{"id":2422,"date":"2019-11-30T13:47:15","date_gmt":"2019-11-30T12:47:15","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/apiano-24-eu\/"},"modified":"2019-11-30T13:47:15","modified_gmt":"2019-11-30T12:47:15","slug":"apiano-24-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/apiano-24-eu\/","title":{"rendered":"APIANO (Apiano Alexandriakoa) (Alexandria, Egipto, ca. 95 &#8211; s. l., ca. 165). Historialaria"},"content":{"rendered":"<p><span>Alexandrian (Egipto) jaiotako historialari greziarra. Erromatar hiritartasuna izan zuen eta abokatu jardun zuen Erroman eta Egiptoko administrazio inperialean, antoninotarren agintaldian, K.o\u00a0<span>ii<\/span>.\u00a0mendean. K.o.\u00a0165ean hil zen. 24<\/span><i><span>\u00a0<\/span><\/i><span>liburu idatzi zituen, grezieraz, Erromak bere historian mendean hartutako lurraldeei buruz. Liburuek Erromaren sorreratik Trajanoren garaira arte hartzen dute, eta konkistaren aurretik eta konkista-prozesuan gertatutakoak kontatzen dituzte. Apianoren obratik, hamar liburu osorik eta gainerakoen zatiak iritsi dira gurera, eta lan hori oso interesgarria da Errepublikaren amaieran\u00a0\u00a0Erroman izandako gerra zibilen aldiaren berri izateko. Kontakizunak \u2014gatazkaren indarkeria handia azpimarratzen du\u2014 aditzera ematen du Erromako historiaren aldi hori oso gatazkatsua izan zela.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Apianoren lanaren ikuspuntua erabat etnografikoa da, eta liburu bakoitza Erromak konkistatutako lurraldeari eta bertako biztanleei buruzko monografia bihurtzen da. Apianoren iturri nagusia Polibio da; beraz, egile preziatua da Megalopolikoaren obra osatzeko. Bestalde, Salustio, Tito Livio, Asinio Polion, Diodoro eta Plutarkoren lanak ere kontsultatu zituen \u2014egile horiek guztiek mendebaldeko Pirinioen inguruko eremua aipatzen dute beren lanetan\u2014.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span><\/span><\/p>\n<p><span>Gerra Zibilen testuinguruan, Sertorioren Gerrak kontatzean, Apianok Ponpeioren eta Sertorioren arteko borroka azaltzen du (K.a.\u00a074). Gerra horretan, Sertoriok \u00abCalagurriseko Gudua\u00bb (Calahorra) delakoa irabazi zuen, eta Ponpeioren hiru mila soldadu hil zituzten (<\/span><i><span>BC<\/span><\/i><span>\u00a01.112). Apianok, halaber, dio Metelok eta Ponpeiok negua Pirinioetan eman zutela, eta, handik, Ebro ibairaino jaitsi zirela.\u00a0<\/span><i><span>Calagurris<\/span><\/i><span>eko Guduari dagokionez, garai horretan hiri hori baskoitzat hartzerik egonez gero, baskoien lurraldean izandako gerra-gatazka baten froga argia izango litzateke, baina argitzeke geratuko litzateke baskoiek Sertoriori emandako babesa erabatekoa izan zen, edo baskoi batzuek soilik babestu zuten. Are interesgarriagoa da Ponpeio Pirinioetan negua igarotzen kokatu izana. Izan ere, horrela izanez gero, horrek esan nahiko luke eremu hori leku segurua izango zela erromatar armadarentzat, eta jenerala baskoien lurraldearen iparraldean egon zela, K.a.\u00a0<span>i<\/span>.\u00a0mendearen lehen herenean jada kontrolpean zuten eremu batean. Apianok dio Ponpeioren armada Pirinioetatik jaitsi zela Ebro ibaiaren haranera, eta horrek eremu horren okupazio goiztiarra adieraziko luke. Izan ere, Nafarroan, erromatar aztarnategi berriak aurkitu dira azken urteotan, Pirinioen bi isurialdeak lotzen dituzten galtzaden inguruan. Aztarna horien kronologia berantiarra den arren, argi egongo litzateke erromatarrek Inperiorako garrantzitsuak ziren bi eskualderen arteko igarobidea kontrolatu nahi zutela: Akitania eta Ebro ibaiaren haraneranzko bidea.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Alexandrian (Egipto) jaiotako historialari greziarra. Erromatar hiritartasuna izan zuen eta abokatu jardun zuen Erroman eta Egiptoko administrazio inperialean, antoninotarren agintaldian, K.o\u00a0ii.\u00a0mendean. K.o.\u00a0165ean hil zen. 24\u00a0liburu idatzi zituen, grezieraz, Erromak bere historian mendean hartutako lurraldeei buruz. Liburuek Erromaren sorreratik Trajanoren garaira arte hartzen dute, eta konkistaren aurretik eta konkista-prozesuan gertatutakoak kontatzen dituzte. Apianoren obratik, hamar liburu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[231],"class_list":["post-2422","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>APIANO (Apiano Alexandriakoa) (Alexandria, Egipto, ca. 95 - s. l., ca. 165). Historialaria - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/apiano-24-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"APIANO (Apiano Alexandriakoa) (Alexandria, Egipto, ca. 95 - s. l., ca. 165). Historialaria - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Alexandrian (Egipto) jaiotako historialari greziarra. Erromatar hiritartasuna izan zuen eta abokatu jardun zuen Erroman eta Egiptoko administrazio inperialean, antoninotarren agintaldian, K.o\u00a0ii.\u00a0mendean. K.o.\u00a0165ean hil zen. 24\u00a0liburu idatzi zituen, grezieraz, Erromak bere historian mendean hartutako lurraldeei buruz. Liburuek Erromaren sorreratik Trajanoren garaira arte hartzen dute, eta konkistaren aurretik eta konkista-prozesuan gertatutakoak kontatzen dituzte. Apianoren obratik, hamar liburu [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/apiano-24-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/apiano-24-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/apiano-24-eu\\\/\",\"name\":\"APIANO (Apiano Alexandriakoa) (Alexandria, Egipto, ca. 95 - s. l., ca. 165). Historialaria - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2019-11-30T12:47:15+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/apiano-24-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/apiano-24-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/apiano-24-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"APIANO (Apiano Alexandriakoa) (Alexandria, Egipto, ca. 95 &#8211; s. l., ca. 165). Historialaria\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"APIANO (Apiano Alexandriakoa) (Alexandria, Egipto, ca. 95 - s. l., ca. 165). Historialaria - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/apiano-24-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"APIANO (Apiano Alexandriakoa) (Alexandria, Egipto, ca. 95 - s. l., ca. 165). Historialaria - Iura Vasconiae","og_description":"Alexandrian (Egipto) jaiotako historialari greziarra. Erromatar hiritartasuna izan zuen eta abokatu jardun zuen Erroman eta Egiptoko administrazio inperialean, antoninotarren agintaldian, K.o\u00a0ii.\u00a0mendean. K.o.\u00a0165ean hil zen. 24\u00a0liburu idatzi zituen, grezieraz, Erromak bere historian mendean hartutako lurraldeei buruz. Liburuek Erromaren sorreratik Trajanoren garaira arte hartzen dute, eta konkistaren aurretik eta konkista-prozesuan gertatutakoak kontatzen dituzte. Apianoren obratik, hamar liburu [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/apiano-24-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"2 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/apiano-24-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/apiano-24-eu\/","name":"APIANO (Apiano Alexandriakoa) (Alexandria, Egipto, ca. 95 - s. l., ca. 165). Historialaria - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2019-11-30T12:47:15+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/apiano-24-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/apiano-24-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/apiano-24-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"APIANO (Apiano Alexandriakoa) (Alexandria, Egipto, ca. 95 &#8211; s. l., ca. 165). Historialaria"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2422","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/2422\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2422"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=2422"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}