{"id":2580,"date":"2019-12-12T15:24:46","date_gmt":"2019-12-12T14:24:46","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/sarrera-104-eu\/"},"modified":"2019-12-12T15:24:46","modified_gmt":"2019-12-12T14:24:46","slug":"sarrera-104-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-104-eu\/","title":{"rendered":"SARRERA"},"content":{"rendered":"<p><span>Merovingioen dinastiaren ondotik, karolingioen dinastia eseri zen<br \/>\nfrankoen tronuan eta, horren ondorioz, Galia berrosatu zen, politikoki zatituta<br \/>\nbaitzegoen. Karlomagno enperadore koroatzean jo zuen goia dinastiak (800), bai<br \/>\neta haren oinordeko Ludoviko Pioren erregealdian ere. Karolingioen goieneko<br \/>\naldi hura, ordea, gainbehera etorri zen, semeen arteko lehiek eraginda. Lehia<br \/>\nhaiek guztiak Verdungo Hitzarmenean zehaztu ziren juridikoki (843), eta<br \/>\ninperioa hiru zatitan banatu zen. Karolingioen historiaren amaiera, hala ere, <span class=\"iv-smallcaps\">ix.<\/span>\u202fmendearen akaberan eta <span class=\"iv-smallcaps\">x.<\/span>aren hasieran azkartu zen, bai<br \/>\nnormandoen ekinaldien ondorioz, bai karolingioen beraien arteko azpijokoek<br \/>\neraginda, eta haien mundua behin betiko desagertu zen.<\/span><span><\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Erregetza karolingioak feudalismoa izan zuen ezaugarri, eta kultur<br \/>\narloan, berriz, \u00abpizkunde karolingioa\u00bb esaten zaiona, hau da, errege-erregina<br \/>\nfrankoek bultzaturik loratutako gertakaria. Horren ondorioz, historia- eta<br \/>\nliteratura-lan asko idatzi ziren, guztiak ere <i>scriptoria<\/i> haietan onduak<br \/>\neta liburutegi aberatsetan gordeak. Giro hartan, nabarmentzekoa da nola eraiki<br \/>\nzuten historialariek nahiz literatoek errege-erreginen bizitza. Lan horien<br \/>\nbidez, izan ere, Karlomagno, Luis <i>Errukitsua<\/i> eta Karlos <i>Burusoila<\/i>,<br \/>\nhirurak ere, enperadore kristau idealaren eredu bihurtu ziren. Karlomagnoren<br \/>\ngaineko elezaharra, adibidez, enperadorea bizi zelarik osatzen joan zen, kantu<br \/>\nheroikoak konposatu baitziren haren balentrien erakusgarri; hura hil eta<br \/>\ngutxira, <i>Gesta Karoli Magni <\/i>eta beste lan batzuk ondu ziren xede<br \/>\nberarekin. Azken lan hori Notker Saint Gallekoa izeneko monjeak idatzi zuen.<br \/>\nKarlomagnoren zerbitzuko soldadu izana, zahartzaroan enperadorearen kanpaina<br \/>\nmilitarrak kontatu zituen. Molde bereko lana da <i>Vita Karoli Magni<\/i><br \/>\nbiografia, Eginhardok idatzia. Biak ere kalitate handikoak izan ziren, bai eta<br \/>\nNithardok eta Astronomoak ondutakoak ere. Finean, frankoen historia goresteko<br \/>\nkontakizunak izan ziren, garaikideei erakuste aldera.<\/span><span><\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Kronika horiei esker, erresuma eta inperio karolingioak<br \/>\nautoritate-irudia agertu zuen, bai aristokrazia feudalaren aurrean, bai herri<br \/>\nguztiaren aurrean ere. Handik aurrera, errege-erreginen balentriak jendearen<br \/>\niruditeria kolektiboan txertatzen joan ziren. Karolingioen aldiko kronika eta<br \/>\nurte-liburuez gain, literatur forma berriak sortu ziren, hala nola<br \/>\ngesta-kantuak, Europa guztian agudo zabaldu zirenak<\/span><span>. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Biografo karolingioetan, informazio ugari dago hala Akitaniako<br \/>\nDukerriaz eta Erresumaz, nola hegoaldeko Baskoniaz. Albisteen artean, Orreagako<br \/>\nGuduan (778) gertatutakoa nabarmentzen da; hau da, Karlomagnok Zaragozaz jabetu<br \/>\ngabe egin behar izan<\/span><span> baitzuen atzer<\/span><span>a bere bidean. Iru\u00f1ea txikitu eta Iba\u00f1etako mendatea zeharkatu zuen,<br \/>\nLuzaiderantz jaisteko. Baskoien erasoak, ordea, armada karolingioaren atzeguardia<br \/>\nsarraskitu zuen, Errolanen Kantuan erasotzaileak musulmanak izan zirela esaten<br \/>\nden arren. Orreagakoa gertatu zenetik hainbat mendetara konposatua, hura<br \/>\nEuropako literaturan eragin handiena izandako testuetako bat izan zen, bai eta<br \/>\nbeste gesta-kantu batzuen inspirazio-iturri nabarmena ere. \u00abOrreagako Gudua\u00bb<br \/>\nlehenagotik ere jasoa zuten egile karolingioek, hala lan historikoetan<br \/>\n\u2014bereziki, <i>Annales Mettenses priores<\/i>, Eginhardoren <i>Vita Karoli<\/i><br \/>\neta Astronomoaren <i>Vita Hludowici imperatoris <\/i>lanetan\u2014, nola literarioetan.<br \/>\nLiteratur lanetan, adibidez, Poeta Saxoiak ondutako <i>Annales de Gestis Caroli<br \/>\nMagni <\/i>aipatu behar da<\/span><span>.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Merovingioen dinastiaren ondotik, karolingioen dinastia eseri zen frankoen tronuan eta, horren ondorioz, Galia berrosatu zen, politikoki zatituta baitzegoen. Karlomagno enperadore koroatzean jo zuen goia dinastiak (800), bai eta haren oinordeko Ludoviko Pioren erregealdian ere. Karolingioen goieneko aldi hura, ordea, gainbehera etorri zen, semeen arteko lehiek eraginda. Lehia haiek guztiak Verdungo Hitzarmenean zehaztu ziren juridikoki (843), [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[251],"class_list":["post-2580","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>SARRERA - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-104-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"SARRERA - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Merovingioen dinastiaren ondotik, karolingioen dinastia eseri zen frankoen tronuan eta, horren ondorioz, Galia berrosatu zen, politikoki zatituta baitzegoen. Karlomagno enperadore koroatzean jo zuen goia dinastiak (800), bai eta haren oinordeko Ludoviko Pioren erregealdian ere. Karolingioen goieneko aldi hura, ordea, gainbehera etorri zen, semeen arteko lehiek eraginda. Lehia haiek guztiak Verdungo Hitzarmenean zehaztu ziren juridikoki (843), [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-104-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/sarrera-104-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/sarrera-104-eu\\\/\",\"name\":\"SARRERA - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2019-12-12T14:24:46+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/sarrera-104-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/sarrera-104-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/sarrera-104-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"SARRERA\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"SARRERA - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-104-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"SARRERA - Iura Vasconiae","og_description":"Merovingioen dinastiaren ondotik, karolingioen dinastia eseri zen frankoen tronuan eta, horren ondorioz, Galia berrosatu zen, politikoki zatituta baitzegoen. Karlomagno enperadore koroatzean jo zuen goia dinastiak (800), bai eta haren oinordeko Ludoviko Pioren erregealdian ere. Karolingioen goieneko aldi hura, ordea, gainbehera etorri zen, semeen arteko lehiek eraginda. Lehia haiek guztiak Verdungo Hitzarmenean zehaztu ziren juridikoki (843), [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-104-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"2 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-104-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-104-eu\/","name":"SARRERA - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2019-12-12T14:24:46+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-104-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-104-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-104-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"SARRERA"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2580","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2580\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2580"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=2580"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}