{"id":2721,"date":"2019-12-27T11:47:30","date_gmt":"2019-12-27T10:47:30","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/valera-diego-de-174-eu\/"},"modified":"2019-12-27T11:47:30","modified_gmt":"2019-12-27T10:47:30","slug":"valera-diego-de-174-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/valera-diego-de-174-eu\/","title":{"rendered":"VALERA, Diego de (Cuenca?, 1412 &#8211; El Puerto de Santa Mar\u00eda, ca.\u202f1488)."},"content":{"rendered":"<p><span>Seguru asko Cuencan jaio zen 1412an, judu kristautuen<br \/>\nfamilia batean. Joan II.aren mediku Alonso Chirinoren eta Mar\u00eda de Valeraren<br \/>\nsemea zen. Diego de Valera 1429an sartu zen gortean, Joan II.aren noble gazte<br \/>\ngisa, eta kargu berari eutsi zion Henrike IV.arekin ere. Nazaren aurka<br \/>\nborrokatu zuen Granadako gerran (1431), eta 1435ean zaldun izendatu zuten.<br \/>\n1437tik 1442ra bitartean hainbat misio diplomatiko bete zituen Espainiak<br \/>\nEuropan zituen enbaxadetan (Frantzia, Bohemia, Dazia, Ingalaterra,<br \/>\nBorgoina&#8230;). Cuencako prokuradore zereginean hainbat kargu bete ondoren,<br \/>\n1462an Palentziako justizia nagusia izendatu zuten, eta 1474an Errege-erregina <i>Katolikoen<\/i><br \/>\nkontseilari. Azken kargu hori Puerto de Santa Mariako alkatetzarekin batera<br \/>\nbete zuen.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Obra oparoa utzi zuen idatzita. Literaturaren arloan,<br \/>\nhainbat poema eta Errege-erregina <i>Katolikoei<\/i> eskainitako epistola sorta<br \/>\nbat. Era berean, zenbait tratatu politiko-moral ere idatzi zituen, hala nola <span>Defensa de las virtuosas mujeres <\/span>(1441), <span>Espejo de verdadera nobleza<\/span> (1441), <span>Tratado<br \/>\nde las armas<\/span> (1458-1467), <span>Ceremonial de pr\u00edncipes<\/span><br \/>\n(1462) eta <span>Doctrinal de pr\u00edncipes<\/span> (1475).<br \/>\nHistorialari lanean, hauek idatzi zituen: <span>Cr\u00f3nica abreviada<\/span><br \/>\n(1482), la <span>Cr\u00f3nica de los Reyes Cat\u00f3licos<\/span><br \/>\n(1486-1488) eta <span>Memorial de diversas haza\u00f1as<\/span> (1486-1487).<br \/>\nAzken hiru obra horiek iturri bereziki garrantzitsuak dira Trastamara<br \/>\ndinastiako azken kideen berri jakiteko. Aurreko kroniketan, iturri dokumental<br \/>\nugaritan eta egilearen beraren bizitzan oinarrituta daude aipatutako lan<br \/>\nhoriek.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span><span>Memorial de<br \/>\ndiversas haza\u00f1as <\/span><\/span><span>lanean, Henrike IV.aren erregealdian Bizkaiko historiaren<br \/>\nhainbat pasarteren berri ematen du egileak, bereziki bandoen arteko borroka<br \/>\nodoltsuen eta kapareen arbitrariotasunaren berri. Halaber, hausnarketa eta<br \/>\nbalorazio orokorrak ere egiten ditu, eta datu zehatzak ematen ditu, Trebi\u00f1uko<br \/>\nkondearekin gertatutakoari buruz, adibidez. Bando-gerren testuinguruan, oso<br \/>\ninteresgarriak dira Bizkaiko legediaren eta ohituren inguruan adierazten dituen<br \/>\niritziak. Horiei esker, Jaurerriko biztanleek zenbait berme juridiko zituzten<br \/>\nGaztelako monarken eta jauntxo arbitrarioen aurrean: \u00ab<span>E<br \/>\ncomo los vizca\u00ednos tengan antiguas leyes e costumbres que puedan<br \/>\ndesnaturalizarse del rey si atentase quebrantarlas, y el Condestable ay<br \/>\nquisiese algunas cosas facer contra sus leyes e costumbres, los vizca\u00ednos<br \/>\nfueron de ello muy mal contentos, e pensaron buscar su remedio, aunque la<br \/>\nantigua discordia entrellos, en que inumerables gentes por fierro e por fuego<br \/>\nav\u00edan sido muertos, ans\u00ed de linaje de O\u00f1ez como de Gamboa que aquella provincia<br \/>\nse\u00f1oreaba, les dava grande estorbo, y el odio que entrellos av\u00eda repunaba al<br \/>\ndeseo de la libertad, e la enemistad que ninguno fasta entonces pudo quitar de<br \/>\nentre estos dos linajes a la ambici\u00f3n y deseo de se\u00f1orear aquella provincia<\/span>\u00bb.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Seguru asko Cuencan jaio zen 1412an, judu kristautuen familia batean. Joan II.aren mediku Alonso Chirinoren eta Mar\u00eda de Valeraren semea zen. Diego de Valera 1429an sartu zen gortean, Joan II.aren noble gazte gisa, eta kargu berari eutsi zion Henrike IV.arekin ere. Nazaren aurka borrokatu zuen Granadako gerran (1431), eta 1435ean zaldun izendatu zuten. 1437tik 1442ra [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[271],"class_list":["post-2721","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>VALERA, Diego de (Cuenca?, 1412 - El Puerto de Santa Mar\u00eda, ca.\u202f1488). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/valera-diego-de-174-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"VALERA, Diego de (Cuenca?, 1412 - El Puerto de Santa Mar\u00eda, ca.\u202f1488). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Seguru asko Cuencan jaio zen 1412an, judu kristautuen familia batean. Joan II.aren mediku Alonso Chirinoren eta Mar\u00eda de Valeraren semea zen. Diego de Valera 1429an sartu zen gortean, Joan II.aren noble gazte gisa, eta kargu berari eutsi zion Henrike IV.arekin ere. Nazaren aurka borrokatu zuen Granadako gerran (1431), eta 1435ean zaldun izendatu zuten. 1437tik 1442ra [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/valera-diego-de-174-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/valera-diego-de-174-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/valera-diego-de-174-eu\\\/\",\"name\":\"VALERA, Diego de (Cuenca?, 1412 - El Puerto de Santa Mar\u00eda, ca.\u202f1488). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2019-12-27T10:47:30+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/valera-diego-de-174-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/valera-diego-de-174-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/valera-diego-de-174-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"VALERA, Diego de (Cuenca?, 1412 &#8211; El Puerto de Santa Mar\u00eda, ca.\u202f1488).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"VALERA, Diego de (Cuenca?, 1412 - El Puerto de Santa Mar\u00eda, ca.\u202f1488). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/valera-diego-de-174-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"VALERA, Diego de (Cuenca?, 1412 - El Puerto de Santa Mar\u00eda, ca.\u202f1488). - Iura Vasconiae","og_description":"Seguru asko Cuencan jaio zen 1412an, judu kristautuen familia batean. Joan II.aren mediku Alonso Chirinoren eta Mar\u00eda de Valeraren semea zen. Diego de Valera 1429an sartu zen gortean, Joan II.aren noble gazte gisa, eta kargu berari eutsi zion Henrike IV.arekin ere. Nazaren aurka borrokatu zuen Granadako gerran (1431), eta 1435ean zaldun izendatu zuten. 1437tik 1442ra [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/valera-diego-de-174-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"2 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/valera-diego-de-174-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/valera-diego-de-174-eu\/","name":"VALERA, Diego de (Cuenca?, 1412 - El Puerto de Santa Mar\u00eda, ca.\u202f1488). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2019-12-27T10:47:30+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/valera-diego-de-174-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/valera-diego-de-174-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/valera-diego-de-174-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"VALERA, Diego de (Cuenca?, 1412 &#8211; El Puerto de Santa Mar\u00eda, ca.\u202f1488)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2721","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2721\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2721"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=2721"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}