{"id":2632,"date":"2019-12-12T16:23:57","date_gmt":"2019-12-12T15:23:57","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/sarrera-130-eu\/"},"modified":"2019-12-12T16:23:57","modified_gmt":"2019-12-12T15:23:57","slug":"sarrera-130-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-130-eu\/","title":{"rendered":"SARRERA"},"content":{"rendered":"<p><span>Araba Goi Erdi Aroan hasi zen idatzizko iturri<br \/>\nnarratiboen arreta jasotzen, Alfontso III.aren <span>Cr\u00f3nica lanean<br \/>\nikus daitekeenez. Gerora, aipamen gehiago badira, batzuk luzeago beste batzuk<br \/>\nmotzago, hainbat gertakariren inguruan: Arabaren konkista Alfontso VIII.aren<br \/>\neskutik <\/span>(Rodrigo Ximenez Radakoaren <span>Historia de<br \/>\nrebus Hispaniae<\/span>) edo Arriagako Kofradiaren desegitea 1332an (<span>Cr\u00f3nica de Alfonso XI<\/span>). Alabaina, aipamen soilak dira, eta<br \/>\nezin da lurraldeari berari buruzko Erdi Aroko historiografiaz hitz egin<br \/>\noraindik. Hain zuzen ere, arabartzat har daitekeen lehen historialaria Pedro<br \/>\nLopez de Aiala izan zen (1332-1407). Nolanahi ere, egia da haren jarduerak,<br \/>\narlo guztietan, gainditu egiten dituela lurralde horren mugak, sobera gainditu<br \/>\nere. Liburu asko irakurritako gizon jantzia izanik, haren kronikari-lana, <span>xiv<\/span>.\u202fmendeko Gaztelako errege-erreginei buruzkoa,<br \/>\nliteratura-obra askoz zabalago batean txertatu beharrekoa da. Obra hori<br \/>\nfuntsezko informazio-iturri izan da garaiko gorabehera politiko, militar eta<br \/>\ndinastikoen berri jakiteko, bai eta nobleziaren ohitura, mentalitate eta<br \/>\njokamoldeak aztertzeko ere.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Baina noblezia arabarrak historiaren beste ildo bat ere<br \/>\nlandu zuen: genealogia, hain zuzen ere. Errege-erreginen familiak imitatuz,<br \/>\nEuropako goi-aristokraziak haien familia-segidak lantzeari ekin zion <span>xi<\/span>.\u202fmendean. Gaztelak <span>xiv<\/span>.\u202fmendearen<br \/>\nerdialdera heldu zion jardun horri. Testuinguru horretan, goraipatzekoa da<br \/>\nAialatarrak zeinen goiztiarrak izan ziren, garai hartarako leinuaren memoriak<br \/>\nidazten ari baitziren. Obra kolektibo hori familiako hainbat buruk denboraren<br \/>\njoanean metatuz joandako lanaren emaitza izan zen. Fernan Perez de Aialak ekin<br \/>\nzion lan horri 1371tik 1385era bitartean, eta semeak jarraitu zion, aipatutako<br \/>\nPedro L\u00f3pez kantzilerrak, 1385etik 1407ra bitartean. Testuak beste hiru<br \/>\neransketa izan zituen. Lehena (egilea nor izan zen ez da jakin), Joan II.aren<br \/>\nerregealdian (1406-1454) izan zen; bigarrena, 1470 inguruan agindu zuen Gartzi<br \/>\nLopez de Aialak, eta hirugarrena, <span>xvii.<\/span>\u202fmendeko<br \/>\ntestu anonimo bat da. Eranskin horien edukiak leinua justifikatzeko eta<br \/>\nidealizatzeko bultzada nabarmena du, eta bi ildo nagusi nahasten ditu: batetik,<br \/>\ngenealogia-materia egiazkoa edo asmatua \u2014ezkontzen eta ondorengoen segida<br \/>\nlehorra\u2014 eta, bestetik, zenbait digresio; zehazki, lau errelato eta Fern\u00e1n<br \/>\nPerezen kodiziloaren transkripzioa (1378). Testu horiek argitara emateko eta<br \/>\nikertzeko lana irekirik dago oraindik ere.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Araba Goi Erdi Aroan hasi zen idatzizko iturri narratiboen arreta jasotzen, Alfontso III.aren Cr\u00f3nica lanean ikus daitekeenez. Gerora, aipamen gehiago badira, batzuk luzeago beste batzuk motzago, hainbat gertakariren inguruan: Arabaren konkista Alfontso VIII.aren eskutik (Rodrigo Ximenez Radakoaren Historia de rebus Hispaniae) edo Arriagako Kofradiaren desegitea 1332an (Cr\u00f3nica de Alfonso XI). Alabaina, aipamen soilak dira, eta [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[261],"class_list":["post-2632","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>SARRERA - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-130-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"SARRERA - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Araba Goi Erdi Aroan hasi zen idatzizko iturri narratiboen arreta jasotzen, Alfontso III.aren Cr\u00f3nica lanean ikus daitekeenez. Gerora, aipamen gehiago badira, batzuk luzeago beste batzuk motzago, hainbat gertakariren inguruan: Arabaren konkista Alfontso VIII.aren eskutik (Rodrigo Ximenez Radakoaren Historia de rebus Hispaniae) edo Arriagako Kofradiaren desegitea 1332an (Cr\u00f3nica de Alfonso XI). Alabaina, aipamen soilak dira, eta [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-130-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/sarrera-130-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/sarrera-130-eu\\\/\",\"name\":\"SARRERA - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2019-12-12T15:23:57+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/sarrera-130-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/sarrera-130-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/sarrera-130-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"SARRERA\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"SARRERA - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-130-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"SARRERA - Iura Vasconiae","og_description":"Araba Goi Erdi Aroan hasi zen idatzizko iturri narratiboen arreta jasotzen, Alfontso III.aren Cr\u00f3nica lanean ikus daitekeenez. Gerora, aipamen gehiago badira, batzuk luzeago beste batzuk motzago, hainbat gertakariren inguruan: Arabaren konkista Alfontso VIII.aren eskutik (Rodrigo Ximenez Radakoaren Historia de rebus Hispaniae) edo Arriagako Kofradiaren desegitea 1332an (Cr\u00f3nica de Alfonso XI). Alabaina, aipamen soilak dira, eta [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-130-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"2 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-130-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-130-eu\/","name":"SARRERA - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2019-12-12T15:23:57+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-130-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-130-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-130-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"SARRERA"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2632","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2632\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2632"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=2632"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}