda <\/i>lana(<b>ikus sarrera Hiztegi honetan<\/b>).<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>El <i>Tordo<br \/>\nVizca\u00edno<\/i> erreakzio gisa sortu zen, <i>Historia del b\u00faho gallego, con las<br \/>\ndem\u00e1s aves de Espa\u00f1a<\/i> lanari erantzuna emateko. Hontzaren historia hori 1620<br \/>\naldera egin zuen Lemos kondeak, ustez, eta helburua zuen Galiziako Erresumaren<br \/>\neta hango biztanleen jarrera agertzea eta lurralde iberiarren batzarrean<br \/>\nesertzeko zuten eskubidea aldarrikatzea, garai hartan erresuma hartako<br \/>\ninstituzioek boto-eskubidea lortu nahi zutelako Gaztelako Gortean. Funtsean<br \/>\npanfleto polemista zen, eta Espainiako hegaztien fantasiazko batzar batean irudikatzen<br \/>\nzituen erresuma eta lurralde nagusien ordezkaritzak. Han, hontz galiziarrak<br \/>\nbeste hegaztien aurka ekiten zion, batzarretik kanpora utzi nahi zutelako.<br \/>\nHegaztiek Bizkaiko ordezkari Juantxo Garibai aukeratu zuten prokuradore, eta<br \/>\nhontzak harengana zuzendu zituen bere kritikak. <i>Hontzak<\/i> egindako irainei<br \/>\nerantzuteko sortu zen <i>Zozo Bizkaitarra<\/i>, baina hamabost urte beranduago<br \/>\nidatzi zen. Hala ere, izaeraz desberdina zen. <i>Hontza <\/i>lanakGaliziaren eta<br \/>\ngaliziarren laudorioa eta, aldi berean, polemika eragin nahi zuen, kritika<br \/>\nlandu bat aurkeztu gabe. Horren aurrean, <i>Zozoak<\/i> erantzun mamitsua eta<br \/>\nlandua ematen zuen, batzuetan korapilatsuegia, egile eta aipamenez josia.<br \/>\nEgileak zozoa defendatu nahi zuen, eta beraz bizkaitarrak ere, <i>Hontzak <\/i>egindako<br \/>\nirainetatik. Horretarako, aurreko mendeko historiografia bizkaitarrean<br \/>\nerabilitako mitoak jasotzen zituen, tartean tubalismoa edo eusko-kantabrismoa. <i>Hontzaren<br \/>\n<\/i>literaturaren parean, <i>Zozoaren <\/i>egileak erudizio handia erakusten du,<br \/>\neta iturriak erabiltzeko gaitasuna. Horregatik, gehiegizko erantzuntzat jo izan<br \/>\nda, <i>Hontzarena<\/i> bezalako testu baterako.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Inprimatutako lan hau hurbiletik ezagutu dutenek diotenez, 1638aren amaieran edo 1639aren hasieran amaituko zen, horren post quem datatzat hartzen bada bertan aipatzen den Hondarribiaren setioa eta laguntza. Noiz egin zen esatea zaila izanik, are zailagoa da egilea nor zen jakitea. Lan honen ikerle nagusi Andres E. Ma\u00f1arikuak testuaren nahiz testuinguruaren askotariko alderdiak hartu zituen kontuan, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[283],"class_list":["post-2799","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>EL TORDO VIZCA\u00cdNO. Egile ezezaguna (Gabriel Henao?) (ca.\u202f1639) - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/el-tordo-vizcaino-egile-ezezaguna-213-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"EL TORDO VIZCA\u00cdNO. Egile ezezaguna (Gabriel Henao?) (ca.\u202f1639) - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Inprimatutako lan hau hurbiletik ezagutu dutenek diotenez, 1638aren amaieran edo 1639aren hasieran amaituko zen, horren post quem datatzat hartzen bada bertan aipatzen den Hondarribiaren setioa eta laguntza. Noiz egin zen esatea zaila izanik, are zailagoa da egilea nor zen jakitea. Lan honen ikerle nagusi Andres E. Ma\u00f1arikuak testuaren nahiz testuinguruaren askotariko alderdiak hartu zituen kontuan, [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/el-tordo-vizcaino-egile-ezezaguna-213-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/el-tordo-vizcaino-egile-ezezaguna-213-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/el-tordo-vizcaino-egile-ezezaguna-213-eu\\\/\",\"name\":\"EL TORDO VIZCA\u00cdNO. Egile ezezaguna (Gabriel Henao?) (ca.\u202f1639) - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2020-04-21T09:45:45+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/el-tordo-vizcaino-egile-ezezaguna-213-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/el-tordo-vizcaino-egile-ezezaguna-213-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/el-tordo-vizcaino-egile-ezezaguna-213-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"EL TORDO VIZCA\u00cdNO. Egile ezezaguna (Gabriel Henao?) (ca.\u202f1639)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"EL TORDO VIZCA\u00cdNO. Egile ezezaguna (Gabriel Henao?) (ca.\u202f1639) - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/el-tordo-vizcaino-egile-ezezaguna-213-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"EL TORDO VIZCA\u00cdNO. Egile ezezaguna (Gabriel Henao?) (ca.\u202f1639) - Iura Vasconiae","og_description":"Inprimatutako lan hau hurbiletik ezagutu dutenek diotenez, 1638aren amaieran edo 1639aren hasieran amaituko zen, horren post quem datatzat hartzen bada bertan aipatzen den Hondarribiaren setioa eta laguntza. Noiz egin zen esatea zaila izanik, are zailagoa da egilea nor zen jakitea. Lan honen ikerle nagusi Andres E. Ma\u00f1arikuak testuaren nahiz testuinguruaren askotariko alderdiak hartu zituen kontuan, [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/el-tordo-vizcaino-egile-ezezaguna-213-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"2 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/el-tordo-vizcaino-egile-ezezaguna-213-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/el-tordo-vizcaino-egile-ezezaguna-213-eu\/","name":"EL TORDO VIZCA\u00cdNO. Egile ezezaguna (Gabriel Henao?) (ca.\u202f1639) - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2020-04-21T09:45:45+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/el-tordo-vizcaino-egile-ezezaguna-213-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/el-tordo-vizcaino-egile-ezezaguna-213-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/el-tordo-vizcaino-egile-ezezaguna-213-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"EL TORDO VIZCA\u00cdNO. Egile ezezaguna (Gabriel Henao?) (ca.\u202f1639)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2799","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2799\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2799"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=2799"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}