{"id":2695,"date":"2019-12-12T18:18:50","date_gmt":"2019-12-12T17:18:50","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/ibn-jaldun-abd-al-ra%e1%b8%a5man-wali-al-din-abu-zayd-abd-al-ra%e1%b8%a5man-b-mu%e1%b8%a5amad-b-mu%e1%b8%a5ammda-b-abi-bakr-m-161-eu\/"},"modified":"2019-12-12T18:18:50","modified_gmt":"2019-12-12T17:18:50","slug":"ibn-jaldun-abd-al-ra%e1%b8%a5man-wali-al-din-abu-zayd-abd-al-ra%e1%b8%a5man-b-mu%e1%b8%a5amad-b-mu%e1%b8%a5ammda-b-abi-bakr-m-161-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ibn-jaldun-abd-al-ra%e1%b8%a5man-wali-al-din-abu-zayd-abd-al-ra%e1%b8%a5man-b-mu%e1%b8%a5amad-b-mu%e1%b8%a5ammda-b-abi-bakr-m-161-eu\/","title":{"rendered":"IBN JALD\u016aN, \u2018Abd al-Ra\u1e25man. W\u0101l\u012b al-D\u012bn Ab\u016b zayd \u2018Abd al-Ra\u1e25man b. Mu\u1e25amad b. Mu\u1e25ammda b. Ab\u012b Bakr Mu\u1e25ammad b. al-\u1e24asan b. Mu\u1e25ammad b. \u0176abir b. Mu\u1e25ammad b. Ibr\u0101h\u012bm b. Mu\u1e25ammad b. \u2018Abd al-R\u1e25an Ibn Jald\u016bn al-\u1e24adram\u012b al-I\u0161b\u012bl\u012b. Tunisian jaio zen 732. ur"},"content":{"rendered":"<p><span>Jatorriz Arabia hegoaldeko familia bateko kidea zen. Ban\u016b Jald\u016bndarrak<br \/>\nkonkistaren lehen urteetan iritsi ziren Penintsulara; hasieran Carmonan finkatu<br \/>\nziren, eta ondoren Sevillara joan ziren. Esku-hartze aktiboa izan zuten<br \/>\nomeiatarren bizitza politikoan, harik eta kristauek 1248an birkonkistatu zuten<br \/>\narte. Ondorioz, Ceutara joan ziren, eta han finkaturik, <i>hafsi<\/i> sultangora<br \/>\nbildu ziren, Bona emirrak lurrak eta diru-laguntza eman ondoren. Kargu politiko<br \/>\neta militar garrantzitsuetara iritsi ziren, baina Ibn Jald\u016bnen aitak nahiago<br \/>\nizan zuen bizitza espiritualago batera eta zientzia islamikoaren ikasketara<br \/>\nerretiratu.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Umezurtz<br \/>\ngeratu zen 17 urterekin, Afrika iparraldea suntsitu zuen izurrite baten<br \/>\nondorioz, eta 20 urte zituela, <i>hafsi <\/i>sultangoaren buruak, Ibn T\u0101fr\u0101g\u012bnek,<br \/>\n<i>k\u0101tib al-\u2018al\u0101ma<\/i> kargua eman zion. Handik lasterrera, Bugiara joan zen,<br \/>\nIpar Afrikako hedapena zela eta; ondoren Tilimsenera eta handik Fezera, Ab\u016b<br \/>\n\u2018In\u0101n gobernariak gonbidaturik. Mendebaldeko Magrebeko hiriburuan bizi izan zen<br \/>\n763.\/1362. urtera arte. Han, <i>tawq\u012b<\/i>-aren idazkari eta arduradun izendatu<br \/>\nzuten, baina goranzko ibilbide hori eten egin zen sultanaren konfiantza<br \/>\nfaltagatik. Sultan-herriko botere-borroketan nahasi zen gero, eta haietan, Ab\u016b<br \/>\nS\u0101lim sultanarekin zuen harremanari esker, gora egin zuen berriro ardura<br \/>\npostuetan. Hala, idazkari kargua eta ondoren <i>ma\u1e93\u0101lim<\/i> edo auzitegi<br \/>\nberezien arduradun kargua eskuratu zituen. Sultanaren heriotzak marindar<br \/>\ngortera eraman zuen, eta han bilatu behar izan zuen babesa. 764ko <i>rab\u012b\u2019<\/i><br \/>\nI hilabetearen 8an\/1362ko abenduaren 26an Granadan eman zion aterpe Mu\u1e25ammad<br \/>\nV.ak.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Ibn Jald\u016bnek nazarien konfiantza lortu zuen, eta Petri I.aren gortera<br \/>\nbidali zuten enbaxadore. Sevillan ohore osoz egin zioten harrera, eta Gaztelak<br \/>\nsultan magrebtarrekin adostutako bake-ituna sinatu zuen han. Granadara bueltan,<br \/>\nMu\u1e25ammad V.ak lur ureztatuak eman zizkion Elviraren basetxetik hurbil, eta gure<br \/>\negileak han bildu zuen familia (Konstantinan zen garai hartan). Egoera<br \/>\npribilegiatu hori zela eta, konponezinak izan zituen Lis\u0101n al-D\u012bn Ibn al-Ja\u1e6d\u012bb<br \/>\nlagunarekin, eta gauzak okerrera joan ez zitezen, BugIara itzultzeko baimena<br \/>\neskatu zion Mu\u1e25ammad V.ari. Ab\u016b S\u0101lim hiltzean, garai nahasi eta gorabeheratsua<br \/>\nbizi izan zuen. Itzurian, Al Andalusera jo zuen berriro, baina bidaia horretan<br \/>\natzeman eta atxilotu egin zuten. Kartzelan gau bakarra igaro ondoren geratu zen<br \/>\naske, baina harrezkero Ab\u016b Maydan <i>wal\u012b <\/i>edo gobernariaren <i>rib\u0101\u1e6d<\/i>-era<br \/>\nerretiratu zen, bizitza politikoa alde batera utzita eta zientziara eta<br \/>\njarduera intelektualera erabat emana. 772ko <i>mu\u1e25arram<\/i> hilabetearen<br \/>\n10ean\/1370eko abuztuaren 4an, ordea, laguntza eskatu zioten berriro, arabiar<br \/>\ntribuak \u2018Abd al-\u2018Az\u012bz buruzagiaren kausara bil zitzan. Hala, familiarekin<br \/>\nMily\u0101nara jo zuen, marindar hiriburura, sultanak eskatuta. Patuaren makurra,<br \/>\nordea, bera iritsi baino egun batzuk lehenago hil zen sultana. Ibn Jald\u016bnek<br \/>\nonartu zuen berriro Al Andalusera joatea, zehazki Gibraltarrera, 776.\/1374.<br \/>\nurtean; ondoren, estrategia politikoarekin loturiko zenbait gorabeheraren<br \/>\nondorioz, Tilimsenera itzuli zen 776ko <i>\u0161awwal<\/i> hilabetearen 1ean\/1375eko<br \/>\nmartxoaren 5ean. Haren itzala eta ospea zirela medio, beste misio diplomatiko<br \/>\nbat agindu zioten, eta Awl\u0101d \u2018Ar\u012bf tribuaren eskualdean barneratzeko baliatu<br \/>\nzuen egokiera, baita bizitza politikotik aldendu eta <i>Ta\u2019r\u012bj<\/i> lanari<br \/>\nekiteko ere. Egonaldi hartan amaitu zituen sarrera edo <i>Muqaddima<\/i> eta<br \/>\narabiarren, berbereen eta <i>zan\u0101ta <\/i>herriaren historiari buruzko zenbait<br \/>\nkapitulu. 780\/1378an, gaixotasun larri baten ondoren, bizilekua utzi,<br \/>\nbasamortua zeharkatu eta, hainbat gorabeheraren ostean, Konstantinara iritsi<br \/>\nzen, handik S\u016bsara eta, azkenik, Tunisiara.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Tunisian zela enkargatu zion sultanak amai zezala bere obra gorena.<br \/>\nLanari <i>ri\u1e25la <\/i>edo ikasketa-bidaiaren ikuskera dinamikoa eman zion, eta<br \/>\nhori ez zitzaien gustatu garai hartako ulema askori. Sultanak etengabeak zituen<br \/>\nborrokak eta ugariak etsaiak, eta, ondorioz, Ibn Jald\u016bni eskatu zion bizi zen<br \/>\nerretiro lasaia utz zezala eta kanpaina militarretan lagun ziezaiola. Egokiera<br \/>\nhartan, Tunisiako portuan zela, Alexandriarantz abiatu zen itsasontzi bat hartu<br \/>\neta baimena eskatu zuen Mekarako erromesaldia egiteko (784\/1382). Bidaia zela<br \/>\nmedio, familia berriro banandu zen. Alexandriara eta Kairora joan zen, eta<br \/>\nhandik Mekara. Han, hainbat kargurekin egin zioten ohore: al-Azharko meskitako<br \/>\nirakasle izendatu zuten (786\/1384), eta Egiptoko <i>m\u0101lik\u00ed<\/i> kadi. Hil zen<br \/>\narte, aldizka bete zuen kargu hori. Familia 786.\/1384. urte inguruan itsasoratu<br \/>\nzen, egilearen ametsa bete eta berriro elkarrekin bizitzeko, baina ontzia<br \/>\nhondoratu egin zen Alexandriako itsasertzean, eta naufragioan hil ziren emaztea<br \/>\neta alabetako bost. Kadi postua utzita, irakaskuntzari heldu zion berriro al-\u1e92\u0101hr\u012byako<br \/>\nmadrasan (787\/1385). Bi urteren buruan, Mekara erromes joateko nahia<br \/>\nberreskuratu zuen, eta horrela egin zuen Yanbu hiritik abiatuta. Leku berera<br \/>\nitzulirik, T\u012bm\u016brren armadaren aurrean hiriaren errendizioaren lekuko izan zen.<br \/>\nT\u012bm\u016brrek berak, handik gutxira, Magreben deskribapen xehea eskatu zion, eta<br \/>\n803.\/1401. urtean baimena eman zion Siria utzi eta Egiptora itzultzeko, aurrez<br \/>\nGazatik igarota. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Irakasle<br \/>\nasko izan zituen, Korana nahiz zientzia osagarriak irakasteko, Tilimsen,<br \/>\nTunisia eta Fez hirietan, baita Granadako aljama meskitan ere, hala nola Ab\u016b<br \/>\n\u2018Abd All\u0101h al-K\u016bs\u012b. Maisu zerrenda luzeaz gain, komeni da haren hiru dizipulu<br \/>\nere nabarmentzea: Mu\u1e25ammad b. \u2018Amm\u0101r alfakia (844an\/1441ean hila); al-Maqr\u012bz\u012b<br \/>\n(845ean\/1442an hila) eta Ibn \u1e24a\u0177ar al-\u2018Asqal\u0101n\u012b (852an\/1449an hila). Eta,<br \/>\norobat, hiru horiek hainbat historialarirengan izan duten eragina ere<br \/>\nazpimarratu behar da. Izen batzuk aipatzearren: al-Qalqa\u0161andi (821ean\/1418an<br \/>\nhila) Mu\u1e25ammad al-F\u0101s\u012b (Meka, 832an\/1429an hila) al-Saj\u0101w\u012b (902an\/1497an hila)<br \/>\nal-Suy\u016b\u1e6d\u012b (911n\/1505ean hila), A\u1e25mad B\u0101b\u0101 (1036an\/1627an hila) eta al-Maqq\u0101r\u012b<br \/>\n(1041ean\/1632an hila).<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Haren<br \/>\nliteratura-obra handian nabarmentzekoa da <i>Muqaddima<\/i> edo Aitzinsolasak. <i>Kit\u0101b<br \/>\nal-\u2018Ibar<\/i> edo<i> Libro de los ejemplos<\/i> lanaren sarrera da testu hori.<br \/>\nAipatutako lan horrek, berriz, <i>Historia de los \u00c1rabes y no \u00c1rabes<\/i> eta <i>Historia<br \/>\nde los Bereberes <\/i>aztergai dituen <i>Ta\u2019r\u012bj<\/i> obraren bigarren eta<br \/>\nhirugarren liburuak biltzen ditu. <i>Muqaddima<\/i> da <i>\u2018Ibar<\/i>-aren<br \/>\nhitzaurrea eta aurreneko liburua biltzen dituen lehen liburukia, eta sei<br \/>\nkapitulu nagusitan (<i>abw\u0101b<\/i>) banaturik dago, eta kapitulu bakoitza, aldi<br \/>\nberean, zenbait sekziotan (<i>fu\u1e63\u016bl<\/i>). Obrak, egilearen hitzetan, ikerketa<br \/>\nterminologiko zabala biltzen du eta honako hauek deskribatzen ditu: historiaren<br \/>\nziklo orokorra, artzain nomaden basakeriaz geroztik historian zehar izan diren<br \/>\nzibilizazioak, estatua eta haren etapak (gaztaroa, helduaroa eta gainbehera),<br \/>\nluxuen eta urreizunen artean. Azkenik, boterearen jardunarekin loturiko gai<br \/>\netikoak ere biltzen ditu.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Baskoniari<br \/>\nburuz, aro islamikoaren aurreko datuak ematen ditu; izan ere, baskoiak Euriko<br \/>\nerrege godoaren aurka matxinatu zirela esaten du (466-484), nahiz eta garaituak<br \/>\nizan. Tropa musulmanek baskoien aurka \u2014batzuetan arabar eta iruindar esaten<br \/>\ndie\u2014 eginiko kanpaina ugarien berri ere ematen du (733, 780, 791, 792, 793,<br \/>\n811, 816, 838). Era berean, <i>\u1e63a\u1e25ib al-Ba\u015dkuns<\/i> aipatzen du, baskoien<br \/>\nagintaria edo polizia, eta <i>al-ba\u015dkuns\u012b<\/i> terminoa erabiltzen du elementu<br \/>\ngeografiko baten toponimotzat. Interesgarria da 804. urtean kristauek Tutera<br \/>\nberenganatu zuten pasartea hizpide duela ematen duen albistea: jakinarazten du<br \/>\nZaragozako gobernariaren semea, Amrus ibn Y\u016bsuf, atxilo hartu zutela eta Qais<br \/>\nhaitzera eraman zutela preso \u2014Bambal\u016bna <i>\u1e25i\u1e63n-<\/i>a kokatzen den leku<br \/>\nposibleetako bat\u2014, nahiz eta Y\u016bsuf aitak berehala askatu zuen. Ban\u016b Qas\u012b<br \/>\nfamiliari buruz albiste ugari ematen du. Normandiarrek Al Andalus eta Iru\u00f1ea<br \/>\nberenganatu zituztenekoa ere narratzen du, eta azken horretan Gartzea preso<br \/>\nhartu zutela, eta 60.0000 dinarreko erreskatea ordaindu behar izan zuela<br \/>\nazaltzen du (245\/859). Bestalde, Bambal\u016bna hainbat pasartetan aipatzen da <i>Muqaddima<\/i><br \/>\nlan horretan, herrialde, lautada eta labore-eremu edo ibar gisa aipatu ere. Eta<br \/>\n<span class=\"iv-smallcaps\">iii.\/ix.<\/span>\u202fmendetik aurrera baino ez<br \/>\nda aipatzen hango <i>\u1e25i\u1e63n<\/i> edo gaztelua, izen berarekin. 247.\/861. urtean,<br \/>\nMu\u1e25ammad al <i>bil\u0101d Bambal\u016bna<\/i> buruzagiak beste erasoaldi bat egin zuen,<br \/>\neta Furt\u016bn ibn Garsiya (Orti I.a Gartzez) hartu zuen preso <i>\u1e25i\u1e63n Qa\u015dtil<\/i><br \/>\ndelakoan, seguru asko aipatutako Iru\u00f1eko gazteluan.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jatorriz Arabia hegoaldeko familia bateko kidea zen. Ban\u016b Jald\u016bndarrak konkistaren lehen urteetan iritsi ziren Penintsulara; hasieran Carmonan finkatu ziren, eta ondoren Sevillara joan ziren. Esku-hartze aktiboa izan zuten omeiatarren bizitza politikoan, harik eta kristauek 1248an birkonkistatu zuten arte. Ondorioz, Ceutara joan ziren, eta han finkaturik, hafsi sultangora bildu ziren, Bona emirrak lurrak eta diru-laguntza eman [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[269],"class_list":["post-2695","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>IBN JALD\u016aN, \u2018Abd al-Ra\u1e25man. W\u0101l\u012b al-D\u012bn Ab\u016b zayd \u2018Abd al-Ra\u1e25man b. Mu\u1e25amad b. Mu\u1e25ammda b. Ab\u012b Bakr Mu\u1e25ammad b. al-\u1e24asan b. Mu\u1e25ammad b. \u0176abir b. Mu\u1e25ammad b. Ibr\u0101h\u012bm b. Mu\u1e25ammad b. \u2018Abd al-R\u1e25an Ibn Jald\u016bn al-\u1e24adram\u012b al-I\u0161b\u012bl\u012b. Tunisian jaio zen 732. ur - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ibn-jaldun-abd-al-ra%e1%b8%a5man-wali-al-din-abu-zayd-abd-al-ra%e1%b8%a5man-b-mu%e1%b8%a5amad-b-mu%e1%b8%a5ammda-b-abi-bakr-m-161-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"IBN JALD\u016aN, \u2018Abd al-Ra\u1e25man. W\u0101l\u012b al-D\u012bn Ab\u016b zayd \u2018Abd al-Ra\u1e25man b. Mu\u1e25amad b. Mu\u1e25ammda b. Ab\u012b Bakr Mu\u1e25ammad b. al-\u1e24asan b. Mu\u1e25ammad b. \u0176abir b. Mu\u1e25ammad b. Ibr\u0101h\u012bm b. Mu\u1e25ammad b. \u2018Abd al-R\u1e25an Ibn Jald\u016bn al-\u1e24adram\u012b al-I\u0161b\u012bl\u012b. Tunisian jaio zen 732. ur - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Jatorriz Arabia hegoaldeko familia bateko kidea zen. Ban\u016b Jald\u016bndarrak konkistaren lehen urteetan iritsi ziren Penintsulara; hasieran Carmonan finkatu ziren, eta ondoren Sevillara joan ziren. Esku-hartze aktiboa izan zuten omeiatarren bizitza politikoan, harik eta kristauek 1248an birkonkistatu zuten arte. Ondorioz, Ceutara joan ziren, eta han finkaturik, hafsi sultangora bildu ziren, Bona emirrak lurrak eta diru-laguntza eman [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ibn-jaldun-abd-al-ra%e1%b8%a5man-wali-al-din-abu-zayd-abd-al-ra%e1%b8%a5man-b-mu%e1%b8%a5amad-b-mu%e1%b8%a5ammda-b-abi-bakr-m-161-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"6 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ibn-jaldun-abd-al-ra%e1%b8%a5man-wali-al-din-abu-zayd-abd-al-ra%e1%b8%a5man-b-mu%e1%b8%a5amad-b-mu%e1%b8%a5ammda-b-abi-bakr-m-161-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ibn-jaldun-abd-al-ra%e1%b8%a5man-wali-al-din-abu-zayd-abd-al-ra%e1%b8%a5man-b-mu%e1%b8%a5amad-b-mu%e1%b8%a5ammda-b-abi-bakr-m-161-eu\\\/\",\"name\":\"IBN JALD\u016aN, \u2018Abd al-Ra\u1e25man. W\u0101l\u012b al-D\u012bn Ab\u016b zayd \u2018Abd al-Ra\u1e25man b. Mu\u1e25amad b. Mu\u1e25ammda b. Ab\u012b Bakr Mu\u1e25ammad b. al-\u1e24asan b. Mu\u1e25ammad b. \u0176abir b. Mu\u1e25ammad b. Ibr\u0101h\u012bm b. Mu\u1e25ammad b. \u2018Abd al-R\u1e25an Ibn Jald\u016bn al-\u1e24adram\u012b al-I\u0161b\u012bl\u012b. Tunisian jaio zen 732. ur - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2019-12-12T17:18:50+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ibn-jaldun-abd-al-ra%e1%b8%a5man-wali-al-din-abu-zayd-abd-al-ra%e1%b8%a5man-b-mu%e1%b8%a5amad-b-mu%e1%b8%a5ammda-b-abi-bakr-m-161-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ibn-jaldun-abd-al-ra%e1%b8%a5man-wali-al-din-abu-zayd-abd-al-ra%e1%b8%a5man-b-mu%e1%b8%a5amad-b-mu%e1%b8%a5ammda-b-abi-bakr-m-161-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ibn-jaldun-abd-al-ra%e1%b8%a5man-wali-al-din-abu-zayd-abd-al-ra%e1%b8%a5man-b-mu%e1%b8%a5amad-b-mu%e1%b8%a5ammda-b-abi-bakr-m-161-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"IBN JALD\u016aN, \u2018Abd al-Ra\u1e25man. W\u0101l\u012b al-D\u012bn Ab\u016b zayd \u2018Abd al-Ra\u1e25man b. Mu\u1e25amad b. Mu\u1e25ammda b. Ab\u012b Bakr Mu\u1e25ammad b. al-\u1e24asan b. Mu\u1e25ammad b. \u0176abir b. Mu\u1e25ammad b. Ibr\u0101h\u012bm b. Mu\u1e25ammad b. \u2018Abd al-R\u1e25an Ibn Jald\u016bn al-\u1e24adram\u012b al-I\u0161b\u012bl\u012b. Tunisian jaio zen 732. ur\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"IBN JALD\u016aN, \u2018Abd al-Ra\u1e25man. W\u0101l\u012b al-D\u012bn Ab\u016b zayd \u2018Abd al-Ra\u1e25man b. Mu\u1e25amad b. Mu\u1e25ammda b. Ab\u012b Bakr Mu\u1e25ammad b. al-\u1e24asan b. Mu\u1e25ammad b. \u0176abir b. Mu\u1e25ammad b. Ibr\u0101h\u012bm b. Mu\u1e25ammad b. \u2018Abd al-R\u1e25an Ibn Jald\u016bn al-\u1e24adram\u012b al-I\u0161b\u012bl\u012b. Tunisian jaio zen 732. ur - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ibn-jaldun-abd-al-ra%e1%b8%a5man-wali-al-din-abu-zayd-abd-al-ra%e1%b8%a5man-b-mu%e1%b8%a5amad-b-mu%e1%b8%a5ammda-b-abi-bakr-m-161-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"IBN JALD\u016aN, \u2018Abd al-Ra\u1e25man. W\u0101l\u012b al-D\u012bn Ab\u016b zayd \u2018Abd al-Ra\u1e25man b. Mu\u1e25amad b. Mu\u1e25ammda b. Ab\u012b Bakr Mu\u1e25ammad b. al-\u1e24asan b. Mu\u1e25ammad b. \u0176abir b. Mu\u1e25ammad b. Ibr\u0101h\u012bm b. Mu\u1e25ammad b. \u2018Abd al-R\u1e25an Ibn Jald\u016bn al-\u1e24adram\u012b al-I\u0161b\u012bl\u012b. Tunisian jaio zen 732. ur - Iura Vasconiae","og_description":"Jatorriz Arabia hegoaldeko familia bateko kidea zen. Ban\u016b Jald\u016bndarrak konkistaren lehen urteetan iritsi ziren Penintsulara; hasieran Carmonan finkatu ziren, eta ondoren Sevillara joan ziren. Esku-hartze aktiboa izan zuten omeiatarren bizitza politikoan, harik eta kristauek 1248an birkonkistatu zuten arte. Ondorioz, Ceutara joan ziren, eta han finkaturik, hafsi sultangora bildu ziren, Bona emirrak lurrak eta diru-laguntza eman [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ibn-jaldun-abd-al-ra%e1%b8%a5man-wali-al-din-abu-zayd-abd-al-ra%e1%b8%a5man-b-mu%e1%b8%a5amad-b-mu%e1%b8%a5ammda-b-abi-bakr-m-161-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"6 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ibn-jaldun-abd-al-ra%e1%b8%a5man-wali-al-din-abu-zayd-abd-al-ra%e1%b8%a5man-b-mu%e1%b8%a5amad-b-mu%e1%b8%a5ammda-b-abi-bakr-m-161-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ibn-jaldun-abd-al-ra%e1%b8%a5man-wali-al-din-abu-zayd-abd-al-ra%e1%b8%a5man-b-mu%e1%b8%a5amad-b-mu%e1%b8%a5ammda-b-abi-bakr-m-161-eu\/","name":"IBN JALD\u016aN, \u2018Abd al-Ra\u1e25man. W\u0101l\u012b al-D\u012bn Ab\u016b zayd \u2018Abd al-Ra\u1e25man b. Mu\u1e25amad b. Mu\u1e25ammda b. Ab\u012b Bakr Mu\u1e25ammad b. al-\u1e24asan b. Mu\u1e25ammad b. \u0176abir b. Mu\u1e25ammad b. Ibr\u0101h\u012bm b. Mu\u1e25ammad b. \u2018Abd al-R\u1e25an Ibn Jald\u016bn al-\u1e24adram\u012b al-I\u0161b\u012bl\u012b. Tunisian jaio zen 732. ur - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2019-12-12T17:18:50+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ibn-jaldun-abd-al-ra%e1%b8%a5man-wali-al-din-abu-zayd-abd-al-ra%e1%b8%a5man-b-mu%e1%b8%a5amad-b-mu%e1%b8%a5ammda-b-abi-bakr-m-161-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ibn-jaldun-abd-al-ra%e1%b8%a5man-wali-al-din-abu-zayd-abd-al-ra%e1%b8%a5man-b-mu%e1%b8%a5amad-b-mu%e1%b8%a5ammda-b-abi-bakr-m-161-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ibn-jaldun-abd-al-ra%e1%b8%a5man-wali-al-din-abu-zayd-abd-al-ra%e1%b8%a5man-b-mu%e1%b8%a5amad-b-mu%e1%b8%a5ammda-b-abi-bakr-m-161-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"IBN JALD\u016aN, \u2018Abd al-Ra\u1e25man. W\u0101l\u012b al-D\u012bn Ab\u016b zayd \u2018Abd al-Ra\u1e25man b. Mu\u1e25amad b. Mu\u1e25ammda b. Ab\u012b Bakr Mu\u1e25ammad b. al-\u1e24asan b. Mu\u1e25ammad b. \u0176abir b. Mu\u1e25ammad b. Ibr\u0101h\u012bm b. Mu\u1e25ammad b. \u2018Abd al-R\u1e25an Ibn Jald\u016bn al-\u1e24adram\u012b al-I\u0161b\u012bl\u012b. Tunisian jaio zen 732. ur"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2695","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2695\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2695"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=2695"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}