{"id":2440,"date":"2019-11-30T14:36:36","date_gmt":"2019-11-30T13:36:36","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/amiano-martzelino-33-eu\/"},"modified":"2019-11-30T14:36:36","modified_gmt":"2019-11-30T13:36:36","slug":"amiano-martzelino-33-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/amiano-martzelino-33-eu\/","title":{"rendered":"AMIANO MARTZELINO (Ammianus Marcellinus) (ca. 330 – IV.-V.\u202fmendeak)."},"content":{"rendered":"

Ammianus Marcellinus<\/span><\/i>i buruz dakizkigun datu
\nbiografikoak bere literatura-lanetan ageri direnak dira, lan horietan pasadizo
\npertsonalak eta berak parte hartutako gertakari batzuei buruzko datu zehatzak
\njaso baitzituen. Dirudienez, Amiano 330.\u00a0urtearen inguruan jaio zen,
\nAntiokian (Siria), greziar aristokraziako familia batean. Gutxienez zazpi urtez
\n(353-360), <\/span>protectores domestici<\/span><\/i>en kide izan zen \u2014Erromako armadako eliteko
\ndestakamentu militar bat zen\u2014, eta Inperioko ekialdean jardun zuen armadako
\neginkizun hori egiten. 360an, armada utzi zuen, baina laster itzuli zen berriz;
\nizan ere, 363an, Julianok gidatutako Persiaren aurkako espedizioan parte hartu
\nzuen, Amianok Juliano miresten baitzuen. Kanpainak porrota izan zuen, eta
\nJuliano bera ere hil egin zen, eta Amiano, kanpaina amaitzean, Antiokiara joan
\nzen, jaiolekura, eta zenbait urtez bizi zen han. Aldi horretan, zenbait bidaia
\negin zituen Greziara eta Egiptora, eta 378an, Erromara joatea erabaki zuen, han
\nbizitzeko eta bere obra idazteko. Uste da 400.\u00a0urtearen inguruan hil zela.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Amianoren <\/span>Res Gestae<\/span><\/i> lana latinez idatzita dago, eta, obra
\nhorretan, egilea Tazitoren lana jarraitzen saiatu zen, Nerva enperadorearen
\n(96-98) agintaldiaren hasieratik Hadrianopoliseko Gudura (378) bitarteko
\nhistoria-aldia 31\u00a0liburutan bilduta. Gudu horretan hil zen, hain zuzen
\nere, <\/span>pars
\norientalis<\/span><\/i>eko
\nenperadore Valente. Lehenbiziko hamahiru liburuak galdu dira
\n(96.-353.\u00a0urteak), eta gurera iritsi diren hemezortziak azkeneko hogeita
\nbost urteko aldia soilik hartzen dute (353-378). Lanaren banaketa kronologikoan
\nikusten den desoreka historiografia klasikoko azpigenero horretako (<\/span>res gestae<\/span><\/i>) berezkoa da: nahiz eta urte
\nbakoitzeko gertaeren azterketa nolabait sakona egiten saiatzen ziren,
\nprotagonismo handiagoa ematen zioten zuela gutxiagoko gertaerei. Amianok
\ninteres berezia du Erromaren historia politiko eta militarrean, eta tolerantea
\nda gero eta indar handiagoa duen kristau-erlijioarekiko, bere burua paganotzat
\neduki arren. Nabarmenak dira Erromako aristokraziari egiten dizkion kritikak:
\nhipokritak direla leporatzen die, eta ez direla batere abegikorrak, eta
\nxahubidean, bizioetan eta ustelkerian murgilduta daudela, eta interes gutxi
\ndutela kulturan. Halaber, ohikoak dira Erromako plebearen bizimoduari buruzko
\nkexak, eta materialistak, alferrak eta nagiak direla egozten die. Nolanahi ere,
\nmilitarrak ez du nahi duen guztia jasotzen bere obran, onartu egiten baitu ez
\nduela azkeneko urteetako gertaerei buruz askatasunez idazteko aukerarik.
\nKontakizunean, egilea Erromatar Inperioaren krisiaz ohartzen dela hauteman
\ndezakegu, eta bere kezka adierazten du. Hala eta guztiz ere, itxaropentsu dago,
\neta bere irakurleak eta, oro har, Erromako gizarteak garaiz erreakzionatzen
\njakingo dutela eta zailtasunak gaindituko dituztela espero du.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Historiografia
\nklasikoan ohikoa den moduan, <\/span>Ammianus<\/span><\/i>ek bere
\nlanean biltzen dituen gertaera nagusiak baliatzen ditu, haiekin lotutako gaiei
\nburuz hitz egiteko, kontakizuna testuinguru egokian jarri, eta gertaeren
\nulergarritasuna errazte aldera. 15.\u00a0liburuak hartzen dituen urteetan,
\ngertaera garrantzitsuenak Galian gertatutakoak dira, eta Amianok koiuntura hori
\nbaliatzen du Galiako diozesiaren deskribapen laburra egiteko. Militarrak
\nerrepikatu egiten du Zesarrek Galian erromatarren konkistaren aurretik bizi
\nziren komunitateei buruz emandako azalpena: hiru direla dio (zeltak \u2014edo
\ngaliarrak\u2014, belgikarrak eta akitaniarrak), komunitate bakoitza bere
\nlegeengatik, ohiturengatik eta hizkuntzarengatik bereizten dela, eta Garona
\nibaia dela galiarren eta akitaniarren arteko muga naturala (Amm. 15.11.1-2).
\nHurrengo pasarteetan, labur, Zesarren konkista eta erromatarrek konkistaren
\nostean egindako banaketa probintziala berrikusten ditu. Akitaniari dagokionez,
\nlurralde horretan Bordele, Clermont, Saintes eta Poitiers \u2014<\/span>Burdigala
\net Arverni excellunt et Santones et Pictavi<\/span><\/i>\u2014 hiri
\ngarrantzitsuak daudela eta eremu hori <\/span>Pyrenaeos montes<\/span><\/i>eraino
\nhedatzen dela aipatu ondoren, adierazten du <\/span>Novem populos <\/span><\/i>eskualdea
\n<\/span>Ausci<\/span><\/i>en (Auch, Gers) eta <\/span>Vasates<\/span><\/i>en
\n(Vasats, Gironda) <\/span>civitates<\/span><\/i>engatik
\ndela ospetsua. Paragrafo berean, huts eginez, <\/span>Elusa civitas <\/span><\/i>(Eauze,
\nGers) <\/span>Narbonensis<\/span><\/i> probintzian
\nkokatzen du (Amm. 15.11.13-14), Novenpopulaniako hiriburua izan arren. Pixka
\nbat geroago, egileak adierazten du Galiako probintziakoak oso harroputzak
\ndirela, baina, haien guztien artetik akitaniarrek zaintzen dutela gehien beren
\nhigienea eta irudia (Amm. 15.12.2).<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Latindar historiografia
\neraldatze-prozesu sakon batean zegoen garaian \u2014\u200aeduki laburrengatik
\nnabarmentzen diren generoak nagusitzen ari ziren, hala nola biografiak,
\nkronikak eta laburpenak\u2014, Amianoren <\/span>Res Gestae <\/span><\/i>lana erabateko salbuespena da,
\nezinbesteko iturria baita iv<\/span>.\u202fmendeko
\nerromatar gizartearen zenbait alderdi ezagutzeko. Hala, greziar militarraren
\nobra latindar historiografia klasiko nagusian sartzen da, eta Tazitoren <\/span>Annales <\/span><\/i>eta <\/span>Historiae <\/span><\/i>lanekin parekatu daiteke. Hala
\nere, ikusi ahal izan dugunez, Amiano Martzelinoren lanak mendebaldeko Pirinioen
\ninguruko eremuaren ezagutzarako egindako ekarpena xumea eta anekdotikoa da.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ammianus Marcellinusi buruz dakizkigun datu biografikoak bere literatura-lanetan ageri direnak dira, lan horietan pasadizo pertsonalak eta berak parte hartutako gertakari batzuei buruzko datu zehatzak jaso baitzituen. Dirudienez, Amiano 330.\u00a0urtearen inguruan jaio zen, Antiokian (Siria), greziar aristokraziako familia batean. Gutxienez zazpi urtez (353-360), protectores domesticien kide izan zen \u2014Erromako armadako eliteko destakamentu militar bat zen\u2014, eta […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[233],"class_list":["post-2440","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nAMIANO MARTZELINO (Ammianus Marcellinus) (ca. 330 - IV.-V.\u202fmendeak). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/amiano-martzelino-33-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"AMIANO MARTZELINO (Ammianus Marcellinus) (ca. 330 - IV.-V.\u202fmendeak). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ammianus Marcellinusi buruz dakizkigun datu biografikoak bere literatura-lanetan ageri direnak dira, lan horietan pasadizo pertsonalak eta berak parte hartutako gertakari batzuei buruzko datu zehatzak jaso baitzituen. Dirudienez, Amiano 330.\u00a0urtearen inguruan jaio zen, Antiokian (Siria), greziar aristokraziako familia batean. Gutxienez zazpi urtez (353-360), protectores domesticien kide izan zen \u2014Erromako armadako eliteko destakamentu militar bat zen\u2014, eta […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/amiano-martzelino-33-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/amiano-martzelino-33-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/amiano-martzelino-33-eu\\\/\",\"name\":\"AMIANO MARTZELINO (Ammianus Marcellinus) (ca. 330 - IV.-V.\u202fmendeak). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2019-11-30T13:36:36+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/amiano-martzelino-33-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/amiano-martzelino-33-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/amiano-martzelino-33-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"AMIANO MARTZELINO (Ammianus Marcellinus) (ca. 330 – IV.-V.\u202fmendeak).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"AMIANO MARTZELINO (Ammianus Marcellinus) (ca. 330 - IV.-V.\u202fmendeak). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/amiano-martzelino-33-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"AMIANO MARTZELINO (Ammianus Marcellinus) (ca. 330 - IV.-V.\u202fmendeak). - Iura Vasconiae","og_description":"Ammianus Marcellinusi buruz dakizkigun datu biografikoak bere literatura-lanetan ageri direnak dira, lan horietan pasadizo pertsonalak eta berak parte hartutako gertakari batzuei buruzko datu zehatzak jaso baitzituen. Dirudienez, Amiano 330.\u00a0urtearen inguruan jaio zen, Antiokian (Siria), greziar aristokraziako familia batean. Gutxienez zazpi urtez (353-360), protectores domesticien kide izan zen \u2014Erromako armadako eliteko destakamentu militar bat zen\u2014, eta […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/amiano-martzelino-33-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/amiano-martzelino-33-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/amiano-martzelino-33-eu\/","name":"AMIANO MARTZELINO (Ammianus Marcellinus) (ca. 330 - IV.-V.\u202fmendeak). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2019-11-30T13:36:36+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/amiano-martzelino-33-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/amiano-martzelino-33-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/amiano-martzelino-33-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"AMIANO MARTZELINO (Ammianus Marcellinus) (ca. 330 – IV.-V.\u202fmendeak)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2440","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2440\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2440"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=2440"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}