{"id":2554,"date":"2019-12-11T10:38:48","date_gmt":"2019-12-11T09:38:48","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/sarrera-91-eu\/"},"modified":"2019-12-11T10:38:48","modified_gmt":"2019-12-11T09:38:48","slug":"sarrera-91-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-91-eu\/","title":{"rendered":"SARRERA"},"content":{"rendered":"

Al
\nAndaluseko historia zuzeneko nahiz zeharkako iturrien bitartez ezagutzen dugu.
\nDenboraldi luze hori egutegi musulmanaren ii.<\/span>\u202fmendean
\neta egutegi kristauaren viii.<\/span>ean
\nhasi zen. Iturri arabiar, kristau, andalustar eta magrebtarrek gertakarietara
\nhurbiltzeko bidea ematen digute, eta gertakari horiek oro kontrastatuz, mundu
\nkonplexu bat azaltzen zaigu, botere-goseak bultzaturiko borroka etengabean
\nziharduena. Iberiar penintsulako lurraldean barrena izaniko hedapen-prozesuan,
\nmusulmanak goiz iritsi ziren baskoien herrialderaino (bil\u0101d al-Ba\u0161k\u016bns,
\nbil\u0101d Bambal\u016bna <\/i>eta bil\u0101d Alaba<\/i>). Garai hartan, musulmanek eta
\nkristauek, elkarren kontra borrokatu, eta gogor egin zioten elkarri, lurraldea
\ntinko menderatzeko eta burujabetzari irmo eusteko. Erasoaldi etengabeen artean,
\nbatzuk edo besteak aldi baterako nagusitzen ziren, eta galtzaileak, zergak
\nordainduz, irabazleen nagusitasuna aitortu, eta nolabaiteko mendetasunean bizi
\nziren. Egoera horrek x.<\/span>\u202fmendearen
\nlehen laurdeneraino iraun zuen. Bitarte horretan, lurralde horiei
\n\u00abgerra-lurralde\u00bb, dar al-\u1e25arb<\/i>, izena eman zitzaien, hala kroniketan nola
\ngeografia-obretan. Handik aurrera, esan daiteke ez zituztela bizikidetza
\nbaketsuko lurraldetzat jotzen, hots, kapitulazioak beharturik, tributu
\npertsonalak nahiz lurraldekoak ordaintzera behartutako lurraldetzat; aitzitik,
\nislamaren lurraldeetatik (dar al-islam<\/i>) kanpo gelditu ziren, Al
\nAndaluseko lurraldetik kanpo, alegia.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Omeiatarren gaineko kronikak iii.<\/span>\/ix.<\/span> eta v.<\/span>\/xi.<\/span>\u202fmendeen artekoak dira, eta taifen
\ngaraiko kronikarienak, berriz, v.<\/span>\/xi.<\/span>\u202fmendekoak. Bada, mende haietan ere,
\nGoi Erdi Aro kristauaren kronika, kodex eta genealogia asko agertu ziren.
\nHistorialariek datu anitz egiaztatu dituzte iturri kristauetan nahiz
\nmusulmanetan ikertuta. Batzuen eta besteen obrek gertakari berberak aztertu
\ndituzte, noiz sakonean, noiz azaletik, eta horrek bi dimentsioko irudi
\ngutxi-asko zorrotz bat osatzeko bidea eman digu garai hartako gertaerei buruz.
\nHorrela, Al Andaluseko ikuspegia biltzen duten testuei atsekabea darie,
\niparraldeko herrien eta jendearen erresistentzia ikusita, jende indartsua eta
\nsuhar-suharra baitzen, bai eta orografiak sortzen zituen zailtasunak ikusita
\nere; hortaz, jendearen eta geografiaren ezaugarriek islamaren
\nlurralde-egonkortasuna eta nagusitasun politikoa zaildu eta eragotzi zituzten.
\nHi\u015d\u0101m\u202fI.a (788-796), \u1e24ak\u0101m\u202fI.a (799-822) eta \u2018Abd al-Ra\u1e25m\u0101n\u202fII.a (822-852)
\nagintari musulmanen agintaldietan, hainbat erasoaldi gertatu ziren Zaragozako
\nnahiz Arabako lurretan, Bermudo\u202fI.aren (788-791), Alfontso\u202fII.aren (791-842)
\neta Ramiro\u202fI.aren (842-850) erresumak mehatxupean utzita<\/span>.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Garai hori baino lehen, izan zen Al Andaluseko egoera ezagutu eta
\nhartaz ere idatzi zuen egile arabiarrik, Mediterraneoko arro guztian barna
\nibilitako jendearen eta bidaiarien testigantzak entzunda, eta
\nalbiste-bildumarik ere idatzi zen. Egileetako bat, konparaziora, Ab\u016b\u1e2aa\u2019far Mu\u1e25ammad
\nb. \u1e2aar\u012br b. Yaz\u012bd al-\u1e6cabar\u012b historialari eta Koranaren iruzkingilea izan zen
\n(\u0100mul, 224-5\/839. urteko negua, eta Bagdad 310\/923. urtea). Historia<\/i> edo
\nMuhtasar ta\u2019r\u012bj al-rusul wa-l-mul\u016bk wa-l-hulaf\u0101<\/i> izenburuko lana ondu
\nzuen, gerora Ab\u016b l-\u1e24asan Ar\u012bb Sa\u2019\u012bd al-K\u0101tib al-Qur\u1e6dub\u012b kronikari kordobarrak
\n(980an hila) Muhtasar Ta\u2019r\u012bj al-Tabari<\/i> izenburuko lanera kopiatua. Lan
\ngarrantzitsua da, kalifa abbastarren eta Magribekoen historia azaltzen baitu,
\n902. urtetik 932ra bitarte azaldu ere, musulmanek Iru\u00f1earen kontra egindako
\nerasoaldien berri emateaz gainera. Lehen egile horiek emandako albiste- eta
\ndatu-sorta handi hura denboran zehar gorde zen, bai eta ondotik etorritako
\negileek idatzitako lanak ere, jakintza eta kultura bai idatziz (riway\u0101t<\/i>)
\nbai ahoz (sam\u0101\u2019<\/i>) zabaltzeko eta erakusteko ohiturari jarraikiz.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Al Andaluseko historia zuzeneko nahiz zeharkako iturrien bitartez ezagutzen dugu. Denboraldi luze hori egutegi musulmanaren ii.\u202fmendean eta egutegi kristauaren viii.ean hasi zen. Iturri arabiar, kristau, andalustar eta magrebtarrek gertakarietara hurbiltzeko bidea ematen digute, eta gertakari horiek oro kontrastatuz, mundu konplexu bat azaltzen zaigu, botere-goseak bultzaturiko borroka etengabean ziharduena. Iberiar penintsulako lurraldean barrena izaniko hedapen-prozesuan, musulmanak […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[249],"class_list":["post-2554","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nSARRERA - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-91-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"SARRERA - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Al Andaluseko historia zuzeneko nahiz zeharkako iturrien bitartez ezagutzen dugu. Denboraldi luze hori egutegi musulmanaren ii.\u202fmendean eta egutegi kristauaren viii.ean hasi zen. Iturri arabiar, kristau, andalustar eta magrebtarrek gertakarietara hurbiltzeko bidea ematen digute, eta gertakari horiek oro kontrastatuz, mundu konplexu bat azaltzen zaigu, botere-goseak bultzaturiko borroka etengabean ziharduena. Iberiar penintsulako lurraldean barrena izaniko hedapen-prozesuan, musulmanak […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-91-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/sarrera-91-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/sarrera-91-eu\\\/\",\"name\":\"SARRERA - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2019-12-11T09:38:48+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/sarrera-91-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/sarrera-91-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/sarrera-91-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"SARRERA\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"SARRERA - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-91-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"SARRERA - Iura Vasconiae","og_description":"Al Andaluseko historia zuzeneko nahiz zeharkako iturrien bitartez ezagutzen dugu. Denboraldi luze hori egutegi musulmanaren ii.\u202fmendean eta egutegi kristauaren viii.ean hasi zen. Iturri arabiar, kristau, andalustar eta magrebtarrek gertakarietara hurbiltzeko bidea ematen digute, eta gertakari horiek oro kontrastatuz, mundu konplexu bat azaltzen zaigu, botere-goseak bultzaturiko borroka etengabean ziharduena. Iberiar penintsulako lurraldean barrena izaniko hedapen-prozesuan, musulmanak […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-91-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"2 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-91-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-91-eu\/","name":"SARRERA - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2019-12-11T09:38:48+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-91-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-91-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/sarrera-91-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"SARRERA"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2554","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2554\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2554"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=2554"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}