{"id":2434,"date":"2019-11-30T14:30:31","date_gmt":"2019-11-30T13:30:31","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/laterculus-veronensis-30-eu\/"},"modified":"2019-11-30T14:30:31","modified_gmt":"2019-11-30T13:30:31","slug":"laterculus-veronensis-30-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/laterculus-veronensis-30-eu\/","title":{"rendered":"LATERCULUS VERONENSIS(ca. 305-312). Laterculus Veronensis, edo \u00abVeronako zerrenda\u00bb."},"content":{"rendered":"<p><span>Dokumentu hori <span class=\"iv-smallcaps\">vii.<\/span>\u202fmendeko eskuizkribu bakar batean<br \/>\niritsi da gurera, eta Diokleziano enperadorearen (284-305) erreformetatik<br \/>\nsortutako probintzia&#8211;sare berria biltzen du. Enperadoreak pretorioko<br \/>\nprefektuak administrazio-hierarkiaren maila gorenean jarri zituen, eta, helburu<br \/>\nmilitarrak (mugetako probintzien zaintza areagotzea), fiskalak eta judizialak<br \/>\n(lurraldearen eta ogasunaren kontrol hobea izatea) lortze aldera,<br \/>\nprobintzia-kopurua handitu egin <\/span><span>zuen, lehendik zeuden 48<br \/>\nprobintziak tamaina txikiagoko lurralde-unitateetan zatituta, 104<\/span><span>\u202fp<span>robintzia izan arte. Probintzia horiek gobernadore zibilek kudeatzen<br \/>\nzituzten, eta goragoko mailako administrazio-unitatetan bildu zituzten,<br \/>\ndiozesitan, alegia. Guztira, hamabi diozesi sortu ziren, eta zaldunen ordenako <\/span><\/span><i><span>vicarius<\/span><\/i><span> batek<br \/>\ngobernatzen zuen diozesi bakoitza. <\/span><i><span>Vicarius<\/span><\/i><span>a,<br \/>\nberriz, pretorioko prefektuaren mende zegoen. Dirudienez, Dioklezianoren<br \/>\nerreforma hori amaituta zegoen 297.-298.\u202furterako. Galiako hegoaldeko<br \/>\nprobintzia gehienak <\/span><i><span>Biennensis <\/span><\/i><span>edo <\/span><i><span>Viennensis<br \/>\n<\/span><\/i><span>diozesian sartu zituzten (geroago, <\/span><i><span>Septem<br \/>\nProvinciarum<\/span><\/i><span> esan zioten), eta hiriburua <\/span><i><span>Burdigala<br \/>\n<\/span><\/i><span>(Bordele) izan zen, eta, geroago, <\/span><i><span>Arelate <\/span><\/i><span>(Arl\u00e9s).<br \/>\nAugustoren garaian sortutako Akitania probintziari dagokionez, hiru unitate<br \/>\nberritan banatu zuten: Akitania Lehena \u2014<\/span><i><span>Aquitanica Prima\u2014<\/span><\/i><span>, Akitania<br \/>\nBigarrena \u2014<\/span><i><span>Aquitanica Secunda\u2014<\/span><\/i><span> eta<br \/>\nNovenpopulania \u2014<\/span><i><span>Novem populi\u2014<\/span><\/i><span>.<br \/>\nNovenpopulanian, Pirinioen eta Garona ibaiaren artean kokatutako lurraldeak<br \/>\nsartu zituzten, Zesarrek deskribatutako akitaniar prerromanoen eremuan.<br \/>\nBitartean, Hispaniako probintziak eta Afrikako <\/span><i><span>Mauritania<br \/>\nTingitana<\/span><\/i><span> probintzia <\/span><i><span>Hispaniarum<\/span><\/i><span><br \/>\ndiozesian sartu zituzten, hiriburua <\/span><i><span>Augusta Emerita <\/span><\/i><span>(M\u00e9rida)<br \/>\nzela. <\/span><i><span>Tarraconensis<\/span><\/i><span> probintzia<br \/>\ntxikiagotu egin zuten, baina mendebaldeko Pirinioetako hegoaldeko isurialdeak<br \/>\nprobintzia horren barruan jarraitu zuen.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Azkenik, dokumentuaren amaieran (<\/span><i><span>Lat. Ver. <\/span><\/i><span>14.2-11), <\/span><i><span>gentes barbarae <\/span><\/i><span>gisa sailkatzen diren zenbait<br \/>\nherri aipatzen dira, Erromako enperadoreen agintepean bizi zirenak<\/span><i><span> \u2014quae pullulaverunt sub<br \/>\nimperatoribus\u2014<\/span><\/i><span>.<br \/>\nKomunitate horietatik gehienak Inperioko muga geografikoetatik harago bizi<br \/>\nziren, baina batzuk mugen barruan zeuden kokatuta. Hispaniako kasuan, <\/span><i><span>Celtibari<\/span><\/i><span>ak eta <\/span><i><span>Cantabri<\/span><\/i><span>ak aipatzen dira. Baliteke<br \/>\nzeltiberiarrak eta kantabriarrak aipatzearen arrazoia oraindik \u00abgutxi<br \/>\nzibilizatutako\u00bb bizimodua zutela izatea, erromatarren ikuspuntutik. Ikuspegi<br \/>\nhori, bestalde, elikatu eta indartuko zuten Errepublikaren garaitik<br \/>\nliteratura-iturrietan herri horiei buruz ageri ziren topiko erretorikoen<br \/>\netengabeko errepikapenek. Nolanahi ere, baskoiak ez dira zerrenda horretan<br \/>\nageri, eta horrek frogatzen du dokumentu hori idatzi zenean oraindik sortu gabe<br \/>\nzegoela baskoiei buruzko Inperio berantiarreko irudi literarioa, baskoi pagano,<br \/>\nbarbaro eta menditarraren irudia, alegia, <span class=\"iv-smallcaps\">iv<\/span>.\u202fmendearen<br \/>\namaieratik aurrera egileek behin eta berriz errepikatu zutena.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dokumentu hori vii.\u202fmendeko eskuizkribu bakar batean iritsi da gurera, eta Diokleziano enperadorearen (284-305) erreformetatik sortutako probintzia&#8211;sare berria biltzen du. Enperadoreak pretorioko prefektuak administrazio-hierarkiaren maila gorenean jarri zituen, eta, helburu militarrak (mugetako probintzien zaintza areagotzea), fiskalak eta judizialak (lurraldearen eta ogasunaren kontrol hobea izatea) lortze aldera, probintzia-kopurua handitu egin zuen, lehendik zeuden 48 probintziak tamaina txikiagoko [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[233],"class_list":["post-2434","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>LATERCULUS VERONENSIS(ca. 305-312). Laterculus Veronensis, edo \u00abVeronako zerrenda\u00bb. - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/laterculus-veronensis-30-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"LATERCULUS VERONENSIS(ca. 305-312). Laterculus Veronensis, edo \u00abVeronako zerrenda\u00bb. - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dokumentu hori vii.\u202fmendeko eskuizkribu bakar batean iritsi da gurera, eta Diokleziano enperadorearen (284-305) erreformetatik sortutako probintzia&#8211;sare berria biltzen du. Enperadoreak pretorioko prefektuak administrazio-hierarkiaren maila gorenean jarri zituen, eta, helburu militarrak (mugetako probintzien zaintza areagotzea), fiskalak eta judizialak (lurraldearen eta ogasunaren kontrol hobea izatea) lortze aldera, probintzia-kopurua handitu egin zuen, lehendik zeuden 48 probintziak tamaina txikiagoko [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/laterculus-veronensis-30-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/laterculus-veronensis-30-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/laterculus-veronensis-30-eu\\\/\",\"name\":\"LATERCULUS VERONENSIS(ca. 305-312). Laterculus Veronensis, edo \u00abVeronako zerrenda\u00bb. - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2019-11-30T13:30:31+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/laterculus-veronensis-30-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/laterculus-veronensis-30-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/laterculus-veronensis-30-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"LATERCULUS VERONENSIS(ca. 305-312). Laterculus Veronensis, edo \u00abVeronako zerrenda\u00bb.\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"LATERCULUS VERONENSIS(ca. 305-312). Laterculus Veronensis, edo \u00abVeronako zerrenda\u00bb. - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/laterculus-veronensis-30-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"LATERCULUS VERONENSIS(ca. 305-312). Laterculus Veronensis, edo \u00abVeronako zerrenda\u00bb. - Iura Vasconiae","og_description":"Dokumentu hori vii.\u202fmendeko eskuizkribu bakar batean iritsi da gurera, eta Diokleziano enperadorearen (284-305) erreformetatik sortutako probintzia&#8211;sare berria biltzen du. Enperadoreak pretorioko prefektuak administrazio-hierarkiaren maila gorenean jarri zituen, eta, helburu militarrak (mugetako probintzien zaintza areagotzea), fiskalak eta judizialak (lurraldearen eta ogasunaren kontrol hobea izatea) lortze aldera, probintzia-kopurua handitu egin zuen, lehendik zeuden 48 probintziak tamaina txikiagoko [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/laterculus-veronensis-30-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"2 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/laterculus-veronensis-30-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/laterculus-veronensis-30-eu\/","name":"LATERCULUS VERONENSIS(ca. 305-312). Laterculus Veronensis, edo \u00abVeronako zerrenda\u00bb. - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2019-11-30T13:30:31+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/laterculus-veronensis-30-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/laterculus-veronensis-30-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/laterculus-veronensis-30-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"LATERCULUS VERONENSIS(ca. 305-312). Laterculus Veronensis, edo \u00abVeronako zerrenda\u00bb."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2434","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2434\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2434"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=2434"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}