{"id":2630,"date":"2019-12-12T16:19:10","date_gmt":"2019-12-12T15:19:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/aiala-diego-de-129-eu\/"},"modified":"2019-12-12T16:19:10","modified_gmt":"2019-12-12T15:19:10","slug":"aiala-diego-de-129-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/aiala-diego-de-129-eu\/","title":{"rendered":"AIALA, Diego de (XV.\u202fmendearen azken herena &#8211; XVI.\u202fmendearen lehen herena?)."},"content":{"rendered":"<p><span>Oso zaila da egile hau identifikatzea; izan ere, hainbat<br \/>\nhistorialariren erudizio eta irudimenarentzako probarri izan da erronka hori.<br \/>\nLope Gartzia Salazarren garaikide izan zitekeen, bandokide bizkaitarraren azken<br \/>\netapan. Hark idatzia dela ziurtasunez dakigun obra bakarreko datuen argitan,<br \/>\nluzaroan bizi izan zen, gutxienez <\/span><span class=\"iv-smallcaps\">xvi<\/span><span>.\u202fmendeko<br \/>\n<span>lehen hamarkadetan. Fraidea izan zela ere<br \/>\naipatzen da, eta, beraz, erlijio-ordena bateko kide izan bide zen, agian<br \/>\neskekoa. Sabino Agirre Gandariasek, zalantzak izan arren, Kanariak uharteetako<br \/>\nebanjelizatzaile batekin lotzen du, beste aukera batzuk alde batera utzi gabe.<\/p>\n<p><\/span><\/span><\/p>\n<p><span>Andres E. Ma\u00f1arikua historialariak, Rafael Floralesen iritzia<br \/>\nberretsiz, Diego de Aiala jotzen du <i>Anales Breves de Vizcaya<\/i> lanaren<br \/>\negile. Aldiz, Sabino Agirre Gandariasek, egiletza horren kontrako arrazoiak<br \/>\nematen ditu, eta haren iritziarekin bat gatoz puntu horretan. Gehienez ere,<br \/>\n1490ean lan hori burura eraman zuen kopistatzat har daiteke. Aldiz, ziurragoa<br \/>\ndirudi Aiala etxearen kontakizun genealogikoa idatzi zuela \u2014ikusi beherago\u2014.<br \/>\nJulian Olabarria Sautuk 1951. urtean eman zuen argitara eta ezagutzera lan<br \/>\nhori, baina ez zuen argitu zein den kontsultatutako eskuizkribuaren jatorria. <i>La<br \/>\ncasa y linaje de Ayala<\/i> lan horrek, hasieran, Alfontso VIII.<\/span><i><span>\u202f<\/span><\/i><span>aren erregealdian,<br \/>\nelezaharretako Bela jauna Arabako ibar batera iritsi zela kontatzen du, eta<br \/>\nibarrari <i>Aiara<\/i> izena eman ziola. Abiapuntu horretatik, leinuaren<br \/>\nhistoria azaltzen du, belaunaldiz belaunaldi, Aiarako hamaseigarren jaun On Atanasioren<br \/>\ngaraira arte (<\/span><span class=\"iv-smallcaps\">xvi<\/span><span>.\u202fmendeko 20ko<br \/>\nhamarkada). Abizenaren jatorriaren eta arma heraldikoen azalpen osagarria ere<br \/>\nematen du. Bukatzeko, Palacios eta Ibarguen leinuen erreferentziak jasotzen<br \/>\nditu. Edukia aintzat hartuta, obra hori Gaztelako nobleziaren oinetxe handien<br \/>\nnarratiba genealogiko eta historikoarekin loturik dago, eta, zehazki, euskal<br \/>\nesparruan, <i>Libro del linaje de los se\u00f1ores de Ayala<\/i> lanarekin.<br \/>\nGenealogia hori Fern\u00e1n P\u00e9rezek, Pedro L\u00f3pez kantzilerraren aitak, idatzi zuen<br \/>\n1371 eta 1385 artean, eta haren ondorengoek osatu zuten. Fantasiazko datuak,<br \/>\nbatez ere hasieran, eta denboran aurrera egin ahala datu fidagarriagoak<br \/>\nuztartuz, familia-memoria horiek aski argigarriak dira jakiteko nobleziak<br \/>\nzer-nolako estrategiak erabiltzen zituen maila eta ondarea justifikatzeko.<\/span><span><\/p>\n<p><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Oso zaila da egile hau identifikatzea; izan ere, hainbat historialariren erudizio eta irudimenarentzako probarri izan da erronka hori. Lope Gartzia Salazarren garaikide izan zitekeen, bandokide bizkaitarraren azken etapan. Hark idatzia dela ziurtasunez dakigun obra bakarreko datuen argitan, luzaroan bizi izan zen, gutxienez xvi.\u202fmendeko lehen hamarkadetan. Fraidea izan zela ere aipatzen da, eta, beraz, erlijio-ordena bateko [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[259],"class_list":["post-2630","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>AIALA, Diego de (XV.\u202fmendearen azken herena - XVI.\u202fmendearen lehen herena?). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/aiala-diego-de-129-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"AIALA, Diego de (XV.\u202fmendearen azken herena - XVI.\u202fmendearen lehen herena?). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Oso zaila da egile hau identifikatzea; izan ere, hainbat historialariren erudizio eta irudimenarentzako probarri izan da erronka hori. Lope Gartzia Salazarren garaikide izan zitekeen, bandokide bizkaitarraren azken etapan. Hark idatzia dela ziurtasunez dakigun obra bakarreko datuen argitan, luzaroan bizi izan zen, gutxienez xvi.\u202fmendeko lehen hamarkadetan. Fraidea izan zela ere aipatzen da, eta, beraz, erlijio-ordena bateko [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/aiala-diego-de-129-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/aiala-diego-de-129-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/aiala-diego-de-129-eu\\\/\",\"name\":\"AIALA, Diego de (XV.\u202fmendearen azken herena - XVI.\u202fmendearen lehen herena?). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2019-12-12T15:19:10+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/aiala-diego-de-129-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/aiala-diego-de-129-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/aiala-diego-de-129-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"AIALA, Diego de (XV.\u202fmendearen azken herena &#8211; XVI.\u202fmendearen lehen herena?).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"AIALA, Diego de (XV.\u202fmendearen azken herena - XVI.\u202fmendearen lehen herena?). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/aiala-diego-de-129-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"AIALA, Diego de (XV.\u202fmendearen azken herena - XVI.\u202fmendearen lehen herena?). - Iura Vasconiae","og_description":"Oso zaila da egile hau identifikatzea; izan ere, hainbat historialariren erudizio eta irudimenarentzako probarri izan da erronka hori. Lope Gartzia Salazarren garaikide izan zitekeen, bandokide bizkaitarraren azken etapan. Hark idatzia dela ziurtasunez dakigun obra bakarreko datuen argitan, luzaroan bizi izan zen, gutxienez xvi.\u202fmendeko lehen hamarkadetan. Fraidea izan zela ere aipatzen da, eta, beraz, erlijio-ordena bateko [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/aiala-diego-de-129-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"2 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/aiala-diego-de-129-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/aiala-diego-de-129-eu\/","name":"AIALA, Diego de (XV.\u202fmendearen azken herena - XVI.\u202fmendearen lehen herena?). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2019-12-12T15:19:10+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/aiala-diego-de-129-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/aiala-diego-de-129-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/aiala-diego-de-129-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"AIALA, Diego de (XV.\u202fmendearen azken herena &#8211; XVI.\u202fmendearen lehen herena?)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2630","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2630\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2630"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=2630"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}