{"id":2687,"date":"2019-12-12T18:11:39","date_gmt":"2019-12-12T17:11:39","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/ibn-al-atir-157-eu\/"},"modified":"2019-12-12T18:11:39","modified_gmt":"2019-12-12T17:11:39","slug":"ibn-al-atir-157-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ibn-al-atir-157-eu\/","title":{"rendered":"IBN AL-AT\u012aR,"},"content":{"rendered":"

Ibn
\nal-A\u1e6d\u012br, \u02bfIzz al-D\u012bn Ab\u016b al-\u1e24asan \u02bfAl\u012b ibn al-A\u1e6d\u012br hiru anaietan bigarrena izan
\nzen. 555. urteko jum\u0101d\u0101<\/i> hilaren 4an-1160ko maiatzaren 13an jaio zen
\nJaz\u012brat Ibn \u02bfUmar, Jazira herrian (gaur egungo Turkia), eta 1233. urtean hil
\nzen Mosulen (Irak). Historialari arabiar entzutetsu honen biografiaren berri
\njakiteko, egileak berak bere idatzietan eginiko aipamenak eta Ibn Kallik\u0101n biografoak
\nemandako datuak izan dira euskarri.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Mekara
\njoan zen erromes 576.\/1181. urtean; ondoren, Bagdadera itzuli zen, eta han egon
\nzen denboraldi batean ikasten. 581.\/1185-1186. urteen inguruan Qa\u1e63r \u1e24arb
\nherrira itzuli zen, Mosuletik gertu, Saladinen agintaldiaren bigarren aroan.
\n584.\/1188-1189. urteen inguruan Siriara bidaiatu zuen, Saladinen garaipenen
\nondotik, handik Jerusalemera joateko asmoarekin, eta uste da harekin bat egin
\nzuela Krak des Chevaliers zeritzon lekuan. Balizko harreman hori gorabehera, ez
\ndago daturik egiaztatzeko kalifatzaren burokrazian kargurik izan ote zuen ala
\nez. Ibn Kallik\u0101n historialariak Alepon eginiko egonaldiaren albisteak jaso
\nzituen eta heziera perfektuko gizon eskuzabal eta umil gisa deskribatu zuen.
\n633. urteko \u0161a\u2019b\u0101n<\/i> hilabetean\/1233ko ekainean hil zen, 73 urte zituela.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Literatura-lan
\nnabarmenak idatzi zituen \u2018ilm<\/i> edo zientzia islamikoari buruz. Zehazki, \u1e25adi\u1e6f<\/i>edo
\nMahomaren bizitzari buruzko kontakizunen bilduma hedatu zuten profetaren
\nadiskideen zerrenda luzea jaso zuen Usd al-gh\u0101baf\u012b ma\u2019rifat al-\u1e63a\u1e25\u0101ba<\/i>
\nlanean. Hala ere, haren maisulana munduaren historiari buruzko liburu bat izan
\nzen: al-K\u0101mil f\u012b al-t\u0101r\u012b\u1e25<\/i> (Historia osoa). Adanen sorreratik aurrerakoen
\nberri eman zuen lan horretan.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Beste
\nlan historiko bat ere idatzi zuen Mosuleko Zangid dinastiaren arrakastak
\nospatzeko: al-T\u0101ri\u1e25 al-b\u0101hir f\u012b\u2019 dawla a\u1e6d\u0101bakiyya<\/i>. vii.\/xiii.<\/span>\u202fmendearen lehen hamarkadan
\nidatzia, 1876an eman zuten argitara Slane eta Meynardek.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Al-K\u0101mil f\u012b l-t\u0101r\u012b\u1e25<\/span><\/i>kronika historikoari zor dio ospea. Lanari ekin
\nzionean, al-Mustaq\u1e63\u0101d f\u012b\u2019 l-t\u0101r\u012b\u1e25<\/i>titulua eman zion, baina
\n595.\/1198-1199. urteen inguruan berrikusi eta eguneratu egin zuen egileak;
\nhala, 620.\/1223an gaur egun ezaguna den izenburua hartu zuen behin betiko. Gerora,
\nbeste bi eguneratze eta berrikuspen izan zituen: lehena, 625.\/1228. urtean eta
\nbigarrena 628.\/1231. urtean. Hala ere, literatura-mailari dagokionean,
\nhizkuntza lau eta errepikakorreko obratzat hartzen da. Leovigildo errege
\nbisigodoak baskoien aurka abiarazitako gerrari buruzko informazioa jasotzen du
\nliburuak. Leovigildok, azkenik, mendean hartu zituen aurkariak, eta baskoiek
\nburua makurtu behar zuten haren aurrean, errespetuaren seinale. Musulmanen
\ngaraia aztergai, ii.\/viii.<\/span> eta iii.\/ix.<\/span>\u202fmendeetan Araba eta Iru\u00f1earen
\naurka izan ziren kanpaina militar ugarien berri ematen du. 115. urtean (733ko
\notsailaren 20an) \u2018Abd al-M\u0101lik b. Qa\u2019t\u0101n Bizkaiko eremuaren aurka altxatu zen,
\neta onik atera zen kanpaina hartatik. 116. urtean (734ko otsailaren 9an), Uqb\u0101 buru
\nzela Galizia eta Arabaren (Al-Bata) aurkako beste espedizio bat izan zen. Abd
\nar Rahman I.ak Arabako mugaldera bidali zuen Bedr mandatariaren espedizioa
\nkontatzen du egileak; haren ondoren, zerga bat ezarri zuen, 149. urtean (766ko
\notsailaren 16an) jasotzen denez. 164. urtean (780ko irailaren 5ean) Abd ar
\nRahman I.ak Ka\u2019lahra (Calahorra) alderantz jo zuen, Fakira hiria mendean hartu
\neta Euskal Herriko lurretarantz egin zuen. Mu\u1e6fmin al-Akrako gotorlekua setiatu
\neta hartu zuen, eta, ondoren, Mald\u016b\u1e6f\u016bn b. At\u2019l\u0101l menderatu zuen, gazteluaren
\ngotorlekua setiatuz eta hango biztanleak mendira behartuz. 176. urtean (792ko
\napirilaren 27an), Abd al-M\u0101lik b. al-W\u0101\u1e25\u2019id frankoen herrialderantz abiatu zen
\nbere armadarekin, eta Araban barneratu zen; onik atera zen handik, eta
\naltxorrak eskuratuta. 178.\/794. urtean Hi\u015d\u0101mek beste bi armada bidali zituen
\nkristauen aurka: lehena, \u2018Abd al-Kar\u012bmek gidatuta Araba aldera, eta bigarrena,
\n\u2018Abd al-M\u0101likek gidatuta, Asturias aldera. Azken horrek Oviedo hiriari eraso
\nzion (Alfontso\u202fII.a erregearen agintepean garai hartan), eta hiria arpilatu
\nondoren, musulmanek itzulerako bidea hartu zuten. Alabaina, ezustean eraso egin
\nzieten, tratu txar eta umiliazio ugari eragin zizkieten eta buruzagia eta haren
\nofizial asko hil zituzten. 179. urtean (795eko martxoaren 26an), Alfontso
\nerregeak laguntza eskatu zien Bizkaiko erregeari (rey de Viscaya<\/i>) eta
\nnormandiarrei, Hi\u015d\u0101men inbasioa geldiarazteko; izan ere, Galiziatik
\nAstorgaraino iritsia zen ordurako. \u2018Abd al-M\u0101likek, ordea, indarrak bildu eta
\natzera egitera behartu zuen Alfontso. 224. urtean (828ko azaroaren 22an), Abd
\nar Rahmanek kristauen lurraldera bidali zuen \u2018Ubayd All\u0101h Ibn al-Balansi.
\nArabako mugaldera iritsi zen azken hori, eta, ondoren, Fortun b. M\u016bs\u0101k hiri
\nhorretako gaztelua eta Burebarantz eta Gaztela Zaharrerantz kokatutako plazak (Alaba
\nwa-l-qila\u2019<\/i>) hartu eta suntsitu zituen, musulmanen aurka gotortuta
\nbaitzeuden. 229. urtean (844ko maiatza-ekaina), Abd ar Rahmanen seme Muhamadek
\nIru\u00f1era jo zuen aitak bidalita, politeistei eta Fortun b. M\u016bs\u0101ri aurre egiteko,
\neta mendean hartu zituen azken hori eta haren jarraitzaileak. 246. urtean
\n(860ko martxoaren 27an) Mu\u1e25ammad b. \u2018Abd al-Ra\u1e25m\u0101nek berriro eraso egin zion
\nIru\u00f1erriari, eta setiatu, suntsitu, arpilatu egin zuen, eta heriotza zabaldu
\nzuen bazter guztietara. Eraso berean, F\u012br\u016bs, F\u0101la\u1e25\u2019san eta-Ka\u2019at\u015dil-eko
\ngazteluak hartu zituen mendean. Hogeita hamabi egun egin zituen Iru\u00f1ean, eta
\nbertan, Gartziaren seme Fortuni luzatu zion eskua. Azken hori preso egona zen
\nKordoban, eta laurogeita hamasei urterekin hil zen.<\/span><\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ibn al-A\u1e6d\u012br, \u02bfIzz al-D\u012bn Ab\u016b al-\u1e24asan \u02bfAl\u012b ibn al-A\u1e6d\u012br hiru anaietan bigarrena izan zen. 555. urteko jum\u0101d\u0101 hilaren 4an-1160ko maiatzaren 13an jaio zen Jaz\u012brat Ibn \u02bfUmar, Jazira herrian (gaur egungo Turkia), eta 1233. urtean hil zen Mosulen (Irak). Historialari arabiar entzutetsu honen biografiaren berri jakiteko, egileak berak bere idatzietan eginiko aipamenak eta Ibn Kallik\u0101n biografoak […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[269],"class_list":["post-2687","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nIBN AL-AT\u012aR, - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ibn-al-atir-157-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"IBN AL-AT\u012aR, - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ibn al-A\u1e6d\u012br, \u02bfIzz al-D\u012bn Ab\u016b al-\u1e24asan \u02bfAl\u012b ibn al-A\u1e6d\u012br hiru anaietan bigarrena izan zen. 555. urteko jum\u0101d\u0101 hilaren 4an-1160ko maiatzaren 13an jaio zen Jaz\u012brat Ibn \u02bfUmar, Jazira herrian (gaur egungo Turkia), eta 1233. urtean hil zen Mosulen (Irak). Historialari arabiar entzutetsu honen biografiaren berri jakiteko, egileak berak bere idatzietan eginiko aipamenak eta Ibn Kallik\u0101n biografoak […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ibn-al-atir-157-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ibn-al-atir-157-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ibn-al-atir-157-eu\\\/\",\"name\":\"IBN AL-AT\u012aR, - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2019-12-12T17:11:39+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ibn-al-atir-157-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ibn-al-atir-157-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ibn-al-atir-157-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"IBN AL-AT\u012aR,\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"IBN AL-AT\u012aR, - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ibn-al-atir-157-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"IBN AL-AT\u012aR, - Iura Vasconiae","og_description":"Ibn al-A\u1e6d\u012br, \u02bfIzz al-D\u012bn Ab\u016b al-\u1e24asan \u02bfAl\u012b ibn al-A\u1e6d\u012br hiru anaietan bigarrena izan zen. 555. urteko jum\u0101d\u0101 hilaren 4an-1160ko maiatzaren 13an jaio zen Jaz\u012brat Ibn \u02bfUmar, Jazira herrian (gaur egungo Turkia), eta 1233. urtean hil zen Mosulen (Irak). Historialari arabiar entzutetsu honen biografiaren berri jakiteko, egileak berak bere idatzietan eginiko aipamenak eta Ibn Kallik\u0101n biografoak […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ibn-al-atir-157-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"4 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ibn-al-atir-157-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ibn-al-atir-157-eu\/","name":"IBN AL-AT\u012aR, - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2019-12-12T17:11:39+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ibn-al-atir-157-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ibn-al-atir-157-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ibn-al-atir-157-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"IBN AL-AT\u012aR,"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2687","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2687\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2687"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=2687"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}