{"id":2755,"date":"2020-04-20T16:21:41","date_gmt":"2020-04-20T14:21:41","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/tournay-jehan-de-191-eu\/"},"modified":"2020-04-20T16:21:41","modified_gmt":"2020-04-20T14:21:41","slug":"tournay-jehan-de-191-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/tournay-jehan-de-191-eu\/","title":{"rendered":"TOURNAY, Jehan de(Tournay, XV.\u202fmendea)."},"content":{"rendered":"

Valenciennes hiriko merkatari bat izan zen. Hiri hori
\nNord-Pas-de-Calais eskualdean dago, Eskalda ibaiaren ertzean. Ez dago hari
\nburuzko datu biografikorik. 1488.-1489. urteetan erromesaldi bati ekin zion
\nJerusalemera, Erromara eta Compostelara joateko. Bere jaioterritik otsailaren
\n25ean atera zen, garizumako lehen astelehenean. Harekin batera honako hauek ere
\njoan ziren: haren anaia Valencienneseko Saint Jean elizako abadea, Jehan le
\nLiepvre, Pierre de Lonnain, haren lagun eta presbitero Guillaume eta beste
\nadiskide batzuk. 1489. urtean itzuli ziren, urte bat eta erdiko erromesaldiaren
\nondoren.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Lehenbizi Jerusalemera eta Erromara abiatu zen, eta
\nhandik Santiago de Compostelara joatea erabaki zuen. Lagunak utzi eta
\nGillaumerekin bakarrik jarraitu zuen. Boloniarako bidea hartu zuen, Alpeak Mont
\nG\u00e8nevretik zeharkatu zituen, Aixera iritsi zen eta, ondoren, Marseillara; han,
\nSainte Beaumera joan zen Maria Magdalena gurtzeko. Handik Tarascon hirira
\niritsi zen, Santa Marta beneratzeko, eta N\u00eemes, Montepellier eta Tolosatik
\nigaro zen. Pirinioak Orreagatik zeharkatu zituen eta, Nafarroako Bidea ibili
\nondoren, Donejakue bide frantziarretik jarraitu zuen Le\u00f3neraino, handik
\nOviedora abiatu zen, Salbatore gurtzeko, eta Ganbera Santua bisitatu zuen.
\nIparraldeko Bidetik jarraitu zuen 1488ko amaiera aldean Santiago de
\nCompostelara iritsi arte. Katedralean, elizako aldare nagusiaren atzeko aldean konfesatu
\nziren aldare txiki baten ondoan, eta, gero, zurezko eskailera txiki batetik igo
\nziren Done Jakueren irudia zegoen lekuraino. Irudiak koroa bat zuen eta
\nJehanek, eskuetan hartu, eta buruan jarri zuen. Gainera, apaiz bati honako hau
\nentzun zion: \u00abgorpua (Done Jakuerena) aldare nagusian hilobiratuta dagoela
\nsinesten ez duenak alferrik egin du erromesaldia\u00bb. Horrek kontuzko arazo bat
\nsorrarazi zion Tournayri, Tolosan Apostoluaren erlikiak beneratu baitzituen,
\nbenetakotzat hartuz. Auzia ebazteko, pentsatu zuen \u00abgorpua Tolosan zegoela, eta
\nburua Compostelan\u00bb.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Santiago de Compostelan bi egun eman ondoren, bide
\nberetik itzuli zen Burgoseraino eta Frantziarantz abiatu zen \u00abSan Adrian
\nmenditik\u00bb; Auverniako bidelagunek, berriz, Orreagako bidea aukeratu zuten.
\nTournayk aurrera jarraitu zuen eta Bordele, Blaye, Poitiers, Port-de-Piles,
\nAmboise, Blois, Orl\u00e9ans eta Parisetik igaro ondoren, Valenciennesko bere etxera
\nheldu zen 1489ko martxoaren 7an, larunbatean. Sekulako poza hartu zuen:
\n\u00abJainkoak bakarrik daki zer-nolako poza sentitu nuen! […] eta horrela itzuli
\nnintzen nire etxera, eta, Jainkoari esker, han zeuden emaztea eta amaginarreba,
\nosasun onez\u00bb.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Bidaiariaren kontakizuna bizia da eta,
\nzenbaitetan, nobela-itxura hartuz, xehetasun asko ematen ditu. Adibidez,
\nSantiago de Compostela hiritik gertu gaua sartu zitzaion baso batean, eta
\naterpe emateko eskatu zion egurgile bati, eta lumazko ohe bat eskatu zion lo
\negiteko: <\/span>\u00abJe luy demanday au mieulx que je peuz sy nous aurions
\nung lict de plumes pour nous coucher et il dict que ouyl car nous estions tout
\nmouillez\u00bb.<\/span><\/span>
\nEgurgileak baietz erantzun zion, eta afari arin baten ostean, \u00abegurgileak sarde
\nbat hartuz, eta bi idiren ondoko lastoan sartuz […] gure ohea prestatu zuen,
\nzaldientzako etzaleku egingo balu bezala\u00bb; bi erromesak han etzan ziren, eta
\nidiek gau osoa haiek usaintzen eman zutenez, ez zuten begirik bildu. Halaber,
\nkontakizunean, tarteka, aterpetxeen harrerari eta ezaugarriei buruzko oharrak
\nageri dira. Harrigarria iruditzen zaio ardoa jositako ahuntz-zahagietan
\nsartzeko ohitura: \u00abeta atzeko hankatik ateratzen da barruko ardoa\u00bb. Beste gai
\naskoren artean, hau ere aipatzen du: \u00abherri osoan, etxe batera iristen
\nzarenean, eta ogia, ardoa, okela edo beste zerbait nahi baduzu, zuk zeuk bilatu
\nbeharko duzu, bizitokian ez baituzu ezer izango, etzateko ohea izan ezik, eta
\nzorionekoa izango zara ohe bat baduzu, hemengo gehienek ez baitute\u00bb.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Hala ere, Espainiako jendearen
\nadeitasuna eta laguntza erakusten duten egoerek, batzuetan, aipatutako
\neragozpen horiek orekatzen dutela ematen du.\u00a0
\n<\/span>Esaterako, kontatzen du apaiz batek eguneko eskaintzak eman zizkiela
\neta, horri esker, otordu handi bat egin zutela, zeukaten gose handia asetzeko:
\n\u00abeskaintza guztiak mahai gainean jarri genituen eta otordu ederra egin genuen;
\nardo ona edan genuen eta saltxitxa bikainak jan genituen\u00bb, Burgosen oinetako
\nbatzuk eman zizkieten \u00ablodiak, gogorrak eta sendoak\u00bb, oinak minbera
\nbaitzituzten. Tournayk Bideari buruz kontatzen dituen zorigaitzak gorabehera,
\nzailtasunei lasai eta irmo egiten die aurre. Besteak beste, gau ilunetan eta
\nleku zailetan bizi izandako eguraldi txarreko egoerak aipatzen ditu, hala nola
\nCebreiron elurretan bidea egin beharrekoa: \u00abhanken erdiraino sartzen ginen
\nelurretan. Belaunetaraino gutxienez hondoratzen ginen beti, askotan giltzurrunetaraino,
\neta, orduan, batak besteari pordoia ematen zion, elkarri ahalik ondoen
\nlaguntzeko\u00bb.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Nafarroan egindako bideari dagokionez,
\nDonapaleu, Izura eta Donibane Garazitik igarotzean, behin eta berriz kexatzen
\nda ordaindu beharreko zergez. Gero, Orreagako mendira iristen denean, aipatzen
\ndu lehen lau legoak onak direla igotzeko, baina bosgarrena oso gogorra, nahiz
\neta zoragarria den hainbeste elurrekin. Gudua egin zen ordokitik igaro zen eta
\nOrreagako elizara iritsi zen: \u00abederra da eta harrizko ganga-egitura du, eta
\naldareko mahaia zilarrezkoa da. Errolanen adarra eta Olivierren korneta
\nerakutsi zizkidaten, marfilezkoak biak. Kanpoaldean, bi hilobi daude burdin
\nhesiz inguratuta, eta bertan zaldun batzuk daude lurperatuta\u00bb. Bezperetara joan
\nziren eta organoz lagundutako\u00a0
\n<\/span>presbiteroen kantuak entzun zituzten, baina organoa ikusi gabe. Honako
\nhau aipatzen du: \u00abelizan bederatzi lanpara daude, eta bat Maria Ama Birjinaren
\nirudi baten ondoan, ezkerraldean. Ospitalea ikusi nuen, atsedena hartu nahi
\nduten bidaiarientzako lekua. Eta elurte handia botatzen duenean, hiru egunez
\nhar dezakete ostatu bertan. Han egon ondoren, Rainceval (Orreaga) herri txikira
\njoan nintzen lotara; oso ostatu ona genuen han, eta ospitaletik ordu erdira
\nzegoen\u00bb.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Hurrengo egunean, Iru\u00f1era abiatu ziren. Hiri nahiko
\nhandia dela aipatzen dute, Nafarroako Erresumako garrantzitsuena, baita aski
\nona eta ondo hornitua zegoela ere. Hiritik bi legoara hiribildu txiki batean lo
\negin ondoren, Lizarrako bidea hartu zuten. Lizarra suntsituta eta suak hartuta
\nzegoen gerren ondorioz. Gero, Los Arcosera abiatu ziren, harriz betetako bide
\nbatetik, mendien eta lautaden artean. Handik, Logro\u00f1ora joan ziren, Gaztelako
\nherrialdean.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Jehan de Tournayren \u00abegunkari\u00bb hori eskuizkribu bat da,
\neta erromesaldiei buruzko kontakizun-bilduma bat osatzen du. Louis de la
\nFontainek \u2014Wicart zuen ezizena\u2014 kopiatu zituen kontakizun horiek 1549an, R\u00e9cits de P\u00e8lerinage <\/span>izenburupean. Itsasoz haraindiko hiru
\nbidaia biltzen ditu: Eustache de la Fosse-ren, Monseko magistratu George
\nLengherand-eren eta Jean de Tournayren bidaiak. Hiru bidaiari horietatik,
\nTournay soilik joan zen Compostelara; haren erromesaldiaren kontakizun osoak
\nhasierako 315 folio betetzen ditu, eta Compostelarako ibilbideak eta
\nFrantziatik egindako itzulerako ibilbideak azken hogeita hamar folioak hartzen
\ndituzte (269v-315r\u202ffol.).<\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Valenciennes hiriko merkatari bat izan zen. Hiri hori Nord-Pas-de-Calais eskualdean dago, Eskalda ibaiaren ertzean. Ez dago hari buruzko datu biografikorik. 1488.-1489. urteetan erromesaldi bati ekin zion Jerusalemera, Erromara eta Compostelara joateko. Bere jaioterritik otsailaren 25ean atera zen, garizumako lehen astelehenean. Harekin batera honako hauek ere joan ziren: haren anaia Valencienneseko Saint Jean elizako abadea, Jehan […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[277],"class_list":["post-2755","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nTOURNAY, Jehan de(Tournay, XV.\u202fmendea). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/tournay-jehan-de-191-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"TOURNAY, Jehan de(Tournay, XV.\u202fmendea). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Valenciennes hiriko merkatari bat izan zen. Hiri hori Nord-Pas-de-Calais eskualdean dago, Eskalda ibaiaren ertzean. Ez dago hari buruzko datu biografikorik. 1488.-1489. urteetan erromesaldi bati ekin zion Jerusalemera, Erromara eta Compostelara joateko. Bere jaioterritik otsailaren 25ean atera zen, garizumako lehen astelehenean. Harekin batera honako hauek ere joan ziren: haren anaia Valencienneseko Saint Jean elizako abadea, Jehan […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/tournay-jehan-de-191-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"5 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/tournay-jehan-de-191-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/tournay-jehan-de-191-eu\\\/\",\"name\":\"TOURNAY, Jehan de(Tournay, XV.\u202fmendea). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2020-04-20T14:21:41+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/tournay-jehan-de-191-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/tournay-jehan-de-191-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/tournay-jehan-de-191-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"TOURNAY, Jehan de(Tournay, XV.\u202fmendea).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"TOURNAY, Jehan de(Tournay, XV.\u202fmendea). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/tournay-jehan-de-191-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"TOURNAY, Jehan de(Tournay, XV.\u202fmendea). - Iura Vasconiae","og_description":"Valenciennes hiriko merkatari bat izan zen. Hiri hori Nord-Pas-de-Calais eskualdean dago, Eskalda ibaiaren ertzean. Ez dago hari buruzko datu biografikorik. 1488.-1489. urteetan erromesaldi bati ekin zion Jerusalemera, Erromara eta Compostelara joateko. Bere jaioterritik otsailaren 25ean atera zen, garizumako lehen astelehenean. Harekin batera honako hauek ere joan ziren: haren anaia Valencienneseko Saint Jean elizako abadea, Jehan […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/tournay-jehan-de-191-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"5 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/tournay-jehan-de-191-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/tournay-jehan-de-191-eu\/","name":"TOURNAY, Jehan de(Tournay, XV.\u202fmendea). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2020-04-20T14:21:41+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/tournay-jehan-de-191-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/tournay-jehan-de-191-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/tournay-jehan-de-191-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"TOURNAY, Jehan de(Tournay, XV.\u202fmendea)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2755","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2755\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2755"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=2755"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}