{"id":2672,"date":"2019-12-12T17:46:54","date_gmt":"2019-12-12T16:46:54","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/sarrera-150-eu\/"},"modified":"2019-12-12T17:46:54","modified_gmt":"2019-12-12T16:46:54","slug":"sarrera-150-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-150-eu\/","title":{"rendered":"SARRERA"},"content":{"rendered":"<p><span>Almorabideen<br \/>\nkroniken aroa, <span class=\"iv-smallcaps\">v.\/xi.<\/span>\u202feta <span class=\"iv-smallcaps\">vi.\/xii.<\/span>\u202fmendeetan, eta kronikari<br \/>\nalmohadeena, <span class=\"iv-smallcaps\">vi.\/xii.<\/span> eta <span class=\"iv-smallcaps\">vii.\/xiii.<\/span>\u202fmendeetan, bat datoz garaiko<br \/>\nerrege-erregina asturiar nagusien eta Gaztelako errege-erreginen kronikekin. Garaiko<br \/>\nkronikari nagusiek transmititutako datuen ikuspegitik, aro hori oso<br \/>\ngarrantzitsutzat hartzen da literatura-genero historiko horri dagokionez; izan<br \/>\nere, kronikari haien ordezkari nagusietako bi, Ibn \u1e24ayy\u0101n eta Ibn \u1e24azm, izan<br \/>\nziren ekarpen baliotsuenen egile. Dinastiaren gainbehera, gobernuaren<br \/>\nzentraltasunaren haustura eta, ondorioz, taifa-erresumen indartzea xehetasunez<br \/>\njasotzen dira haien kroniketan. Mende haietan, iparraldeko herritarren aurkako<br \/>\nkanpainak etengabeak izan ziren. Iru\u00f1errian, Abd ar Rahman I.a eta Abd ar<br \/>\nRahman\u202fIII.a Ordo\u00f1o\u202fI.aren eta Ordo\u00f1o\u202fII.aren aurka borrokatu ziren, hurrenez<br \/>\nhurren. Ban\u016b Qas\u012b dinastiako azken jaunen garaiak ziren; subirano musulmanak<br \/>\netengabe iparretik hegora lekualdatzen joan ziren, eta Ebroren ibarrean kokatu ziren,<br \/>\nleku estrategikoa baitzen hura iparraldeko eta ipar-ekialdeko gazteluei eraso<br \/>\negiteko. Sajrat Qayseko gotorleku musulmana zen eraso haien muga, gaur egungo<br \/>\nUharte Arakil.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>I<span>bn \u1e24ayy\u0101nek Kordoban <span class=\"iv-smallcaps\">v.\/xi.<\/span>\u202fmendean gertatutako <i>fitna <\/i>edo iraultzari buruz<br \/>\neginiko deskribapena aintzat hartuta, lurraldea erabateko anarkiaren pean<br \/>\nzegoen. Garai hartan, Abd ar Rahmaan Sanchuelo zen agintean, Antso II.a Gartzez<br \/>\nAbarkaren biloba. Haren ekintzak eta erabakiak zirela eta, Sanchuelo arbuiatu<br \/>\negin zuten agintari kristauek; besteak beste, Sancho Garc\u00eda Gaztelako kondeak.<br \/>\nDenbora-tarte laburrean, hark eta haren ondorengoek behartuta, omeiatar<br \/>\ndinastiaren berealdiko gainbehera etorri zen, eta al-Q\u0101sim dinastia hamudia<br \/>\nagertu zen Penintsulan.<\/p>\n<p><\/span><\/span><\/p>\n<p><span>Garai hartako kronikak askoz zehatzagoak dira; izan ere, egileek<br \/>\nsarbidea zuten jauregiko artxiboetara, eta, horrez gain, aukera zuten garaiko<br \/>\ngertakarien lekuko zuzenei eta berriemaileei galdetzeko. Inoiz, kronikariak<br \/>\nberak gertakari historiko haietako batzuen protagonista ere izan ziren.<br \/>\nEgileek, orobat, harreman estuagoa zuten administrazioarekin eta gobernu<br \/>\nzentralarekin; izan ere, idazkari, eskribau edo bisir karguak betetzen<br \/>\nzituzten, eta, hala, Penintsulako lurraldeetan gertatutako borroka eta<br \/>\ngorabeheren berri zuten. Faktore horri esker kronikek deskribapen-teknika<br \/>\nzorrotzagoa hartu zuten. Beste zenbait kronikari, historialari eta geografok,<br \/>\nberriz, zerbitzuan jardun ondoren, boterearekiko erantzukizunak alde batera<br \/>\nuztea erabaki zuten, aztergai zituzten iturriak egiaztatzeko, haien gainean<br \/>\nhausnartzeko eta transkripzio-lana egiteko. Horri guztiari esker, kalifa-herria<br \/>\nerori ondoren sakabanaturik geratu zen botere musulmanaren gobernari eta<br \/>\nordezkarien aurrean iparraldeko herritarrek elkar harturik eginiko<br \/>\nerresistentziaren pasarteak jaso eta gorde ahal izan ziren.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Viguera<br \/>\nMolinsen arabera, Granadako kronikarien etapa deritzonarekin amaitu zen fase<br \/>\nhori. <span class=\"iv-smallcaps\">viii.<\/span>\/<span class=\"iv-smallcaps\">xiv.<\/span>\u202fmendean hasi eta <span class=\"iv-smallcaps\">ix.\/xv<\/span>.\u202fmendean bukatu zen fase hori.<br \/>\nAro horretan al-Nuwayr\u012b, Ibn Jald\u016bn eta beste zenbait egileren lana nabarmendu<br \/>\nzen. Bizi ere aztergai izan zituzten mende haietan bizi izan ziren egile<br \/>\nhoriek; hau da, Behe Erdi Aroan.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Almorabideen kroniken aroa, v.\/xi.\u202feta vi.\/xii.\u202fmendeetan, eta kronikari almohadeena, vi.\/xii. eta vii.\/xiii.\u202fmendeetan, bat datoz garaiko errege-erregina asturiar nagusien eta Gaztelako errege-erreginen kronikekin. Garaiko kronikari nagusiek transmititutako datuen ikuspegitik, aro hori oso garrantzitsutzat hartzen da literatura-genero historiko horri dagokionez; izan ere, kronikari haien ordezkari nagusietako bi, Ibn \u1e24ayy\u0101n eta Ibn \u1e24azm, izan ziren ekarpen baliotsuenen egile. Dinastiaren [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[269],"class_list":["post-2672","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>SARRERA - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-150-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"SARRERA - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Almorabideen kroniken aroa, v.\/xi.\u202feta vi.\/xii.\u202fmendeetan, eta kronikari almohadeena, vi.\/xii. eta vii.\/xiii.\u202fmendeetan, bat datoz garaiko errege-erregina asturiar nagusien eta Gaztelako errege-erreginen kronikekin. Garaiko kronikari nagusiek transmititutako datuen ikuspegitik, aro hori oso garrantzitsutzat hartzen da literatura-genero historiko horri dagokionez; izan ere, kronikari haien ordezkari nagusietako bi, Ibn \u1e24ayy\u0101n eta Ibn \u1e24azm, izan ziren ekarpen baliotsuenen egile. Dinastiaren [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-150-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/sarrera-150-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/sarrera-150-eu\\\/\",\"name\":\"SARRERA - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2019-12-12T16:46:54+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/sarrera-150-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/sarrera-150-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/sarrera-150-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"SARRERA\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"SARRERA - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-150-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"SARRERA - Iura Vasconiae","og_description":"Almorabideen kroniken aroa, v.\/xi.\u202feta vi.\/xii.\u202fmendeetan, eta kronikari almohadeena, vi.\/xii. eta vii.\/xiii.\u202fmendeetan, bat datoz garaiko errege-erregina asturiar nagusien eta Gaztelako errege-erreginen kronikekin. Garaiko kronikari nagusiek transmititutako datuen ikuspegitik, aro hori oso garrantzitsutzat hartzen da literatura-genero historiko horri dagokionez; izan ere, kronikari haien ordezkari nagusietako bi, Ibn \u1e24ayy\u0101n eta Ibn \u1e24azm, izan ziren ekarpen baliotsuenen egile. Dinastiaren [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-150-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"2 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-150-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-150-eu\/","name":"SARRERA - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2019-12-12T16:46:54+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-150-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-150-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-150-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"SARRERA"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2672","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2672\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2672"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=2672"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}