{"id":2707,"date":"2019-12-27T11:28:05","date_gmt":"2019-12-27T10:28:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/gaztelako-erregeen-kronika-latinoa-167-eu\/"},"modified":"2019-12-27T11:28:05","modified_gmt":"2019-12-27T10:28:05","slug":"gaztelako-erregeen-kronika-latinoa-167-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/gaztelako-erregeen-kronika-latinoa-167-eu\/","title":{"rendered":"GAZTELAKO ERREGEEN KRONIKA LATINOA(Cr\u00f3nica de Castilla, Chronica latina regum Castellae) (1236)"},"content":{"rendered":"<p><span>Egilea nor izan zen ez da ziurra, baina litekeena da Juan<br \/>\nde Soria izatea, Osmako gotzaina eta 1217tik 1239ra bitartean Fernando III.aren<br \/>\nkantzilerra izandakoa. Fern\u00e1n Gonz\u00e1lez kondearen heriotza da kontakizunaren<br \/>\nabiapuntua, 970. urtean, baina narrazioaren muina Alfontso\u202fVIII.aren<br \/>\nerregealdia da (1158-1214). Kronikak printzeen ispilutzat aurkezten du monarka.<br \/>\nFernando III.a <i>Santuaren<\/i> erregealdiarekin amaitzen da kontakizuna:<br \/>\n1230eko bat-egitea eta 1236ko Kordobako konkista dira, hain zuzen, kronikaren<br \/>\nazken mugarriak. <span>Kronika Latinoan<\/span> lanean nabaria da<br \/>\neuskarri dokumental sendoa; ezagun da kantzilerren dokumentazioa kontsultatu<br \/>\nzuela egileak, eta haren memoriatik jasotako gertakariak ekarri zituela<br \/>\nkronikara. Horrez gain, Lucas de Tuy eta Rodrigo Ximenez Radakoa historialarien<br \/>\nobretatik ere jaso zuen informazioa, eta bi-biak aipatzen ditu.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Baskoniari buruzko erreferentziak lehen kapitulutik<br \/>\nagertzen dira: \u00abla hu\u00e9rfana do\u00f1a Mayor, hija del ya nombrado conde Sancho, fue<br \/>\ndada en matrimonio al rey de Navarra y N\u00e1jera Sancho, nieto de Sancho Abarca.<br \/>\nEl rey Sancho tuvo de do\u00f1a Mayor dos hijos, Garc\u00eda y Fernando, quienes se<br \/>\nenfrentaron en Atapuerca, donde muri\u00f3 el rey Garc\u00eda. As\u00ed el rey Fernando posey\u00f3<br \/>\nsu reino, el de su hermano y el de Le\u00f3n, ya que se hab\u00eda casado con la hija de<br \/>\nBermudo, rey de Le\u00f3n\u00bb. Antso III.a Gartzez <i>Nagusiaren<\/i> ondorengotza nola<br \/>\nizan zen gogoratu ondoren, bosgarren kapituluan, informazio okerrarekin, honako<br \/>\nlotura hau egiten du: \u00abse dice que el rey de Navarra, [Garc\u00eda] Ram\u00edrez, hijo<br \/>\ndel infante Ramiro, que fue hijo del infante Sancho y de cierta due\u00f1a, hijo del<br \/>\nrey Garc\u00eda, el que fue muerto en Atapuerca, fue su vasallo cuando alcanz\u00f3 la<br \/>\ncorona del Imperio y fue por todos considerado emperador\u00bb. Kronikaren<br \/>\n10.\u202fkapituluan, Gaztelak Logro\u00f1o eta beste hiribildu eta gaztelu batzuk \u2014aurrez<br \/>\nAntso VI.a <i>Jakitunak<\/i> okupatu zituenak\u2014 berreskuratu zituela aipatzen da,<br \/>\neta 14.\u202fkapituluan, Logro\u00f1o inguruetan Corboko gaztelua eraikitzeko lanen berri<br \/>\nematen da, nafarrak Gaztelako erresuma suntsitzen hasi zirela aipatuta.<br \/>\nKronikaren 16. kapitulua, Gaztelak Araba, Gipuzkoa eta Durangaldea konkistatu<br \/>\nzituen urteei buruzkoa (1199-1200), bereziki interesgarria da, konkista horren<br \/>\nlekukotzarik ia ez baitago agirietan eta kroniketan: \u00abEl glorioso rey de<br \/>\nCastilla, que no olvid\u00f3 los da\u00f1os que el rey de Navarra le hab\u00eda causado a \u00e9l y<br \/>\na su reino en el tiempo de su tribulaci\u00f3n, entr\u00f3 en su reino y comenz\u00f3 a<br \/>\ndevastarlo. Como el rey de Navarra viera que no pod\u00eda resistirle, dej\u00f3 su reino<br \/>\ny se refugi\u00f3 junto al rey marroqu\u00ed: fue a la ciudad de Marrakech para implorar<br \/>\nsu ayuda y suplicar que se dignara a socorrerle. Entre tanto el rey de Castilla<br \/>\nasedi\u00f3 Vitoria y, mientras duraba el asedio, adquiri\u00f3 todas las fortalezas<br \/>\nvecinas, Trevi\u00f1o, Argaz\u00f3n, Santa Cruz, Alchorroza, Vitoria la Vieja, Arlucea,<br \/>\nla tierra que se llama Gipuzkoa, incluso San Sebasti\u00e1n, Mara\u00f1\u00f3n, San Vicente y<br \/>\nalgunas otras. Finalmente, se le entreg\u00f3 Vitoria, y as\u00ed obtuvo toda \u00c1lava y las<br \/>\ntierras vecinas, y con victoria volvi\u00f3 a Castilla. El rey de Navarra,<br \/>\ndesasistido de toda ayuda, aunque recibi\u00f3 cierta suma de dinero y consigui\u00f3 que<br \/>\nel rey marroqu\u00ed le asignara en Valencia unos r\u00e9ditos, permaneci\u00f3 en tierras<br \/>\nmarroqu\u00edes mucho tiempo. Se firm\u00f3 una tregua entre el rey de Castilla y el rey<br \/>\nde Navarra, quedando todos los castillos y villas que el rey de Castilla hab\u00eda<br \/>\nconquistado en el reino del rey de Navarra en poder del rey de Castilla\u00bb.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Egilea nor izan zen ez da ziurra, baina litekeena da Juan de Soria izatea, Osmako gotzaina eta 1217tik 1239ra bitartean Fernando III.aren kantzilerra izandakoa. Fern\u00e1n Gonz\u00e1lez kondearen heriotza da kontakizunaren abiapuntua, 970. urtean, baina narrazioaren muina Alfontso\u202fVIII.aren erregealdia da (1158-1214). Kronikak printzeen ispilutzat aurkezten du monarka. Fernando III.a Santuaren erregealdiarekin amaitzen da kontakizuna: 1230eko bat-egitea [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[271],"class_list":["post-2707","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>GAZTELAKO ERREGEEN KRONIKA LATINOA(Cr\u00f3nica de Castilla, Chronica latina regum Castellae) (1236) - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/gaztelako-erregeen-kronika-latinoa-167-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"GAZTELAKO ERREGEEN KRONIKA LATINOA(Cr\u00f3nica de Castilla, Chronica latina regum Castellae) (1236) - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Egilea nor izan zen ez da ziurra, baina litekeena da Juan de Soria izatea, Osmako gotzaina eta 1217tik 1239ra bitartean Fernando III.aren kantzilerra izandakoa. Fern\u00e1n Gonz\u00e1lez kondearen heriotza da kontakizunaren abiapuntua, 970. urtean, baina narrazioaren muina Alfontso\u202fVIII.aren erregealdia da (1158-1214). Kronikak printzeen ispilutzat aurkezten du monarka. Fernando III.a Santuaren erregealdiarekin amaitzen da kontakizuna: 1230eko bat-egitea [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/gaztelako-erregeen-kronika-latinoa-167-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/gaztelako-erregeen-kronika-latinoa-167-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/gaztelako-erregeen-kronika-latinoa-167-eu\\\/\",\"name\":\"GAZTELAKO ERREGEEN KRONIKA LATINOA(Cr\u00f3nica de Castilla, Chronica latina regum Castellae) (1236) - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2019-12-27T10:28:05+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/gaztelako-erregeen-kronika-latinoa-167-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/gaztelako-erregeen-kronika-latinoa-167-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/gaztelako-erregeen-kronika-latinoa-167-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"GAZTELAKO ERREGEEN KRONIKA LATINOA(Cr\u00f3nica de Castilla, Chronica latina regum Castellae) (1236)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"GAZTELAKO ERREGEEN KRONIKA LATINOA(Cr\u00f3nica de Castilla, Chronica latina regum Castellae) (1236) - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/gaztelako-erregeen-kronika-latinoa-167-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"GAZTELAKO ERREGEEN KRONIKA LATINOA(Cr\u00f3nica de Castilla, Chronica latina regum Castellae) (1236) - Iura Vasconiae","og_description":"Egilea nor izan zen ez da ziurra, baina litekeena da Juan de Soria izatea, Osmako gotzaina eta 1217tik 1239ra bitartean Fernando III.aren kantzilerra izandakoa. Fern\u00e1n Gonz\u00e1lez kondearen heriotza da kontakizunaren abiapuntua, 970. urtean, baina narrazioaren muina Alfontso\u202fVIII.aren erregealdia da (1158-1214). Kronikak printzeen ispilutzat aurkezten du monarka. Fernando III.a Santuaren erregealdiarekin amaitzen da kontakizuna: 1230eko bat-egitea [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/gaztelako-erregeen-kronika-latinoa-167-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/gaztelako-erregeen-kronika-latinoa-167-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/gaztelako-erregeen-kronika-latinoa-167-eu\/","name":"GAZTELAKO ERREGEEN KRONIKA LATINOA(Cr\u00f3nica de Castilla, Chronica latina regum Castellae) (1236) - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2019-12-27T10:28:05+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/gaztelako-erregeen-kronika-latinoa-167-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/gaztelako-erregeen-kronika-latinoa-167-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/gaztelako-erregeen-kronika-latinoa-167-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"GAZTELAKO ERREGEEN KRONIKA LATINOA(Cr\u00f3nica de Castilla, Chronica latina regum Castellae) (1236)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2707","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2707\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2707"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=2707"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}