{"id":2628,"date":"2019-12-12T16:17:40","date_gmt":"2019-12-12T15:17:40","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/arredondo-y-alvarado-gonzalo-128-eu\/"},"modified":"2019-12-12T16:17:40","modified_gmt":"2019-12-12T15:17:40","slug":"arredondo-y-alvarado-gonzalo-128-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/arredondo-y-alvarado-gonzalo-128-eu\/","title":{"rendered":"ARREDONDO Y ALVARADO, Gonzalo (Gonzalo Redondo) (ca.\u202f1450 – ca.\u202f1528)."},"content":{"rendered":"

Zaila
\nda, gure biografiatua, Gonzalo Redondo izenez ere ezaguna, noiz eta non jaio
\nzen zehaztea. Belorado (Burgos) inguruan jaio zela esan izan dute batzuek, eta
\nbeste batzuek, berriz, Kantabriako Ruesga ibarrean. Egiari zor, Arrendondotarren
\nleinua oso errotuta dago Ruesga aldean. 1527an artean bizi zela kontuan izanda,
\ngure iritziz goizenik ere aurreko mendearen erdialdetik aurrera jaioko zen, ez
\nlehenago. Beneditarren ordenan sartu zen eta Arlanzako San Pedro monasterioko
\nabade izatera iritsi zen; hain zuzen, 1500etik 1518ra egon zen kargu horretan.
\nHainbat obra bultzatu zituen abadia horretan, eta lanek zorpetuta utzi zuten
\nmonasterioko komunitatea. Hortik aurrera, Boada de Roda herriko (Burgos)
\nprioretza hartu zuen bere gain. Aldi berean, Errege-erregina Katolikoen<\/i>
\ngaraian eta Karlos V.aren erregetzaren hasieran, harreman estuak izan zituen
\ngorte eta jauregiko zirkuluekin, eta haientzat kronikari-
\nlanak ere egin zituen zenbaitetan. Ez da jakina noiz hil zen, baina litekeena
\nda xvi.<\/span>\u202fmendearen hirugarren
\nhamarkadaren amaiera aldera izatea.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Haren obraren zati bat baino ez da ezaguna, eta argitaratu ere ez da
\nguztia argitaratu. Lan horretan, funtsezko hainbat gai jorratzen ditu: batetik,
\nCastillo inexpugnable<\/i> tratatuan, otomandarren hedapenak Kristautasunaren
\naurka zekarren arriskua azaldu zuen, eta arreta berezia jarri zion Suleiman Bikaina<\/i>
\nburu zela Rodasko irlaren eta Hungariako erresumaren gaineko konkistari. Lan
\nhorretan, beharrezkotzat jo zuen Karlos V.a enperadoreak beste gurutzada bat
\nzuzentzea. Ez da harritzekoa, erregeak, esker onez, 1527an liburuaren
\nargitalpena onartzea (hurrengo urtean eman zen argitara). Bere beste
\ninteresgune nagusia, aurrekoari loturik, Fern\u00e1n Gonz\u00e1lez Gaztelako kondea da.
\nEgileak hainbat lan eskaini zizkion: poema historiko bat \u2014Vida rimada<\/i>\u2014,
\ngabon-kanta bat, eta, gutxienez hiru kronika, haietako batean Rodrigo D\u00edaz de
\nVivarri loturik. Era berean, Historia del monasterio de Arlanza <\/i>lana ere
\nidatzi zuen, baina gaur egun galdua da. Azkenik, haren ibilbidean obra berezi
\nsamarra izan arren, aintzat hartu beharrekoa da Recopilaci\u00f3n de los fueros
\nantiguos de Vizcaya, <\/i>xv<\/span>.\u202fmendearen
\nazken aldera idatzia, baina testu hori ere galdua da. Laburpen eta aipamen
\nsakabanatu batzuk baino ez dira gorde Juan I\u00f1igez Ibarguenek eta Cachopinen
\nsemeak idatzitako Cr\u00f3nica General Espa\u00f1ola y Sumaria de la Cassa Vizca\u00edna <\/i>lanean.
\nCr\u00f3nica de Ibarg\u00fcen-Cachop\u00edn <\/i>izenez ere ezagutzen da obra hori; xvi.<\/span>\u202fmendearen bigarren erdian eta
\nhurrengo mendearen hasieran idatzia da.<\/span><\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Arredondok nafarrak aipatzen ditu Fern\u00e1n Gonz\u00e1lezi buruzko bere
\nobretan, Gaztelako inbaditzaile gisa aipatu ere, konde entzutetsuaren aurkarien
\nartean, musulman eta leondarrekin batera. Aipamen horiek ez ote dira Gaztelako
\nmonarkek Pirinioetako erresuma zaharrarekin xi.<\/span>
\neta xii<\/span>.\u202fmendeetan izan zituzten
\nmuga-borroken oihartzun urrunekoa, desitxuratua eta fantasiazkoa? Nolanahi dela
\nere, nafarrekiko aurkakotasuna leundu egiten da Vida rimada <\/i>obran;
\nhorretan, Fern\u00e1n Gonz\u00e1lezek musulmanen aurkako gerran elkarrekin aritzea
\neskatzen dio Nafarroako erregeari, biek ere arbaso godoak zituztela
\naldarrikatuz.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Ibarg\u00fcen-Cachopin
\nkronikak<\/span><\/i> Espainiaren historia azaltzen du,
\nGenesitik Filipe II.aren erregealdira arte. Kronikak, Gonzalo Arredondo
\naipatzen du \u2014ezin jakin zenbateko zehaztasunez\u2014, beste egile batzuekin batera,
\neta aditutzat jotzen du, zenbaitetan arestian aipatutako haren Recopilaci\u00f3n<\/i>
\nobrari erreferentzia eginez. Hala ere, eskueran dauden laburpen urrien argitan
\natera daitezkeen ondorio mugatuen arabera, Jaurerriaren historia forala eta
\njuridikoa jorratzen da. Besteren artean, Andramendi, Aulestia, Abenda\u00f1o,
\nBerrio, Cisneros, Fruniz, Ibarguen, Lezama, Rada, Unzueta eta Urkizu leinuei
\nburuzko informazio sakabanatua jasotzen da Recopilaci\u00f3n <\/i>lan horretan.
\nZalantzarik gabe, Arredondo irudimen handiko gizona zen, eta espiritu kritiko
\noso kamutsekoa. Erreparorik gabe eman zuen vi<\/span>.\u202fmendean
\nBizkaia suntsitu zuten izurrite batzuei buruzko albiste fantasiaz betetakoen
\nberri, Exodoko kontakizun biblikoan oinarrituta. Hari beretik, elezaharretako
\nHermengoa kapitaina aurkezten du, nafarra jatorriz, x<\/span>.\u202fmendean bizkaitarrak frantsesen aurkako borroka batean
\ngidatu zituena. Jaurerriko elizateen eta bertako biztanleen deskribapena ere
\njasotzen du. Ibarg\u00fcen-Cachopin kronikak<\/i>, azken zatian, \u00abBohadako
\npriorea\u00bb \u2014hala deitzen dio Arredondori\u2014 jotzen du Bizkaiko askatasunei buruzko
\nsortze-errelato baten egiletzat. Jaun Zuriaren<\/i> kondaira berritzen du
\nidatzi horrek. Bost foruren sorta baten ernamuina izan zen errelatoa. Bost
\nhorietatik lau aurrenekoak euskaraz (\u00ablengua bascongada<\/i>\u00bb) idatzi ziren.
\nLaugarrenaren gaztelaniazko itzulpena \u2014kontakizun horren arabera\u2014 Foru
\nZaharra<\/i> edo Fuero Viejo<\/i> izenez egin zen ezagun. Kronikan, <\/i>gure
\nbeneditarrak izan zuen eraginaren adierazle da, halaber, Jaun Zuriaren<\/i>
\neta Fern\u00e1n Gonzalezen artean iradokitzen den lotura.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Laburbilduz,
\nRecopilaci\u00f3n <\/i>lanari dagokionez, oso zatika eta zeharka ezagutzen dugu
\nforuen bilduma hori, eta, beraz, egileak izan dezakeen interesa ez da, inola
\nere, ematen dituen datuen zehaztasun eruditua, hutsaren hurrengoa baita. Aldiz,
\nlan hori interesgarria da garai modernoari buruzko euskal kronikagintzan mitoen
\neta kondairazko narrazioen idazketa eta transmisioa ulertzeko.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zaila da, gure biografiatua, Gonzalo Redondo izenez ere ezaguna, noiz eta non jaio zen zehaztea. Belorado (Burgos) inguruan jaio zela esan izan dute batzuek, eta beste batzuek, berriz, Kantabriako Ruesga ibarrean. Egiari zor, Arrendondotarren leinua oso errotuta dago Ruesga aldean. 1527an artean bizi zela kontuan izanda, gure iritziz goizenik ere aurreko mendearen erdialdetik aurrera jaioko […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[259],"class_list":["post-2628","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nARREDONDO Y ALVARADO, Gonzalo (Gonzalo Redondo) (ca.\u202f1450 - ca.\u202f1528). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/arredondo-y-alvarado-gonzalo-128-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"ARREDONDO Y ALVARADO, Gonzalo (Gonzalo Redondo) (ca.\u202f1450 - ca.\u202f1528). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Zaila da, gure biografiatua, Gonzalo Redondo izenez ere ezaguna, noiz eta non jaio zen zehaztea. Belorado (Burgos) inguruan jaio zela esan izan dute batzuek, eta beste batzuek, berriz, Kantabriako Ruesga ibarrean. Egiari zor, Arrendondotarren leinua oso errotuta dago Ruesga aldean. 1527an artean bizi zela kontuan izanda, gure iritziz goizenik ere aurreko mendearen erdialdetik aurrera jaioko […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/arredondo-y-alvarado-gonzalo-128-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/arredondo-y-alvarado-gonzalo-128-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/arredondo-y-alvarado-gonzalo-128-eu\\\/\",\"name\":\"ARREDONDO Y ALVARADO, Gonzalo (Gonzalo Redondo) (ca.\u202f1450 - ca.\u202f1528). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2019-12-12T15:17:40+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/arredondo-y-alvarado-gonzalo-128-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/arredondo-y-alvarado-gonzalo-128-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/arredondo-y-alvarado-gonzalo-128-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"ARREDONDO Y ALVARADO, Gonzalo (Gonzalo Redondo) (ca.\u202f1450 – ca.\u202f1528).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"ARREDONDO Y ALVARADO, Gonzalo (Gonzalo Redondo) (ca.\u202f1450 - ca.\u202f1528). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/arredondo-y-alvarado-gonzalo-128-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"ARREDONDO Y ALVARADO, Gonzalo (Gonzalo Redondo) (ca.\u202f1450 - ca.\u202f1528). - Iura Vasconiae","og_description":"Zaila da, gure biografiatua, Gonzalo Redondo izenez ere ezaguna, noiz eta non jaio zen zehaztea. Belorado (Burgos) inguruan jaio zela esan izan dute batzuek, eta beste batzuek, berriz, Kantabriako Ruesga ibarrean. Egiari zor, Arrendondotarren leinua oso errotuta dago Ruesga aldean. 1527an artean bizi zela kontuan izanda, gure iritziz goizenik ere aurreko mendearen erdialdetik aurrera jaioko […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/arredondo-y-alvarado-gonzalo-128-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"4 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/arredondo-y-alvarado-gonzalo-128-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/arredondo-y-alvarado-gonzalo-128-eu\/","name":"ARREDONDO Y ALVARADO, Gonzalo (Gonzalo Redondo) (ca.\u202f1450 - ca.\u202f1528). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2019-12-12T15:17:40+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/arredondo-y-alvarado-gonzalo-128-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/arredondo-y-alvarado-gonzalo-128-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/arredondo-y-alvarado-gonzalo-128-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"ARREDONDO Y ALVARADO, Gonzalo (Gonzalo Redondo) (ca.\u202f1450 – ca.\u202f1528)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2628","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2628\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2628"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=2628"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}