{"id":2426,"date":"2019-11-30T14:07:57","date_gmt":"2019-11-30T13:07:57","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/ptolomeo-26-eu\/"},"modified":"2019-11-30T14:07:57","modified_gmt":"2019-11-30T13:07:57","slug":"ptolomeo-26-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ptolomeo-26-eu\/","title":{"rendered":"PTOLOMEO (Klaudio Ptolomeo) (Alexandria, ca. K.o. 100 – 170)."},"content":{"rendered":"<\/p>\n

Klaudio Ptolomeo
\nAlexandrian bizi zen greko-egiptoar jatorriko zientzialaria izan zen, bai eta
\nerromatar hiritarra ere. K.o.\u00a0ii<\/span>.\u00a0mendean
\nbizi izan zen eta astrologiari, matematikari, musikari eta, batez ere,
\ngeografiari buruzko zenbait tratatu idatzi zituen, grezieraz. Tratatu horietan,
\ngreko-erromatar munduaren\u00a0 <\/span>ordura arteko
\nezagutza geografiko guztiak bildu zituen. <\/span>Geographia<\/span><\/i> lana
\nkartografia-eskuliburu bat ere bazen, bere garaiko mundua deskribatzen
\nbaitzuen, latitudeko eta longitudeko sistema baten bidez<\/span>. Urte askoan eredugarritzat
\nhartu zen arren, akats larriak zituen distantzietan; latitudeak nahiko zehatzak
\nziren, baina longitudeak ez. Izan ere, longitudeak kalkulatzeko, okerreko
\ndatuak erabili zituen lur-globoaren tamaina zenbatekoa zen kontuan hartzean.
\nNolanahi ere, Ptolomeoren lana fidagarritasun handitzat hartzen da, hura
\negiteko erromatar mapa, ibilbide eta dokumentu ofizialak erabili baitzituen.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Liburua Erromatar Inperioaren garaian
\nmunduan zeuden hirien katalogoa da, irizpide geografiko eta etnikoen arabera
\neta administrazio-barrutika multzokatuta. Hala ere, Ptolomeok, Plinio <\/span>Zaharrak<\/span><\/i> ez bezala \u2014Pliniorentzat,
\nhirien administrazio-estatusa funtsezkoa zen\u2014, arreta handiagoa jartzen du
\nprobintzian, eta lurraldea administrazio-geografian sartzen du, erabat
\nerromatarra, kostaldekoak eta barrualdekoak bereizten baititu. Geografoak,
\nbestalde, talde etnikoak erabiltzen ditu hiriak kokatzeko. Zortzi mila hiri
\ningururen izenak azaltzen ditu, bai eta hiriok planisferioan duten kokapena
\nere, gradutan eta minututan adierazita, zero meridiano eta paralelo
\nkonbentzional batzuekiko, baina oso gutxitan azaltzen du hirien egoera juridikoa.
\nBeraz, baskoiei dagokienez, herri eta hirien zerrendan, lehenik eta behin,
\nkostaldea eta barrualdea bereizten ditu, probintziaren esparruan. Mendebaldetik
\nekialdera, honako herri hauek aipatzen ditu ondoz ondo: autrigoiak (2.6.8;64),
\nkaristiarrak (2.6.9;65), barduliarrak (2.6.10;66) eta baskoiak (2.6.13;66). <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Ptolomeoren zerrendan, hiri hauek
\naipatzen dira baskoitzat: <\/span>Alauona <\/span><\/i>(Alag\u00f3n, Zaragoza),<\/span> Andelo <\/span><\/i>(Muruzabal Andion, Nafarroa),<\/span> Araceli <\/span><\/i>(Araciel edo Uharte-Arakil?,
\nNafarroa),<\/span> Bituris, Calagurris <\/span><\/i>(Calahorra, Errioxa)<\/span>, Cara<\/span><\/i> (Santakara, Nafarroa)<\/span>, Cascantum <\/span><\/i>(Cascante, Nafarroa),<\/span> Curnonium <\/span><\/i>(Los Arcos?, Nafarroa)<\/span>, Ergavica, Gracchurris<\/span><\/i> (Alfaro, Errioxa)<\/span>, Iacca <\/span><\/i>(Jaka, Huesca),<\/span> Iluberi <\/span><\/i>(Irunberri, Nafarroa)<\/span>, Iturissa <\/span><\/i>(Aurizberri?, Nafarroa)<\/span>, Muskaria <\/span><\/i>(Tutera?, Nafarroa)<\/span>, Nemanturista <\/span><\/i>(Santa Criz Eslabakoa?,
\nNafarroa)<\/span>,
\nOiasso <\/span><\/i>(Irun,
\nGipuzkoa)<\/span>,
\nPompelo <\/span><\/i>(Iru\u00f1ea,
\nNafarroa)<\/span>,
\nSegia<\/span><\/i> (Ejea de
\nlos Caballeros, Zaragoza) eta <\/span>Tarraca <\/span><\/i>(Los Ba\u00f1ales de Uncastillo?, Zaragoza).
\nHorrenbestez, Plinio <\/span>Zaharraren<\/span><\/i> lanarekin alderatzen badugu \u2014ehun urte
\nlehenago idatzi zuen Pliniok\u2014, Ptolomeok zazpi hiri gehiago aipatzen ditu.
\nAutrigoiak, mendebaldetik, turmodigoen eta kantabriarren mugakide izango
\nlirateke, eta hiri hauek izango lituzkete: <\/span>Uxamabarca <\/span><\/i>(Gaubeako Osma, Araba)<\/span>, Segisamonculum <\/span><\/i>(Cerezo de R\u00edo Tir\u00f3n, Burgos)<\/span>, Virovesca <\/span><\/i>(Briviesca, Burgos)<\/span>, Antecuia <\/span><\/i>(Pancorbo?, Burgos)<\/span>, Deobriga <\/span><\/i>(Arce-Mirap\u00e9rez, Burgos)<\/span>, Vindeleia <\/span><\/i>(Cubo de Bureba, Burgos) eta <\/span>Salionca <\/span><\/i>(Poza de la Sal, Burgos).
\nEkialdetik, berriz, karistiarren kostaldearekin izango lukete muga.
\nKaristiarren eta barduliarren arteko muga <\/span>Deba<\/span><\/i> ibaia izango litzateke. Karistiarren
\nhiriak <\/span>Veleia
\n<\/span><\/i>(Iru\u00f1a
\nOka, Araba)<\/span>, Suestasion <\/span><\/i>(Arkaia, Araba) eta <\/span>Tullica<\/span><\/i> izango lirateke. Azkenik, barduliarren
\nhiriak<\/span>
\nMenosca, Gebala <\/span><\/i>(Gebara?, Araba)<\/span>, Gebalaeca, Alba <\/span><\/i>(San Roman, Araba)<\/span>, Segontia Paramica <\/span><\/i>(Kontrasta-Okariz?, Araba)<\/span>, Trition, Tabuca <\/span><\/i>eta <\/span>Tullonium <\/span><\/i>(Dulantzi, Araba) izango
\nlirateke, eta haien lurraldearen muga, ekialdean, <\/span>Oiasso <\/span><\/i>(Irun, Gipuzkoa) izango litzateke,
\nbaskoien lurralde mendebaldekoena. Ptolomeoren datuak lurraldeari buruzko
\nzehatzenak dira, eta aditzera ematen dute erromatarren administrazio-egituran
\nerabat integratuta zegoela K.o.\u00a0ii<\/span>.\u00a0mendean.
\nIzan ere, erromatar administrazioak badaki zein diren herrien arteko mugak,
\nlurraldea zeharkatzen duten ibaiak, eta bertako hiri nagusiak \u2014askoz ugariagoak
\ndira K.o.\u00a0i<\/span>.\u00a0mendean
\nbaino-\u2014, eta horrek frogatuko luke erromatar paisaia eta bizimodua areagotu
\nzela mendebaldeko Pirinioen inguruko eremuan. Era berean, <\/span>Geographia<\/span><\/i> lanak frogatzen du egile
\ngreko-latindarrek hobeto zekitela non zeuden kokatuta herriak lurraldean, eta
\nezaugarri horrek ezetsi egingo lituzke lekualdatze etnikoei buruzko teoria
\nzaharrak. Teoria horietan, horrelako lekualdatzeak argudiatzen ziren, iturri
\nzaharrenen eta modernoenen artean herri batzuei, hala nola autrigoiei,
\nesleitutako kokapenari buruzko desadostasunak justifikatzeko.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Klaudio Ptolomeo Alexandrian bizi zen greko-egiptoar jatorriko zientzialaria izan zen, bai eta erromatar hiritarra ere. K.o.\u00a0ii.\u00a0mendean bizi izan zen eta astrologiari, matematikari, musikari eta, batez ere, geografiari buruzko zenbait tratatu idatzi zituen, grezieraz. Tratatu horietan, greko-erromatar munduaren\u00a0 ordura arteko ezagutza geografiko guztiak bildu zituen. Geographia lana kartografia-eskuliburu bat ere bazen, bere garaiko mundua deskribatzen baitzuen, […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[231],"class_list":["post-2426","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nPTOLOMEO (Klaudio Ptolomeo) (Alexandria, ca. K.o. 100 - 170). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ptolomeo-26-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"PTOLOMEO (Klaudio Ptolomeo) (Alexandria, ca. K.o. 100 - 170). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Klaudio Ptolomeo Alexandrian bizi zen greko-egiptoar jatorriko zientzialaria izan zen, bai eta erromatar hiritarra ere. K.o.\u00a0ii.\u00a0mendean bizi izan zen eta astrologiari, matematikari, musikari eta, batez ere, geografiari buruzko zenbait tratatu idatzi zituen, grezieraz. Tratatu horietan, greko-erromatar munduaren\u00a0 ordura arteko ezagutza geografiko guztiak bildu zituen. Geographia lana kartografia-eskuliburu bat ere bazen, bere garaiko mundua deskribatzen baitzuen, […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ptolomeo-26-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ptolomeo-26-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ptolomeo-26-eu\\\/\",\"name\":\"PTOLOMEO (Klaudio Ptolomeo) (Alexandria, ca. K.o. 100 - 170). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2019-11-30T13:07:57+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ptolomeo-26-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ptolomeo-26-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/ptolomeo-26-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"PTOLOMEO (Klaudio Ptolomeo) (Alexandria, ca. K.o. 100 – 170).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"PTOLOMEO (Klaudio Ptolomeo) (Alexandria, ca. K.o. 100 - 170). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ptolomeo-26-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"PTOLOMEO (Klaudio Ptolomeo) (Alexandria, ca. K.o. 100 - 170). - Iura Vasconiae","og_description":"Klaudio Ptolomeo Alexandrian bizi zen greko-egiptoar jatorriko zientzialaria izan zen, bai eta erromatar hiritarra ere. K.o.\u00a0ii.\u00a0mendean bizi izan zen eta astrologiari, matematikari, musikari eta, batez ere, geografiari buruzko zenbait tratatu idatzi zituen, grezieraz. Tratatu horietan, greko-erromatar munduaren\u00a0 ordura arteko ezagutza geografiko guztiak bildu zituen. Geographia lana kartografia-eskuliburu bat ere bazen, bere garaiko mundua deskribatzen baitzuen, […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ptolomeo-26-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ptolomeo-26-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ptolomeo-26-eu\/","name":"PTOLOMEO (Klaudio Ptolomeo) (Alexandria, ca. K.o. 100 - 170). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2019-11-30T13:07:57+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ptolomeo-26-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ptolomeo-26-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/ptolomeo-26-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"PTOLOMEO (Klaudio Ptolomeo) (Alexandria, ca. K.o. 100 – 170)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2426","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2426\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2426"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=2426"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}