{"id":2552,"date":"2019-12-11T10:24:44","date_gmt":"2019-12-11T09:24:44","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/alfontso-iii-a-90-eu\/"},"modified":"2019-12-11T10:24:44","modified_gmt":"2019-12-11T09:24:44","slug":"alfontso-iii-a-90-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/alfontso-iii-a-90-eu\/","title":{"rendered":"ALFONTSO III.a (Alfontso III.a Handia) (Oviedo?, ca.\u202f848.- Zamora, 910)."},"content":{"rendered":"

Ordo\u00f1o I.aren eta Muniaren semea izan
\nzen. 853ean tronuari lotuta gelditu bazen ere, 866. urtearen bukaera arte ez
\nzuen errege-koroatzerik izan, Fruela Bermudez tiranoaren usurpazioak
\neragotzita. Arabarrak 867 edo 868 inguruan matxinatu ziren, baina Gaztelako
\nErrodrigo kondeak zapaldu egin zituen; Alfontso\u202fIII.aren osabak, hain zuzen.
\nErrodrigok matxinada-burua (Egilon) preso hartu eta Oviedora bidali zuen, eta
\narabarra hantxe hil zen giltzapean. Baskoien aurkako borrokak, antza denez,
\ngarrantzitsuak izan ziren, Cr\u00f3nica Albeldense <\/span>idazkian
\nesaten baita erregeak bi aldiz zapaldu eta umiliatu zuela bere armadarekin
\n\u00abbaskoien basakeria\u00bb. Urte haietan, Kordobako agintarien razziek ere gogor jo
\nzituzten Arabako eta Gaztelako bazterrak (867), bai eta Le\u00f3ngoak ere (868),
\nazken hori Alfontso III.aren tropek geldiarazi zuten arren. 869an, erregea
\nXimenarekin ezkondu zen, hots, Gartzea Ximenez iruindar handikiaren alabarekin
\n(869), eta bederatzi seme-alaba izan zituzten: Gartzea, Ordo\u00f1o, Fruela, Ramiro,
\nGonzalo, Bermudo, Santxa eta izen ezezaguneko beste bi alaba. Ximenarekin
\nezkondu izanak musulmanen aurkako aliantza kristaua indartu zuen;
\nBanukasitarren familia muladi garrantzitsuaren kontra, zehazki. Aliantza hura
\nfuntsezkoa baitzen Ebro ibaiaren erdialdeko indarren arteko orekari eusteko.
\nEzkontzaren ondorioz, halaber, baskoien eraginpean kokaturiko Araba eta
\nBizkaiko lurrak Oviedoko erregearen eraginpean gelditu ziren. Handik gutxira,
\nArabako konderria Bela Ximenez kondearen agindupean geratu zen. Bela iruindar
\nnoblea zen eta Asturiasko erregearen basailua.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Alfontso III.a Asturiasko erregearen
\nazken urteetan, erresumaren lurrak oso nabarmen hedatu ziren musulmanen bizkar,
\nnoraino eta Coimbra (878), Sahag\u00fan (880), Zamora (893), Burgos (884), Due\u00f1as
\n(899), Simancas eta Tororaino (890), hain zuzen. Gogotik ahalegindu zen,
\nhalaber, konkistaturiko lurralde zabalak berrantolatzen eta jendeztatzen.
\nZamoran hil zen, 910eko abenduaren 20an. Gorpuzkiak Astorgara eraman zituzten
\narren, 986an Oviedoko Andre Mariaren elizako errege-erreginen panteoian ehortzi
\nzuten betiko.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Alfontso III.aren kronika<\/span><\/span>
\nderitzon kronikaren egilea da, ix.<\/span>\u202fmendearen
\nbukaeran idatzia. Alfontso I.a asturiar printzeak (739-757) Islamaren kontra
\negindako balentrien berri ematen du. Zehazki, 750. urtearen inguruan, Alfontso
\nI.ak,<\/span><\/p>\n

<\/span><\/p>\n

\u00abbere anaia
\nFruelarekin batera, gerra anitz egin zituen sarrazenoen aurka, eta haiek
\nlehenago zapaldutako hiri asko hartu zituen, hau da, Lugo, Tuy, Oporto, Braga
\nMetropolitanoa, Viseo, Chaves, Agata, Ledesma, Salamanca, Zamora, \u00c1vila,
\nSegovia, Astorga, Le\u00f3n, Salda\u00f1a, Mave, Amaya, Simancas, Oka, Beleia Arabakoa,
\nMiranda, Revenga, Carbon\u00e1rica, Abeica, Briones, Cenicero, Alesanco, Osma,
\nClunia, Arganza, Sepulveda, eta horiez landa, gazteluak eta haien hiribildu eta
\nherrixka oro ere bai; eta aipatu hiriak okupatzen zituzten arabiar orori
\nheriotza emanik, kristauak berarekin eraman zituen aberrira.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Garai hartan, Primorias, Li\u00e9bana, Trasmiera,
\nSopuerta, Karrantza, Barduliak (orain Gaztela deritzenak) eta Galiziako
\nitsasaldea jendeztatu ziren; zeren, egiaztatua baitago Araba, Alaone eta Urdu\u00f1a
\nbeti egon zirela beren biztanleen agintepean, Iru\u00f1ea, Deio eta Berrotza
\nbezala\u00bb.<\/p>\n

<\/span><\/span><\/p>\n

Testuaren arabera, Arabako lurrek eta
\nArabak Bizkaian zituen barruti txikiek, hau da, Alaonek<\/span>(Aiara,
\nagian) eta Urdu\u00f1ak, aurreko biztanleen jabetzapean jarraitu zuten. Bada, terrasa suis [incolis] reperitur semper esse possessas <\/span>esaldian
\nbarnebildutako lur haien artean Iru\u00f1eko, Deioko eta Berrotzako lurraldeak ere
\nbazeuden. Testu horrekin bat, historiografiak esan du musulmanen inbasioak ez
\nzituela aldatu lurralde kristau haietako egitura sozioekonomikoak eta
\njuridikoak. Araba eta barruti txiki posible horiek, beraz, Kantabria-Asturiasko
\nprintzerri hasiberriaren ekintzaren eraginpean zeuden. Gisakorik ez zen
\ngertatzen, ordea, Iru\u00f1eko eskualde mugakidean, Deion eta Berrotzan.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Alfontso II.aren
\nerregealdiari dagokionez, <\/span>Alfontso III.aren kronika<\/span><\/span>idazkiak
\nesaten du errege gazte horrek Mauregato usurpatzailearengandik (AlfontsoI.aren
\nseme bastarta) ihesi joan behar izan zuela 783an, amaren \u2013\u2013Munia andrearen\u2013\u2013
\nfamiliako kideen artean babesteko<\/span>.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ordo\u00f1o I.aren eta Muniaren semea izan zen. 853ean tronuari lotuta gelditu bazen ere, 866. urtearen bukaera arte ez zuen errege-koroatzerik izan, Fruela Bermudez tiranoaren usurpazioak eragotzita. Arabarrak 867 edo 868 inguruan matxinatu ziren, baina Gaztelako Errodrigo kondeak zapaldu egin zituen; Alfontso\u202fIII.aren osabak, hain zuzen. Errodrigok matxinada-burua (Egilon) preso hartu eta Oviedora bidali zuen, eta arabarra […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[247],"class_list":["post-2552","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nALFONTSO III.a (Alfontso III.a Handia) (Oviedo?, ca.\u202f848.- Zamora, 910). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/alfontso-iii-a-90-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"ALFONTSO III.a (Alfontso III.a Handia) (Oviedo?, ca.\u202f848.- Zamora, 910). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ordo\u00f1o I.aren eta Muniaren semea izan zen. 853ean tronuari lotuta gelditu bazen ere, 866. urtearen bukaera arte ez zuen errege-koroatzerik izan, Fruela Bermudez tiranoaren usurpazioak eragotzita. Arabarrak 867 edo 868 inguruan matxinatu ziren, baina Gaztelako Errodrigo kondeak zapaldu egin zituen; Alfontso\u202fIII.aren osabak, hain zuzen. Errodrigok matxinada-burua (Egilon) preso hartu eta Oviedora bidali zuen, eta arabarra […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/alfontso-iii-a-90-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/alfontso-iii-a-90-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/alfontso-iii-a-90-eu\\\/\",\"name\":\"ALFONTSO III.a (Alfontso III.a Handia) (Oviedo?, ca.\u202f848.- Zamora, 910). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2019-12-11T09:24:44+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/alfontso-iii-a-90-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/alfontso-iii-a-90-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/alfontso-iii-a-90-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"ALFONTSO III.a (Alfontso III.a Handia) (Oviedo?, ca.\u202f848.- Zamora, 910).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"ALFONTSO III.a (Alfontso III.a Handia) (Oviedo?, ca.\u202f848.- Zamora, 910). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/alfontso-iii-a-90-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"ALFONTSO III.a (Alfontso III.a Handia) (Oviedo?, ca.\u202f848.- Zamora, 910). - Iura Vasconiae","og_description":"Ordo\u00f1o I.aren eta Muniaren semea izan zen. 853ean tronuari lotuta gelditu bazen ere, 866. urtearen bukaera arte ez zuen errege-koroatzerik izan, Fruela Bermudez tiranoaren usurpazioak eragotzita. Arabarrak 867 edo 868 inguruan matxinatu ziren, baina Gaztelako Errodrigo kondeak zapaldu egin zituen; Alfontso\u202fIII.aren osabak, hain zuzen. Errodrigok matxinada-burua (Egilon) preso hartu eta Oviedora bidali zuen, eta arabarra […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/alfontso-iii-a-90-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/alfontso-iii-a-90-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/alfontso-iii-a-90-eu\/","name":"ALFONTSO III.a (Alfontso III.a Handia) (Oviedo?, ca.\u202f848.- Zamora, 910). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2019-12-11T09:24:44+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/alfontso-iii-a-90-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/alfontso-iii-a-90-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/alfontso-iii-a-90-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"ALFONTSO III.a (Alfontso III.a Handia) (Oviedo?, ca.\u202f848.- Zamora, 910)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2552","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2552\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2552"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=2552"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}