{"id":2646,"date":"2019-12-12T16:55:54","date_gmt":"2019-12-12T15:55:54","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/ximenez-radakoa-rodrigo-137-eu\/"},"modified":"2019-12-12T16:55:54","modified_gmt":"2019-12-12T15:55:54","slug":"ximenez-radakoa-rodrigo-137-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ximenez-radakoa-rodrigo-137-eu\/","title":{"rendered":"XIMENEZ RADAKOA, Rodrigo (Nafarroa, 1170 &#8211; Rodano ibaia, Frantzia, 1247)."},"content":{"rendered":"<p><span>Nafarroan jaio zen 1170 inguruan. Aita, Jimeno Perez<br \/>\nRadakoa, Nafarroako jaun handien leinuetako bateko kidea zen, eta Iru\u00f1eko<br \/>\nerrege-erreginen (ondoren, Nafarroakoen) eta Aragoikoen zerbitzura nabarmendu<br \/>\nzen. Eva Finijosa amaren familia, Gaztelako errege-erreginen zerbitzari lanetan<br \/>\naritu zen <span>xii.<\/span>\u202fmendean. Amaren aldeko osaba, San<br \/>\nMartin Finijosa, Santa Mar\u00eda de Huertako abade izan zen. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Lehen ikasketak Nafarroan jaso<br \/>\nzituen, Pedro Artaxoakoa Iru\u00f1eko gotzaina tutore zuela, eta, ondoren,<br \/>\nZuzenbidea, Filosofia eta Teologia ikasi zituen Boloniako eta Parisko<br \/>\nunibertsitateetan. Penintsulara itzultzean, Osmako apezpikutza jaso zuen<br \/>\n1208an, eta, handik gutxira, Toledoko artzapezpikutza; 1209an, Inozentzio<br \/>\nIII.aren bulda batek berretsi zuen kargu horretan. Toledoko egoitzaren buru,<br \/>\ngobernu-jarduera bizia egin zuen; nabarmentzekoak dira, besteak beste,<br \/>\negoitzaren antolaketa eta kabildoaren erreforma, elizbarrutiaren eta haren<br \/>\nondarearen hedapena, artzapezpikutzaren agintepeko nukleoei emaniko<br \/>\nforu-kontzesioak eta jasotako eraikin ugariak, hala nola Alcal\u00e1 de Henaresko<br \/>\nartzapezpikutza-jauregia eta Toledoko katedrala bera. Nabarmetzekoa da, orobat,<br \/>\nToledoko artzapezpikutzaren nagusitasuna eskuratzeko lehia etengabean jardun zuela,<br \/>\nSantiago de Compostela, Braga, Tarragona eta Narbonako titularrekin nor baino<br \/>\nnor; azkenik, lehia horren eraginez eskumikatu egin zuen elizak 1241eko<br \/>\nTarragonako sinodoaren bidez. Aurrez, 1211. urtean, Inozentzio\u00a0III.ak<br \/>\naitortu zion nagusitasuna, baina buruz buru defendatu behar izan zuen hainbat<br \/>\naldiz (Letrango kontzilioa, 1215).<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Ordena militarren eta eskekoen \u2014batez ere domingotarren\u2014<br \/>\nzerbitzura jardun zuen, eta Palentziako Ikasketa Orokorra (1208) sortzea<br \/>\nbultzatu zuen, etorkizuneko Salamancako Unibertsitatearen ernamuina. Oso begiko<br \/>\nzituen Fiteroko (Nafarroa) eta Santa Mar\u00eda de Huertako (Soria) monasterioak,<br \/>\neta hainbatetan diruz lagundu zien zenobio horiei.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Lankidetza estuan jardun zuen Gaztelako garaiko<br \/>\nerrege-erreginekin, bereziki Alfontso\u202fVIII.arekin eta Fernando III.arekin.<br \/>\nLehenaren ondoan parte hartu zuen Navas de Tolosako guduan (1212), aurrez<br \/>\nalmohadeen aurkako gurutzada sustatzen sutsu jardun ondoren eta armada<br \/>\nkristauei Toledon harrera egin ondoren. Era berean, Fernando III.ak sustatutako<br \/>\nhainbat kanpainatan esku hartu zuen (C\u00e1ceres 1218, Requena 1219, Ja\u00e9n<br \/>\n1230,\u202fetab.). Errege horren eskutik jaso zuen Gaztelako kantzilerraren kargua.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Rodano ibaian hil zen 1247an, Lyongo Kontzilioan parte<br \/>\nhartu ondoren Gaztelara bueltan zihoala. 1201eko testamentu-zedula batean<br \/>\nezarritako moduan, Santa Mar\u00eda de Huertan eman zioten lur.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Literatura-jardunean, batez ere historiografia landu<br \/>\nzuen, eta esparru horretan nabarmentzekoak dira <span>De rebus<br \/>\nHispaniae<\/span>, <span>Historia arabum<\/span> eta <span>Breviarium Ecclesiae Catholicae<\/span> lanak. Lehena, Espainiaren<br \/>\nlehen historia handia bihurtu zen, eta historiografia alfontsotarraren<br \/>\nezinbesteko iturri izan zen. Erdi Aroaz geroztik hainbat aldiz kopiatu zituzten<br \/>\nlan horiek, eta, beraz, hedapen zabala izan zuten. Halaber, oinarri gehiagorekin<br \/>\nedo gutxiagorekin, beste zenbait lan historikoren egiletzat ere hartu izan da.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Nafarroako historiari buruzko hainbat informazioren<br \/>\nartean, Ximenez Radakoak idatzia da Gaztelak Araba, Gipuzkoa eta Durangaldea<br \/>\nkonkistatu zituenekoa azaltzen duen kontakizun historiografiko garaikide<br \/>\nzabalena. Lan horretan jakinarazten du Gasteizko setioak zirauen garaian,<br \/>\nGaztelako erregeak gotorleku eta lurralde hauek bereganatu zituela: \u00abTrevi\u00f1o,<br \/>\nArganz\u00f3n, Santa Cruz, Arzorocia, Vitoria la Vieja, Arluzea, Gipuzkoa esaten dioten<br \/>\nlurraldea, bai eta San Sebasti\u00e1n, Mara\u00f1\u00f3n, San Vicente eta beste zenbait ere\u00bb,<br \/>\neta, azkenik, Gasteizek amore eman zuela eta Araba eta ondoko lurraldeak ere<br \/>\neskuratu zituela.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nafarroan jaio zen 1170 inguruan. Aita, Jimeno Perez Radakoa, Nafarroako jaun handien leinuetako bateko kidea zen, eta Iru\u00f1eko errege-erreginen (ondoren, Nafarroakoen) eta Aragoikoen zerbitzura nabarmendu zen. Eva Finijosa amaren familia, Gaztelako errege-erreginen zerbitzari lanetan aritu zen xii.\u202fmendean. Amaren aldeko osaba, San Martin Finijosa, Santa Mar\u00eda de Huertako abade izan zen. Lehen ikasketak Nafarroan jaso zituen, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[265],"class_list":["post-2646","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>XIMENEZ RADAKOA, Rodrigo (Nafarroa, 1170 - Rodano ibaia, Frantzia, 1247). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ximenez-radakoa-rodrigo-137-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"XIMENEZ RADAKOA, Rodrigo (Nafarroa, 1170 - Rodano ibaia, Frantzia, 1247). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Nafarroan jaio zen 1170 inguruan. Aita, Jimeno Perez Radakoa, Nafarroako jaun handien leinuetako bateko kidea zen, eta Iru\u00f1eko errege-erreginen (ondoren, Nafarroakoen) eta Aragoikoen zerbitzura nabarmendu zen. Eva Finijosa amaren familia, Gaztelako errege-erreginen zerbitzari lanetan aritu zen xii.\u202fmendean. Amaren aldeko osaba, San Martin Finijosa, Santa Mar\u00eda de Huertako abade izan zen. Lehen ikasketak Nafarroan jaso zituen, [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ximenez-radakoa-rodrigo-137-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ximenez-radakoa-rodrigo-137-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ximenez-radakoa-rodrigo-137-eu\\\/\",\"name\":\"XIMENEZ RADAKOA, Rodrigo (Nafarroa, 1170 - Rodano ibaia, Frantzia, 1247). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2019-12-12T15:55:54+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ximenez-radakoa-rodrigo-137-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ximenez-radakoa-rodrigo-137-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ximenez-radakoa-rodrigo-137-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"XIMENEZ RADAKOA, Rodrigo (Nafarroa, 1170 &#8211; Rodano ibaia, Frantzia, 1247).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"XIMENEZ RADAKOA, Rodrigo (Nafarroa, 1170 - Rodano ibaia, Frantzia, 1247). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ximenez-radakoa-rodrigo-137-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"XIMENEZ RADAKOA, Rodrigo (Nafarroa, 1170 - Rodano ibaia, Frantzia, 1247). - Iura Vasconiae","og_description":"Nafarroan jaio zen 1170 inguruan. Aita, Jimeno Perez Radakoa, Nafarroako jaun handien leinuetako bateko kidea zen, eta Iru\u00f1eko errege-erreginen (ondoren, Nafarroakoen) eta Aragoikoen zerbitzura nabarmendu zen. Eva Finijosa amaren familia, Gaztelako errege-erreginen zerbitzari lanetan aritu zen xii.\u202fmendean. Amaren aldeko osaba, San Martin Finijosa, Santa Mar\u00eda de Huertako abade izan zen. Lehen ikasketak Nafarroan jaso zituen, [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ximenez-radakoa-rodrigo-137-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"2 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ximenez-radakoa-rodrigo-137-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ximenez-radakoa-rodrigo-137-eu\/","name":"XIMENEZ RADAKOA, Rodrigo (Nafarroa, 1170 - Rodano ibaia, Frantzia, 1247). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2019-12-12T15:55:54+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ximenez-radakoa-rodrigo-137-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ximenez-radakoa-rodrigo-137-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ximenez-radakoa-rodrigo-137-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"XIMENEZ RADAKOA, Rodrigo (Nafarroa, 1170 &#8211; Rodano ibaia, Frantzia, 1247)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2646","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2646\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2646"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=2646"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}