{"id":2570,"date":"2019-12-12T14:54:15","date_gmt":"2019-12-12T13:54:15","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/sarrera-99-eu\/"},"modified":"2019-12-12T14:54:15","modified_gmt":"2019-12-12T13:54:15","slug":"sarrera-99-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-99-eu\/","title":{"rendered":"SARRERA"},"content":{"rendered":"<p><span>Arabiar hispaniarrek hainbat izen<br \/>\nerabili zituzten mozarabiarrei esateko, Al Andalusen bizi ziren kristauei,<br \/>\nalegia; besteak beste, <i>dimmi<\/i>, <i>ayami<\/i>, <i>nasrani<\/i> eta <i>rumi<\/i>.<br \/>\nMozarabiar terminoa arabieratik dator, <span>musta\u02bfrab<\/span>,<br \/>\neta pertsona arabiartua esan nahi du. <span>Dimmi<\/span><br \/>\nterminoa, bestalde, mozarabiarren lege-estatusari zegokion (baita juduen<br \/>\nlege-estatusari ere) eta \u00absinesgabea\u00bb esan nahi zuen. Belaunaldi berriak etorri<br \/>\nahala, mozarabiar gehienak islamiartu ziren; musulman berrioi <span>muladi<\/span> esan zitzaien.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Erkidego mozarabiarrek beren<br \/>\nondasunak, erlijioa, kultura, zuzenbidea eta erakundeak mantendu zituzten,<br \/>\ndotrina musulmanak Liburuko jendeen erlijio-praktikak errespetatu beharra<br \/>\nezarri baitzuen, baldintzapean, betiere. Liburuko jendeak Jainkoaren<br \/>\nerrebelazioa jasotako gizon-emakumeak ziren; kristauak eta juduak, hain zuzen.<br \/>\nAskatasun horiek, dena den, mugak zituzten; izan ere, Al Andaluseko kristauek,<br \/>\ngizarte-maila apalagoa izatera pasatzeaz gain, murrizketa nabarmenak pairatu zituzten,<br \/>\nhala nola elizbarruti aunitz desagertu izana, tenplu berriak ezin eraiki izana<br \/>\nedota liturgia-ospakizun jakin batzuk debekatu izana.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Botere musulmanak mozarabiarrei<br \/>\neskainitako babesaren ordainez, bi tributu ordaindu behar izan zituzten:<br \/>\nbatetik, <span>yaray<\/span> zeritzon lurralde-zerga, eta,<br \/>\nbestetik, <span>yizya<\/span> edo kapitazioa, hau da, hogei<br \/>\nurtetik berrogeita hamarrera bitarteko pertsona bakoitzak urtero ordaindu<br \/>\nbeharreko zerga. Dena den, haurrak, adinekoak, emakumeak eta behartsuak bi<br \/>\nzerga horiek ordaintzetik salbuetsiak zeuden.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Mozarabiarrek beren eliz agintariak<br \/>\neta agintari sekularrak izan zituzten, baina Estatu musulmanak izendatu behar<br \/>\nzituen. Horrela, aginte musulmanak, zenbaitetan, eliz agintari gorenak izendatu<br \/>\nzituen zuzenean eta, nolanahi ere, emirrak nahiz kalifak beren aldeko pertsonak<br \/>\njartzen saiatu ziren Kordobako apezpikutzan. Kontrola hainbesterainokoa izan<br \/>\nzen, non, Kordobako 852.<\/span><span>\u202f<span>urteko kontzilioaren deialdia, konparaziora,<br \/>\nemirrak berak eskaturik egin baitzen. Agintari sekularren artean, berriz, <span>comesak<\/span>(kondea) gobernu-ardura zuen bere gain, eta<br \/>\nerkidego kristauaren gaineko erantzulea zen aginte musulmanaren aurrean; <span>exceptor <\/span>(<span>mustajri\u0177<\/span>) delakoa<br \/>\ntributuak biltzeaz arduratzen zen, eta <span>judex<\/span> edo<br \/>\nzentsoreak (<span>q\u0101d\u012b al-\u02bfa\u0177am<\/span>) eginkizun judizialak betetzen<br \/>\nzituen, baina auzitan zebiltzan bi alderdiak kristauak ziren kasuetarako baizik<br \/>\nez. Izan ere, kristauen eta musulmanen arteko auziak kadiaren edo epaile<br \/>\nmusulmanaren (<span>\u0219ahib al-\u0161urta<\/span>) aurrean ebazten ziren.<br \/>\nEpaile mozarabiarrek <span>Liber Judicum liburuko arauekin bat<br \/>\njokatzen zuten<\/span>. Kristauen eta musulmanen arteko auziak, ordea, legedi<br \/>\nislamiarraren arabera eta epaile musulmanen aurrean ebazten ziren.<\/p>\n<p><\/span><\/span><\/p>\n<p><span>Mozarabiarrek kargu publikoak bete<br \/>\nohi zituzten administrazio musulmanean, garrantzi txikiko postuetan, betiere.<br \/>\nHori dela eta, <span>viii.<\/span>\u202fmendean,<br \/>\nadministrazio-eginkizunetan aritu ziren, baina Al Andalus gero eta gehiago<br \/>\nislamiartu zen neurrian, era horretako lanak urritu eta erabat desagertu ziren<\/span><span>.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Erkidego mozarabiarren askatasunak <span>ix.<\/span>\u202fmendean<br \/>\nhasi ziren urratzen, Eulogio Kordobakoak gidaturiko martiri-altxamenduak<br \/>\ngertatu zirenean (851 eta 859), hau da, omeiatarren garaian. Gertakari<br \/>\ndramatiko haiek larriki kaltetu zuten musulmanen eta kristauen arteko<br \/>\nbizikidetza eta, horren ondorioz, mozarabiar asko Penintsula iparraldeko<br \/>\nerresuma kristauetara bizitzera joan ziren. Gero, almorabideek eta almohadeek <span>xi.<\/span> eta <span>xii.<\/span>\u202fmendeetan<br \/>\neragindako aldaketa politiko latzaren ondorioz, bukatu egin zen Al Andaluseko<br \/>\nmozarabiarrekiko tolerantzia; gero eta mozarabiar gutxiago ziren, gainera.<br \/>\nOrduan, gertakari latzak gertatu ziren, hala nola mozarabiar olde handia 1126an<br \/>\nAfrikako iparraldera deportatu izana; deportazioaren ondorioz, ez zen<br \/>\nkristaurik gelditu hirietan. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Mozarabiarren idazkiei<br \/>\ndagokienez, ikusten da haien literatura- eta historiografia-lanen egileek ongi<br \/>\nezagutzen zituztela Elizako gurasoen teologia- eta apologia-liburuak, bai eta<br \/>\negile klasikoen, bizantziarren nahiz bisigodoen lanak ere. Jakintza hura<br \/>\nguztia, lehenik, elizgizon izan nahi zutenek jasotzen zuten, Elizak bisigodoen<br \/>\ngaraian antolatutako eskoletan, zehazki. Idazketa eta irakurketa lantzeaz gain,<br \/>\nBibliari buruzko ezagutza praktikoak erakusten zitzaizkien. Bestalde, Albaro<br \/>\nKordobakoak Juan Sibiliakoarekin izandako gutun-harremanari erreparatuta,<br \/>\nbadakigu gogoz ahalegintzen zirela liburuak eskuratzen. Eulogio Kordobakoak,<br \/>\nadibidez, ahalegin handia egin zuen Leireko San Salbatore nafar monasterioko<br \/>\nliburu-bilduma bat bere lurraldera eramateko. Kodex mozarabiarren<br \/>\nazterlanetatik, gainera, badakigu kristandadeko Ekialdetik ere ekarri zirela<br \/>\nliburuak, edota liburu anitz aldatu zirela Toledotik Kordobara, <span>ix.<\/span>\u202fmendean. Egile mozarabiarren idazlanetan, haien<br \/>\ntradizio bereziaren aldarrikapena ageri da, bai kulturari, bai erlijioari<br \/>\ndagokiona. Egile horien artean daude Albaro Kordobakoa, Eulogio Kordobakoa,<br \/>\nJuan Sibiliakoa, Sanson abadea eta Toledoko Mauro presbiteroa.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Arabiar hispaniarrek hainbat izen erabili zituzten mozarabiarrei esateko, Al Andalusen bizi ziren kristauei, alegia; besteak beste, dimmi, ayami, nasrani eta rumi. Mozarabiar terminoa arabieratik dator, musta\u02bfrab, eta pertsona arabiartua esan nahi du. Dimmi terminoa, bestalde, mozarabiarren lege-estatusari zegokion (baita juduen lege-estatusari ere) eta \u00absinesgabea\u00bb esan nahi zuen. Belaunaldi berriak etorri ahala, mozarabiar gehienak islamiartu ziren; [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[251],"class_list":["post-2570","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>SARRERA - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-99-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"SARRERA - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Arabiar hispaniarrek hainbat izen erabili zituzten mozarabiarrei esateko, Al Andalusen bizi ziren kristauei, alegia; besteak beste, dimmi, ayami, nasrani eta rumi. Mozarabiar terminoa arabieratik dator, musta\u02bfrab, eta pertsona arabiartua esan nahi du. Dimmi terminoa, bestalde, mozarabiarren lege-estatusari zegokion (baita juduen lege-estatusari ere) eta \u00absinesgabea\u00bb esan nahi zuen. Belaunaldi berriak etorri ahala, mozarabiar gehienak islamiartu ziren; [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-99-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/sarrera-99-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/sarrera-99-eu\\\/\",\"name\":\"SARRERA - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2019-12-12T13:54:15+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/sarrera-99-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/sarrera-99-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/sarrera-99-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"SARRERA\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"SARRERA - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-99-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"SARRERA - Iura Vasconiae","og_description":"Arabiar hispaniarrek hainbat izen erabili zituzten mozarabiarrei esateko, Al Andalusen bizi ziren kristauei, alegia; besteak beste, dimmi, ayami, nasrani eta rumi. Mozarabiar terminoa arabieratik dator, musta\u02bfrab, eta pertsona arabiartua esan nahi du. Dimmi terminoa, bestalde, mozarabiarren lege-estatusari zegokion (baita juduen lege-estatusari ere) eta \u00absinesgabea\u00bb esan nahi zuen. Belaunaldi berriak etorri ahala, mozarabiar gehienak islamiartu ziren; [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-99-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-99-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-99-eu\/","name":"SARRERA - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2019-12-12T13:54:15+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-99-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-99-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-99-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"SARRERA"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2570","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2570\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2570"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=2570"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}